“Ja porositë që më la Enveri para se të vdiste”

Flet poeti, mbledhësi i folklorit tropojan, Hamit Aliaj

Enciklopedia Shqiptare do dhe duhet të jetë shumëvëllimshme

Flet Akademiku, Zv/ kryetar i Akdemisë së Shkencave Myzafer Korkuti

Akademia serbe, ka 50 tema studimore që i kushtohen albanologjisë
Maqedonia ka vënë 4 milion euro për zbulimet në Shkup dhe Ohër, në 40 milionë lekë në total
Arkeologët tanë kanë 4 vjet pa marrë dieta

Në Qendrën Kërkimore Albanologjike po hiqet arkivi dhe biblioteka
Libri im “Qytetërimet neoitike” është botuar vetëm në Gjemani në atë gjuhë
Vëllimin “Qytetërimi neolitik dhe noolitik” e botoi Akademia e Heidelbergut
Të gjitha komentet për Skënderbeun janë vetëm spekulime dashakeqe

Drejtori i Kërkimeve Albanologjike, frankofoni Adrian Marashi, ka marrë një vendim, ta heqë arkivin dhe ta bashkojë me bibliotekën

Intervista: Albert Zholi

Z. Korkuti, kohët e fundit po flitet shumë për Enciklopedinë e Shqipërisë dhe për përkthimin në anglisht të Fjalorit Enciklopedik të Shqipërisë. Mund të na jepni një informacion?

Enciklopedia e Shqipërisë, është po kaq e rëndësishme sa dhe Historia e Shqipërisë. Por duhet theksuar se deri tani në punën shumëvjeçare që është bërë, janë përgatitur 3 vëllime të Fjalorit të Enciklopedisë Shqiptare. Vëllimi i 3-të pritet të dalë së shpejti. Kjo është një punë kolosale. Cdo shtet ka nevojë të ketë Enciklopedinë shumëvëllimshme, ku do të referohesh për të gjitha fushat e dijes dhe të shkencës Këtë duhet të përmbajë dhe Enciklopedia e Shqipërisë dhe kjo ka pasur dikur një platformë, dmth, krahas Fjalorit Enciklopedik Shqiptar, që përbënte bazën po shkohej drejt punës për Enciklopedinë e Shqipërisë. Pra ka një dallim midis Fjalorit Enciklopedik shqiptar dhe Enciklopedisë së Shqipërisë. Tani është, ose janë Historia e Shqipërisë, Fjalori Enciklopedik i Shqipërisë dhe një fazë më e thelluar është Enciklopedia e vendit, pra Enciklopedia e Shqipërisë. Çdo shtet ka enciklopedinë shumëvëllimshme.

Cfarë do të përmbajë Enciklopedia e Shqipërisë?

Kjo Enciklopedi do të përmbajë shumëfishin e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar. Psh nqs në një zë Fjalori Enciklopedik është disa rreshta, Enciklopedia Shqiptare do ta shtjellojë shumë herë më gjerë. Do të ketë të plotë të gjitha fushat e shkencës që ka vendi, florën, faunën, historinë, kulturën etj… pra të gjitha fushat e jetës së vendit. Cdo shtet ka dhe duhet të ketë Enciklopedinë e tija shumëvëllimshme. Kjo platformë për Enciklopedinë Shqiptare është hedh si ide, qysh kur filloi puna për fjalorin. Fjalori i Ri Enciklopedik është tre vëllimesh. Ndërsa Enciklopedia Shqiptare do të jetë shumë vëllimshme.

Kush e ka hedhë idenë i pari për Enciklopedinë Shqiptare?

I pari e ka hedhur këtë ide, Akademiku i shquar, njeriu i ditur enciklopedish, Aleks Buda. Këtë vit është 100-vjetori i lindjes së tij dhe jo më kot e përmenda këtë emër. Shiko se sa larg i shikonte ai, problemet e ecurisë së Akademisë së Shkencave ashtu siç projektoi idenë e Historisë së Popullit Shqiptar. Botimi i parë në vitin 1959, është projektuar si ide, si themel nga ky profesor i shquar i kombit tonë. Enciklopedia e Shqipërisë, si ide ishte hedhur pasi të mbaronte Fjalori Enciklopedik i Shqipërisë. Por të mbarojë kjo punë, duhej ngritur një staf cilësor, shumë i kualifikuar, me dije nga të gjitha fushat. Ky grup që përgatiti dhe përfundoi Fjalorin ishte pranë Akademisë. Tashmë ky grup i specializuar, është reduktuar, në një person dhe ai i është atashuar Qendrës e Studimeve Albanologjike!!!

Cfarë ka nën vartësi kjo Qendër?

Kjo Qendër, ka historinë, gjuhë-letërsinë, arkeologjinë dhe sociologjinë nën vartësi. Enciklopedia Shqiptare do të përfshijë të gjitha fushat, dmth nqs në Fjalorin Enciklopedik sot, vëllimi që mbulojnë këta 4 institute mbulon 40 % të zërave, Enciklopedia Shqiptare do dhe 60% të studimeve që janë jashtë kësaj qendre, jashtë kompetencave të saj. Këtë punë mund ta bëjë vetëm Akademia e Shkencave, që koordinon veprimtarinë shkencore në gjithë vendin.

Pra studiuesit e fushave të tjera për mbulimin e Enciklopedisë së Shqipërisë duhet të kthehet përsëri pranë Akademisë?

Por ajo këtu ishte. Pse duhet ta çonim jashtë Akademisë së Shkencave? I kanë çuar në një vend të papërshtatshëm, Qendra e Studimeve Albanologjike, ka të veçantat specifike të saj dhe nuk mund të mbulojë ideimin e plotë dhe të saktë të Enciklopedisë Shqiptare. Në asnjë mënyrë. Pra reforma në këtë drejtim është e gabuar. Unë kam shprehur mendimin edhe për Institutet, nuk po gjendet akoma një harmonizim i tyre i plotë pas reformës. Është një ndarje, një krijim administrate i tepërt, me krijimin e Qendrës Kërkimore Albanologjike, por sidoqoftë, ajo është, por mos të shkojmë më tej dhe ta thellojmë këtë punë. Nuk mund të bëhet Enciklopedia e Shqipërisë në këto kushte, ai është një projekt shumë madhor, shumë me përgjegjësi, shumë profesional dhe specifik që duhet ta drejtojë vetëm Akademia e Shkencave të Shqipërisë. Dhe për këtë kërkohet një obligim nga Akademia që të zgjedh, jo vetëm të ndërtojë strukturën e vartësisë por dhe njerëzit kompetentë pasi këtu nuk shtrohet çështja për moshën, bile ata që kanë përvojë në punë, që kanë veprimtarie në një fushë, ata duhet të vijnë në Redaksinë e Enciklopedisë. Pasi kjo lloj pune kërkon horizont të gjerë, shumë, eksperiencë, pasi nuk është punë që bëhet nga të rinj, e s’u bëka nga brezi i tretë. Të vijnë ata specialistë të aftë që kanë dhënë në fusha të ndryshme, sepse s’duhet të bëhet fjalë për moshë. Pra, duhet të zgjidhen ajka e intelektualëve që e njohin këtë punë dhe këta janë shumë të paktë në Shqipëri. Për përgatitjen e Enciklopedisë Shqiptare duhet të ndërtohet një staf, special, që mund të realizoj me përgjegjshmëri një Enciklopedi të tillë.

Emra konkretë?

Ka shumë. Ata që kanë punuar me tema të ndryshme, me studime, me kërkime, disertacione, që i përshtaten fushës së Enciklopedisë. Baza, bërthama e Enciklopedisë Shqiptare, për mendimin tim duhet të jetë nga Fjalori Enciklopedik Shqiptar. Por që duhet zgjeruar, përmirësuar më tej. Rezultate e Fjalorit Enciklopedik Shqiptar duhet ti njoh jo vetëm Shqipëria por edhe bota. Pas mbarimit të Fjalorit është detyrë, përgjegjësi, seriozitet, të bëhet përkthimi i tij. Ideja ka filluar. Akademia po ngre një grup të vogël që ta thjeshtojë nga 3 vëllime Fjalorin Enciklopedik dhe të bëjë një vëllim special dhe pastaj ta përkthejë në anglisht. Vetëm kështu ky fjalor mund të marrë rëndësinë e plotë, mund tu shërbejë të huajve për të marrë informacion cilësor për Shqipërinë.

Kjo do të thotë që tek ne nuk është punuar sistematikisht për përkthimin, përhapjen e njohjen e rezultateve tona shkencore jashtë vendit?

Mund t’ju sjell një shembull. Në Beograd në Akademinë dhe Institutet përkatëse ka rreth 50 tema studime që i kushtohen albanologjisë, gjuhës, historisë, arkeologjisë së vendit tonë. Pra studime, për problemet tona. E kupton çdo të thotë kjo? Aty bëhet një punë shumë e madhe. Shumë po punohet edhe në Maqedoni. Dihet tashmë puna që është bërë për Enciklopedinë e Maqedonisë. Shtrembërimet historike të saj. Një shtet i ri që po i jep rëndësi të madhe botimit,të Enciklopedisë së vendi të saj, angazhimit serioz të qeverisë për ta ndihmuar këtë institucion. Kjo tregon dhe atë që ç’bëjnë të tjerët për historinë tonë e (pa diskutuar për historinë e tyre), si po e shtrembërojnë historinë tonë, të vërtetën tonë. Dhe këtë e bëjnë duke i përkthyer këto studime në gjuhë të huaja.

Atëherë, përse, nuk është punuar në mënyrë sistematike, për ta bërë Enciklopedinë shqiptare dhe për ta përkthyer. Cilat kanë qenë arsyet në këndvështrimin tuaj?

Do them që është punuar në mënyrë sistematike deri në njëfarë stadi. Pasi për bërjen e Enciklopedisë Shqiptare, duhet të kesh përfunduar Fjalorin e Enciklopedisë shqiptare..Pra idetë e Prof. Aleks Buda kanë gjetur zbatim në vijësim. Flas për studimet themelore që duhet ti bëjë historia, gjuhësia, arkeologjia…. Le të shkojmë sërishmi në fqinjin tonë, do të thosha për punën që bën shteti maqedon në kalanë e Shkupit dhe atë të Ohrit. Ka 2-3 vjet projekte madhore, për kërkimet arkeologjike në këto dy kala. Shuma për një vit, për kërkimet arkeologjike në këto kala është 2 milion euro (për secilën!!). Pra aty po punohet me intensitet të jashtëzakonshëm, po dëmtohen struktura dhe zbulimet para sllave, (ky është një problem tjetër që kam pas rast e kam ngrit edhe në shtypin maqedon),me qëllime për të shtrembëruar të vërtetën. Por e krahasoj me Institutin Arkeologjik tonin, i cili bën kërkime në të gjithë vendin ((kërkime për të gjitha periudhat) dhe ka një fond 40 milion lekë. Arkeologjia jonë ka 14 projekte që i bën edhe me mbështetjen e studiuesve të huaj, (SHBA, Angli, Francë), dhe shteti jonë ka 4-5 vjet, që nuk u jep as dieta arkeologëve.

Cdo të thotë kjo?

Ka një mendim, që arkeologët tanë duhet të rrinë në tavolinë, këtu të rinë të shkruajnë, dhe të mos shkojnë në terren. Shkoni pyesni në Qendrën Arkeologjike marrin dieta arkeologët vitet e fundit në ato vende që venë? Kjo është një anomali, kjo do të thotë tu zësh frymën kërkimeve në fushën e arkeologjisë. Pra me dy krahasimet e mësipërme në Maqedoni dhe në Serbi ju tregova se si po punon shteti ynë në drejtim të historisë dhe kërkimeve arkeologjike. Këto janë faktet. Pra nqs për studimet albanologjike në Beograd punojnë shumë herë se sa punojmë ne për studimet e gjuhës kulturës së vendit tonë, analizën bëjeni vetë. Studimet nuk bëhen me një ditë dhe dy. Në Institutin e Historisë është dhënë një fond për të bërë Historinë e Shqipërisë, ku nuk është bërë publik ende se si do të operohet për përgatitjen e këtij varianti të ri të Historisë së Shqipërisë. Botimi me 4 vëllime i Historisë së Popullit Shqiptar, ishte një punë 20 e ca vjeçare, e Akademisë së Shkencave. Pra kjo histori do kërkime në terren, studime, nga arkeologjia, historianët, gjuhësia, dhe pasi projektohet çdo gjë shkohet drejt botimit të një vëllimi. Përgatitja e një botimi të ri, do shumë kohë studimore që të arrihet në përfundime të reja historike.

Shpesh në shtypin shqiptar por edhe nga historianë të veçantë flitet se në vendin tonë ka interpretime politike të historisë, a është e vërtetë?

Historia është e vërtetë në një kuptim por ai që e interpreton ka dhe subjektivizëm. Unë shoh, krahasoj botimin e parë me botimin e dytë. Ka një ndryshim cilësor në shmangien nga interpretimet politike. Qoftë dhe vëllimi i 4. Por a ka vend për të ndërhyrë? Patjetër që ka..Do bëhen ndryshime në vijimësi. Por duhet të punohet sot për 10 vjetët e ardhshëm. Seria prej 4 vëllimeve të para ka filluar 25 vjet më parë. Kështu bëhen studimet. Historia do kohë të shkruhet, të hulumtohet, të shkruhet me realizëm... Për të bërë një vëllim të historisë duhet detajuar projekti, duhet të përcaktohet stafi, boshllëqet, periudhat e këtyre boshllëqeve, mesjetë, rilindje, antikitet mënyra e bashkëveprimit jo me dhënien e fondit është zgjidhur gjithçka..

Kohët e fundit nga qarqet serbe por edhe nga historianë shqiptarë ka komente te ndryshe për prejardhjen e Heroit tonë Kombëtar, Gjegj Kastriot Skënderbeu. Mendimi juaj për këto komente?

Unë s’jam specialist i mirëfilltë i historisë së mesjetës, njohës i figurës së Skënderbeut. Por, por, kam lexuar të gjitha botimet kryesore për këtë figurë të shquar. S’ka si të mos njihem dhe po ashtu kam ndjekur edhe debatin. Kam një bindje të plotë se arritjet e historiografisë sonë që kanë botuar, por sidomos vepra madhështore e Kristo Frashërit “Jeta dhe vepra e Gjegj Kastriot Skënderbeut”, është një sintezë ku unë do ta krahasoja veprën e tij për nga rëndësia me veprën e Marin Barletit në kohën e vet. Në këtë vepër është zgjidhur në mënyrë fundamentale figura e Skënderbeut në këndvështrimin e plotë social-ekonomik, është parë me sy real epoka e Skënderbeut, figura e tij shumëdimensionale në mënyrë të plotë. Ai që ka paqartësi për këtë figurë duhet ti referohet kësaj vepre. Të gjitha komentet për këtë figurë janë vetëm spekulime dashakeqe, për të shtrembëruar të vërtetën historike.

Si përcaktohen politikat e Akademisë së Shkencave?

Këto politika janë aftë gjata nuk janë sot me nesër. Puna shkencore ecën me projekte afatgjata. Struktura e re duhet të shoqërohet me masa konkrete. Me investime. Dy çelësa janë kryesore në këto reforma Një zgjedhja e kuadrit specialist dhe e Dyta po aq e rëndësishme, mbështetja financiare.
Psh. të marrim Qendrën e Kërkimeve Albanologjike që unë e njoh më mirë.. PO bëj 48 vjt që jam pjesë e kërkimeve shkencore të kësaj qendre me 4 Institute të Institutit të Historisë dhe gjuhësisë, të arkeologjisë, sociologjisë (Akademisë së Shkencave). Pra në dy cështjet e mësipërme shihet si është ndërtuar kjo politikë, platformë. Psh Drejtor i Institutit të Kërkimeve Albanologjike, që përfshin historinë, gjuhën, arkeologjinë, sociologjinë, është një specialist që ka mbaruar studimet për gjuhë frënge. Unë nuk mund ta kuptoj këtë gjë, sepse kam parasysh se në krye të këtij Instituti ishte Aleks Buda, Prof. Stefanaq Pollo, atëherë si do të ulem unë me një të gjuhës frënge për kërkimet arkeologjike, apo për gjuhësinë?! Është jashtë çdo norme, është anomali. Ai mund të jetë i shkëlqyer aty, në fushën e tij. Pra faktori njeri, specialist, nuk është përfillur. Ky drejtor nuk mund të gjykojë për fusha që nuk i njeh. Instituti Arkeologjisë që është në vartësi të Qendrës Kërkimore Albanologjike nuk ka një makinë në dispozicion. Ndërsa në vitin 1948 kur u hap Muzeu Historik Etnografik në Shqipëri,arkeologët e asaj kohe si Hasan Ceka etj,.. që themeluan arkeologjinë kërkuan ndihmë nga qeveria që të bënin muzeun dhe ju dha ndihmë nga qeveria një xhip i ushtrisë kur ministrat atëherë nuk kishin të gjithë. Sot në 2010 ku çdo qytetar ka makinë Instituti i Arkeologjisë nuk ka asnjë makinë/!!! Pse se ka?! Gjejeni ju. Unë faktin e dhashë.

Si operohet në punë që bëjnë arkeologët në terren, ku dhe si ruhen në arshivë këto punime. A i kushtohet vëmendja e duhur këtyre kërkimeve dhe ruajtjes së tyre?

Gjithë dokumentacioni që merret në ekspeditë fotografohet. Skicohet, dokumentohet, ruhet i gjithë në arkivin e Institutit të Arkeologjisë, Në këtë Institut janë dhe filmat që janë në formë pllaka xhami ruhen në arkiv. Arkeologu Italian që ka bërë shumë kërkime arkeologjike në Shqipëri Luigji Ugolini, (në vitet 1928-40)
Dhe në arkivin tonë janë një pjesë e kërkimeve të tij, mbi 200 pllaka xhami negative që janë filmime mbi kërkimet. Ato kanë vlera dhe sot. Ndërsa gjatë këtyre 60 viteve janë bërë qindra mijëra filmime për gërmimet arkeologjike. Kohët e fundit, Drejtori i Kërkimeve Albanologjike, frankofoni Adrian Marashi, ka marrë një vendim, ta heqë arkivin dhe ta bashkojë me bibliotekën. Arkivi, fototeka, filmoteka, është me derë të blinduar, me siguri maksimale dhe mund të hyjë aty vetëm ai që është i autorizuar, është si arkivi i shtetit. Dhe drejtori jep urdhër ta çojë tek biblioteka e Qendrës Albanologjike!!! Ndërsa vetë Bibliotekën e kanë thjeshtuar e kanë mbyllur. Nuk ka punonjëse biblioteke. Si mund të bëhen studimet arkeologjike pa libra, pa arkiv funksional? Pra tashmë s’ka fonde që të blihen libra, por dhe ato që janë duhet ti heqim?! Thuhet se qeveria do të hapë biblioteka për lagjet, ndërsa biblioteka e një Instituti Kërkimor Shkencor, të mos ketë punonjës?! bibliotekat me karakter shkencor të hidhen?

Po fondi i botimeve i Akademisë së Shkencave a është i mjaftueshëm dhe a i përshtatet kërkesave të kohës?

Vjet ishte 28 milion lekë për botimet. Ndërsa këtë vit 2.2 herë më pak, pra 12.5 milionë…(të vjetra). Unë jam studiues ky është profesioni im, nuk jam administrator..Vëllimin “Qytetërimi neolitik dhe noolitik” që kam botuar në Gjermani në 995 , pasi s’kisha mundësi ta botoja në Shqipëri, këtë vëllim e ka botuar Akademia e Heidelbergut (aty është Universiteti më i vjetër në Evropë bashkë me Bolonjën, 1320), kam dëshirë që ta ribotoj në Shqipëri në gjuhën shqipe. Ky libër plotësoji atë boshllëk në historinë e Ballkanit që i përkiste Ilirisë , pasi serbët, grekët, bullgarët kishin shkruar për këtë qytetërim ne ishim njolla e bardhë. Ky ishte vëllimi i katërt që botoi Akademia e Heidelbergut, që plotësoi këtë pjesë të historisë së Ballkanit. Në Shqipëri është botuar pjesë-pjesë në organe shtypi , po jo i plotë. Ka 200 foto, skica, dokumentacion që plotëson librin. Tek ky libër janë 14 vjet punë dhe studim, 14 vjet kërkime në terren.

Tiranë, 05.05.2010

Bashkimi i shqiptarëve në një shtet është i pandalshëm

Prof.Dr. Koço Danaj

Koço Danaj: Bashkimi i shqiptareve në një shtet është edhe në interes të Rajonit dhe të vetë Europës. (Interviste botuar ne gazetën SOT, 15 prill 2010)

Politikologu Koço Danaj komentoi dje performancën e politikës dhe diplomacisë shqiptare pas anëtarësimit në NATO, procesin integrues, rolin e opozitës, vizitën e Metë në Serbi, të ardhmen e Maqedonisë, domosdoshmërinë e bashkimit te shqiptareve në një shtet etj.
Duke ju referuar çështjes së vizave, Danaj theksoi se BE është një klub i krishterë, që merr vendime fetare dhe kjo sipas tij u vërtetuar vitin e kaluar, kur Shqipëria u penalizua si vend me popullsi përkatësisht myslimane. Danaj shprehu bindje se vendimi për vizat është më shumë politik dhe nuk ka të bëjë aq sa flitet me plotësimin e kritereve teknike. Sipas tij shkaku i mos liberalizimit të vizave është fetar dhe politikanët tanë për interesa të pushtetit nuk kanë pasur asnjëherë guximin t’ua thonë të vërtetën shqiptarëve në sy. Danaj u ndal edhe tek qëndrimi i opozitës pas zgjedhjeve të qershorit, ku ndër të tjera theksoi se opozita është marrë vetëm me kutitë për një vit rresh, pra me pushtetin e saj, duke lënë mënjanë problemet që shqetësojnë vërtetë shqiptarët. Politologu Danaj komentoi edhe vizitën e Metës në Serbi. Ai pohoi se Ministri i Jashtëm Shqiptar duhet ta shtonte në diskutim me palën serbe shkeljen që serbët i kanë bërë marrëveshjes ndërkombëtare të Konculit për Luginën e Preshevës, ku parashikohej respektimi i simboleve kombëtarëve për shqiptarët. Danaj ka folur edhe për Platformën e Shqipërisë natyrale, domosdoshmërinë e saj dhe arsyen e jehonës në median serbo malazeze.

Z. Danaj, Shqipëri sapo ka festuar një vjetorin e anëtarësimit në aleancën e sigurisë më ta madhe në botë, NATO. Si ka evoluar diplomacia shqiptare gjatë kësaj periudhe?

Duhet ta pohojmë të gjithë se anëtarësimi në NATO ishte një fitore e madhe e kombit shqiptar, e popullit shqiptarë dhe e politikës shqiptare në tërësi. Pra, kemi të bëjmë ndër ato të pakta raste, kur opozita dhe maxhoranca gjejnë një gjuhë të përbashkët, gjejnë një konsensus për një ngjarje madhore. Dhe, pikërisht, duhej që festimi i një vjetorit të pranimit në NANO, përsëri shqiptarët t’i gjente bashkë. Pra, duhej që për një çast të lihej mënjanë ajo që quhet politikë e ditës dhe ajo që quhet politikë e pushtetit për hir të politikës së kombit, gjë që nuk ndodhi, sepse u festua në të dy krahët veç e veç. Mazhoranca festoi më vete, opozita festoi më vete. Ndaj, më duhet të them se ka ardhur momenti që ngjarje të mëdha kombëtare të mos jenë më pronë politikanësh, apo grupe politikanësh, apo partish politike, por të jenë vetëm pronë dhe atribut i të gjithë popullit, e një kombi të tërë, pasi ka ardhur koha që në ngjarje të tilla politika e pushtetit duhet të heshtë dhe vendin e saj duhet ta zërë politika kombëtare. Ngjarje të tilla janë evenimente madhore në historinë e një kombi. Imagjinoni që pranimi në NATO ndodhi 15 ditë pas tragjedisë së Gërdecit. Pra, nëse duhet të flitej për kushte, situata ishte e atillë për të thënë jo, por pranimi në NATO ishte një vendim politik, për kontributin që dha kombi shqiptarë gjatë tërë kësaj periudhe dhe meqë ishte një vendim politik nuk hodhën në tavolinë kushte nëse keni plotësuar apo kriteret, por u hodh në tavolinë jetësimi i një kërkesa, i një vendimi politik, se shqiptarë dhe Shqipëria e meriton të jetë anëtare e NATO-s, për atë kontribut shumë të madh që ka dhënë për stabilitetin dhe paqen në rajon.

Ç’mendim keni për punë e diplomacisë shqiptare në tërësi për të promovuar në qarqet ndërkombëtare ecurinë e reformave dhe plotësimin e kushteve për marrjen e vizave?

Ne nuk mund ta mohojmë se Shqipëria është një vend i vogël. Nuk mund ta mohojmë se ky vend i vogël, ky shtet i vogël, kufizohet mbi 80 % të kufirit të tij me veten e tij. Ne nuk mund ta mohojmë që Shqipëria ka ende probleme që kanë të bëjnë me mirëqenien, me konsolidimin e reformave demokratike, apo më shumë me konsolidimin e mentaliteti demokratik, jo thjeshtë në gjirin e shoqërisë, por në mjaft raste në gjirin e asaj që quhet shtresë politikanësh. Dhe, në këtë aspekt ndodh që në mjaft raste politika apo diplomacia i nënshtrohet një lloj fatalizmi, meqë jam i vogël nuk kam nevojë të flas sepse nuk më dëgjon kush, në një kohë që harrohet se në sistemet demokratike dëgjohet si i vogli ashtu edhe i madhi. Për shembull, Gjermania është kontributorja më e madhe në Bashkimin Evropian, por ka vetëm një ministër në Komisionin Evropian. Qipro është vendi më i vogël i BE, por gjithsesi ajo ka prapë një ministër dhe fjala e komisionerit qipriot është e njëjtë dhe e barabartë më atë të komisinerit Gjerman. Të drejtën e vetos, siç e ka Gjermania, ashtu e ka edhe Qipro. Pra njohja e mekanizimit e veprimit të BE, duhet ta çojë diplomacinë shqiptare në eliminimin e këtij lloji ballkanizmi dhe në përpunimin e atyre ideve që kanë të bëjnë në radhë të parë me dinjitetin e Shqipërisë. Domethënë, më shumë se kushdo, luftën, përpjekjen, për dinjitetin e kombit shqiptar duhet ta kryejë diplomacia shqiptare kudo që ajo vepron. Jo thjeshtë si qendër institucionale në Tiranë, por në të gjitha ato vende të botës ku ekzistojnë ambasadat e Shqipërisë. E dyta, duhet që kjo diplomaci të përpunojë ato teza dhe ato ide, të cilat shqetësojnë sot Shqipërinë në veçanti dhe popullin shqiptar në përgjithësi. Pra, sot popullin shqiptarë në veçanti e shqetëson çështje e liberalizimit të vizave. Atëherë, është detyra numër një e diplomacisë shqiptare, jo vetëm për të bërë deklaratat propagandistike se ne e meritojmë liberalizimin e vizave, jo vetëm për të thënë - takuam atë apo këtë diplomat të Brukseli - por për të thënë edhe të vërtetën.

Cila është e vërteta z. Danaj?

E verteta në këtë rast ka të bëjë jo me këto deklarata, e vërteta ka të bëjë që Bashkimi Evropian lidhur me çështjen e liberalizimit të vizave ndaj Shqipërisë, mbajti një qëndrim të gabuar, mbajti një qëndrim me ngjyrime fetare dhe etnike. Më lejoni t’ju them që ish-komisioneri për zgjerim i KiE, Oli Ren, në fjalën e tij që mbajti në Parlamentin Evropian lidhur me plotësimin e kushteve nga Serbia dhe Mali i Zi për liberalizimin e vizave, u shpreh që Serbia nuk i ka plotësuar shumicën kushteve, Mali i Zi nuk i ka plotësuar shumicën e kushteve, por duhet ta marrim këtë vendim politik. Unë shtroj pyetjen, pse s’u tha edhe për Shqipërinë që nuk i ka plotësuar kushtet, por duhet përsëri ta marrim këtë vendim politik, por u la jashtë për një arsye që fatkeqësisht diplomacia shqiptare nuk thotë. U la jashtë për arsye fetare. Por, një nga nga eurodeputetët u shpreh hapur: T’ua liberalizojmë vizita që me 19 dhjetorë vëllezërve tanë në Mal të Zi, Serbi dhe Maqedoni, që ata t’i gëzojnë dhe t’i shijojnë krishtlindjet evropiane. Këtu del qartë shkaku i mos liberalizimit të vizave. Fatkeqësisht politika shqiptare, për interesin e pushtetit nuk e thotë këtë, por flet për kushte, flet për kritere, flet për arsye teknike, të cilat ekzistojnë, por në qoftë se do të mbetemi tek ato, nëse vendimi do të varet tek ato, të jemi të sigurt që asnjëherë nuk do të ketë vendim pozitiv. Vendimi në radhë të parë është politik.

Z. Danaj, pas zgjedhjeve të 28 qershorit opozita shqiptare ka mbajtur një qëndrim radikal ndaj institucioneve dhe maxhorancës. Sa e ka dëmtuar imazhin e Shqipërisë në sytë e ndërkombëtarëve kjo sjellje agresive?

Unë gjykoj dhe analiza na çon në konkluzionin se më shumë sesa imazhin e Shqipërisë, opozita ka dëmtuar imazhin e vet, pasi për afro një vit opozita ka luajtur në boshllëk, për afro një vit opozita nuk ka hedhur asnjë ide. Opozita ka kërkuar vetëm të hapen kutitë. “Të hapen kutitë” nuk është ide, është luftë për pushtet. Pra për afro një vit nuk u hodh asnjë ide. Cili është qëndrimi i të majtës shqiptare për mirëqenien e kombit? Cili është kontributi i të majtës shqiptare lidhur me reformat që duhet të kryejë Shqipëria për të plotësuar atë bllok reformash që ka kryer çdo vend i BE? Duke thënë këtë, kam parasysh që, të gjithë këtë periudhë opozita më shumë ka dëmtuar veten e saj, ka dëmtuar imazhin e saj, sepse më shumë ka bërë luftë deklaratash politike të shkruara e të lexuara dhe asnjë gjë tjetër, e cila mund të përgatisë vetë këtë opozitë, që nesër kur të vijë në pushtet të dijë të qeverisi vendin. Të qeverisësh vendin nuk do të thotë të mbetesh rob, nuk do të thotë që të mendosh vetëm për pushtetin tënd. Të qeverisësh në vend, do të thotë që të mendosh sesi do të zhvillohet ky vend, sesi do të zhvillohen zona të veçanta, e që t’i bësh këto objekt i një diskutimi të gjerë. Për shembull, opozita ka një fondacion “Qemal Stafa”. A dini gjë ju që ky fondacion është mbledhur një herë për të diskutuar ato probleme që shqetësojnë qytetarët shqiptarë? Jo. Pra, për ta përfunduar dua të them që nuk është dëmtuar imazhi i Shqipërisë. Në luftën për pushtet nuk dëmtohet imazhi i një vendi, dëmtohet imazhi i atyre politikanëve, të cilët harrojnë Shqipërinë për hir të interesit për pushtet.

Z. Danaj, ish-ministri i Jashtëm Lulzim Basha është nisur dy ditë më parë drejt Brukselit për të prezantuar plotësimin e kushteve për heqjen e vizave, çfarë impakti do të ketë kjo vizitë në vendimin e samitit të 2 qershorit?

Këtë po e lidh me atë çka thashë më lart, me arsyen e mos marrjes së vendimit për liberalizimin e vizave për Shqipërinë dhe Bosnjën qysh vitin e kaluar. Shpreh bindjen se BE do të marrë vendimin për liberalizimin e vizave, pasi nuk do ta përsërisë më gabimin e vitit të kaluar. Prandaj, kjo vizitë e ministrit të Brendshëm, i cili do te ketë një seancë dëgjimore, të jeni të sigurt që do të dalë me sukses sepse vendimi që është marrë nuk kthehet. Pra, vendimi është politik. Brukseli është i detyruar t’i liberalizojë vizat, për ndryshe duhet të pranojë se është një klub i krishterë. Dhe këtë nocion “Klub i Krishterë”, nuk jam unë i pari që e them, shumë politikën dhe analistë përpara meje e kanë thënë. Pra, Brukseli nuk duhet të sillet si klub i krishterë ndaj shqiptarëve, të cilët janë me shumicë të përkatësisë myslimane.

Disa javë më parë, kryediplomati shqiptar Ilir Meta, zhvilloi një vizitë në Beograd, vizitë e cilat u komentuar shumë në dy aspekte - një palë e cilësuan si kundër interesave të Kosovës, ndërsa pala tjetër e konsideroi të suksesshme dhe hap drejt rivendosjes së marrëdhënieve me Serbinë. Ju çfarë mendoni për këtë vizitë?

Çdo vizitë e çdo politikani shqiptarë, kudo që bëhet apriori është e rëndësishme, për më tepër vizita ministrit të Jashtëm Shqiptarë në një vend me të cilin Shqipëria ka pasur dhe vazhdon të ketë probleme të mprehta. Pra, problemi nuk është i tillë. Ministri i Jashtëm mund të shkojë kudo dhe duhet të shkojë kudo për hir të interesave të kombit shqiptarë, për hir të interesave të vendin që përfaqëson. Dhe në këtë aspekt, çdo vizitë duhet konsideruar si pozitive. Por, thelbi i problemi nuk qëndron nëse duhet të shkonte apo nuk duhen të shkonte, siç janë shprehur disa që nuk duhet të shkonte, duhet të shkonte edhe në Sarajeve, edhe në Podgoricë, edhe në Zagreb, nuk ka rëndësi kjo, pasi kjo është detyra.

Atëherë ku qëndron problemi i vizitës z. Danaj?

Ajo që është e rëndësishme dhe që meriton analizë është se çfarë mesazhesh përcjell vizita, cila është problematika, e këtu, përveç anëve pozitive unë kam rezervat e mira. Cilat janë këto rezerve? Po marr të parën. Ministri i Jashtëm i Shqipërisë e ka për detyrë të dijë që në vitin 2001 është nënshkruar një marrëveshje ndërkombëtare për Luginën e Preshevës, e firmosur nga ish-përfaqësuesi special i NATO-s, Piter Fiejt dhe nga ish-komandanti i përgjithshëm i UÇKMB, Shefqet Myslimi. Ajo quhet Marrëveshja e Komculit. Kjo marrëveshje ndërkombëtare, e cila më vonë iu dërgua edhe autoriteteve serbe ka një sërë klauzolash. Unë e kam lexuar, studiuar dhe ballafaquar, ku del se kjo marrëveshje në 80 % të saj jo vetëm që nuk është zbatuar, por është injoruar. Atëherë ky ishte problemi i parë që duhej të trajtohej me homologun e tij serb dhe me presidentin e Serbisë. Problemi i dytë ka të bëjë që ministri i Jashtëm i Shqipërisë shkoi në Luginën e Preshevës dhe kjo ishte një gjë shumë pozitive. Por kush jeton në Luginën e Preshevës? Jeton një pjesë e popullit shqiptarë? Po. Kjo pakicë shqiptare një nga simbolet kombëtare ka flamurin shqiptar. Si ka mundësi që nuk u lejua të përdorej asnjë flamur shqiptar! Pritej Ministrit i Jashtëm i Shqipërisë për herë të parë pas 50 vitesh. Ç’të keqe kishte të përdorej flamuri shqiptar? Kush ka frikë nga flamuri shqiptar? Pra përgjegjësia bie te qeveria serbe, e cila ka injoruar marrëveshjen, duke mos lejuar shqiptarët e Preshevës të përdorin simbolet e tyre. Pikërisht kjo qeveris serbe duhet të bënte gjestin fisnik duke thënë: po përdoreni shqiptarë flamurin tuaj sepse ju vjen ministri shqiptar, i kombit tuaj. Dhe të mos thuhet se bëhet në Beograd që shqiptarët e Luginës së Preshevës duhet të gjejnë një flamur tjetër. Çfarë flamuri të gjejnë? Të shpikin një flamur tjetër si ai i Kosovës? Unë do të t’i thosha homologut serb po të isha se nga Lugina e Preshevës në vitin 2001 kanë ikur 30 mijë shqiptarë të cilët sot janë në Kosovë. Çfarë bëhet për rikthimin e tyre? Sot Metvegja dikur shqiptare është serbe. Tani kanë mbetur vetëm 7 % shqiptarë. Pra, do të thosha se demokraci dhe marrëdhënie e fqinjësisë së mirë nuk do të thotë spastrim etnik i krahinave ku jetojnë pakicat. Pra, unë e kam fjalën në këtë aspekt, ne duhet të takohemi me këdo, por duhet t’i paraqesim shqetësimet tona kujtdo dhe jo për hir të asaj që të mos na quajnë nacionalistë të harrojmë problemet reale, duke dalë më sloganin e fqinjësisë së mirë. Fqinjësi e mirë do të thotë secili me dinjitet në shtëpinë e vet. Në qoftë se nuk jeton secili me dinjitet nuk ka fqinjësi të mirë, përkundrazi ka racizëm.

- Z. Danaj, tashmë është hedhur ideja e Shqipërisë natyrale. A mendoni se ka ardhur koha që shqiptarët të kërkojnë Shqipërinë natyrale, pra të bashkohen si shtet?

Koha më shumë sesa është ajo po ikën, sepse kjo është thelbi i saj, ajo ik, nuk qëndron. Dhe nuk mund të qëndrojë të presë shqiptarët se kur do të zgjohen nga gjumi. Prandaj bashkimi i shqiptarëve në një shtet, të cilin unë e quaj Shqipëri natyrale, sot është një realitet, sot është një domosdoshmëri, sot është një kërkesë e cila duhet të realizohet sa më parë për disa arsye. Arsyeja e parë ka të bëjë më vetë Shqipërinë. Pra, shqiptarët nuk mund të jenë më kaq artificial në ndërtimin e shtetit të tyre. Nuk ka artificialitet më të madh në botë për një komb sesa ai të kufizohet në 80 % të kufirit me veten e tij, që fillon nga Hani i Hotit, vazhdon në Qafën e Prushit, Vazhdon në Qafën e Morinës, vazhdon në Qafën e Thanës etj. Atëherë duke qenë ky artificialitet, ky absurd kaq i madh, shqiptarët duhet të kërkojnë që edhe ata të jenë si kombet e tjerë, që t’u lejohet e drejta të bashkohen. Me këtë nuk kam parasysh që shqiptarët të vazhdojnë luftën, nuk kam parasysh që shqiptarët të derdhin gjak. Shqiptarët, për gjatë një shekulli me radhë kanë derdhur aq shumë gjak sa të bëjnë pesë Shqipëri. Tani nuk ka më nevojë. Nëse deri dje shqiptarët thoshin të vdesim në këmbë, sot duhet të thonë të jetojmë në këmbë. Të jetosh në këmbë do të thotë të kesh dinjitet nacional dhe shqiptarët duhet ta bëjnë këtë. Pra, po i rikthehem pyetjes suaj, koha po ikën dhe prandaj shtohet urgjentisht bashkimi i shqiptarëve në një shtet. Sot më shumë se kurrë kjo mund të realizohet.

Pse mund të realizohet?

Janë disa arsye. E para, ne të gjithë pranojmë se sot jetojnë në një rajon demokratik, pra pranojmë se ka demokraci. Atëherë, demokraci do të thotë të mos ketë tabu, Vetëm në sistemet totalitare nuk të lejohej të flisje për çdo gjë. Në sistemet demokratike të lejohet dhe e ke për detyrë të flasësh. Sot, për shembull po bëhet gjithë kjo zhurmë e madhe, madje angazhohet edhe diplomatë të fuqive të mëdha për të drejtat e homoseksualëve. Kjo bëhet në kuadër të demokracisë dhe nuk ka asgjë të keqe. Po kur ka angazhim kaq të madh për homoseksualizmin, pse të mos këtë një angazhim shumë herë më të madh për bashkimin etnik të shqiptarëve? Kujt i prish punë kjo? Përkundrazi kjo kërkon përkushtim në radhë të parë, e dyta kërkon që të jesh politikan dhe të mos mendosh vetëm derisa sa të kesh pushtetin, por të jesh politikan dhe të mendosh për kombin sa të kesh jetën. Pra, në radhë të parë të jesh shqiptarë me mendësi progresiste, e jo europeist me origjinë shqiptare. Problemi i dytë. Të gjithë qeveritë shqiptare, të gjithë politikanët shqiptarë, kanë festuar 28 nëntorin e vitit 1912 si ditën e shpalljes së pavarësisë. Po ç’është 28 nëntori? 28 nëntori është shpallja e pavarësisë së Shqipërisë natyrale dhe jo e kësaj Shqipërie artificiale. Kjo e fundit u vendos më 29 korrik të vitit 1913 nga Konferenca e Londrës. Të gjithë politikën shqiptarë që nga Ismali Qemali, Ahmet Zogu, Mit’hat Frashëri, Enver Hoxha etj., kanë festuar 28 nëntorin, pra në heshtje nuk e kanë pranuar vendimin e Konferencës së Londrës, në heshtje kanë pranuar Shqipërinë natyrale. Së treti. Tashmë bashkësia ndërkombëtare është duke i riparuar gabimet e së kaluarës. Është riparuar gati 80 % Konferenca e Versajës, e cila mbas shpërbërjes së perandorisë Austro-Hungareze, krijoi mbretërinë Serbo-Kroate-Sllovene. Po ju jep një shembull. Mali i Zi deri në vitin 1919 ishte shtet i pavarur, Konferenca e Versajës ia mohoi pavarësinë sepse e futi brenda mbretërisë, ashtu siç bëri me Bosnjën. Ndërkohë sot kemi pavarësinë për të gjithë këto shtete. Pra u rregulluan gabimet e Konferencës së Versajës, ku tashmë ka mbetet ende pa u rregulluar gabimet e Konferencës së Londrës. Prandaj, unë kam hedhur idenë që sot ka nevojë për një konferencë ndërkombëtare Londër 2, natyrisht me pjesëmarrjen e aleatit më të afërt të shqiptarëve, SHBA. Pa u rregulluar me Londrën 2, nuk do të ketë as progres dhe as paqe për vendet e Ballkanit. Shqiptarët nuk po e hedhin për herë të parë këtë tezë ka një shekull që e kanë kërkuar bashkimin. Shqiptarët janë vrarë për këtë ide, për bashkimin e trojeve shqiptare. Tani problemi shtrohet që duke përfituar nga fakti se jemi në një sistem demokratik ky problem duhet të zgjidhet. Ky problem nuk ka të bëjë vetëm më shqiptarët, por edhe me vetë rajonin e Ballkanit.

A e ndalon Kushtetuta jonë bashkimin e trojeve shqiptare?

Ne e pranojmë në Kushtetutën e Shqipërisë të drejtën legjitime të shqiptarëve për t’u bashkuar. Kjo Kushtetutë u miratua edhe nga Komisioni i Venecias. Pse nuk e hoqi Komisioni këtë pikë? Po t’u thoshte, të jesh i sigurt që partitë tonë do të ndryshonin Kushtetutën siç e kanë ndryshuar herë të tjera brenda natës. Pra e la dhe shqiptarët u pranuan në NATO. Po të jenë ndërkombëtarët kundër bashkimit të shqiptarëve, ekspertët e NATO-s para se të merrnin vendimin e pranimit, e kanë studiuar Kushtetutën e Shqipërisë më mirë sesa vetë ne dhe e kanë parë në Kushtetutë të drejtën legjitime për t’u bashkuar. Dhe nuk thanë asnjë gjë. Atëherë, është një detyrimi Kushtetues e drejta për t’u bashkuar. Duke qenë një detyrim i tillë, mos angazhimi për bashkim është shkelja më e rëndë që i bëhet Kushtetutës. Dhe kjo ka të bëjë me të gjithë politikët shqiptarë, të cilët propagandojnë Shqipëria Evropiane dhe jo Shqipëri Natyrale. Shqipëria Evropiane është në thelb Shqipëri otomane. Në thelb sot kemi mbeturina të perandorisë otomane, ku kishim vilajet, pavarësisht kostumit modern dhe deklaratave moderne. Shqipëria natyrale është Shqipëria Evropiane. BE nuk mund të pranoje mbeturina otomanizmi, pa u bashkuar trojet shqiptare. Nuk pranon vilajet me kostum modern. Prandaj them se koha po ikën dhe ne duhet me çdo kusht të bashkojmë trojet e copëtuara nga Konferenca e Londrës.

Pas rikthimit të idesë nga ana juaj për Shqipërinë Natyrale, deri më tani në mediat elektronike dhe të shkruara serbe janë botuar mbi 100 artikuj, natyrisht kundër kësaj ideje. Si e shpjegoni këtë superndjeshmëri për një kohë kaq të shkurtër?

Shumica e mediave serbe dhe malazeze njëkohësisht e kanë shprehur këtë mospajtim. Ndjeshmëria ka të bëjë me diçka tjetër, sepse në platformën që i është dhënë publikut, e cila është botuar në serbisht, greqisht, maqedonisht dhe anglisht, ka disa elementë që politikës serbe i kane hequr armen kryesore nga dora për të atakuar dhe për të etiketuar shqiptarët si destabilizues. Në platformë nuk bëhet fjalë për dhunë as për armë, platforma ka një devizë - domosdoshmëri e Shqipërisë natyrale me dialog me këdo, edhe me serb, me grek etj. Dialog për gjithçka. Ejani të ulemi në tavolinë. Nëse ju keni argumente më shumë, ne tërhiqemi. Nëse ne kemi më shumë argumente, pra nëse nuk kemi me vete vetëm të drejtën historike, por edhe realitetin aktual, atëherë ne tërhiqemi. Ato hedhin tezën e rrezikut te prishjes së monumente serbe që ndodhen në trojet shqiptare. Kjo tezë nuk ekziston, është një tezë që nuk ngjit dhe e vjetruar, Pse? Ku kanë qenë këto monumente para 100 vjetësh? A kanë në qene ne mes të shqiptarëve? Po. Pse nuk i prekën atëherë? Përkundrazi i mirëmbajtën. Murgjit manastireve serbe aty kanë qenë dhe janë. E dyta, diplomacia serbe ka nevojë të njohë më mirë historinë. Nën logjikën e diplomacisë serbe duhet të themi se Bregdeti i Izmirit në Turqi është tokë greke, sepse në këtë gji para shumë shekujsh lindi ajo shkollë e madhe filozofësh që quhet shkolla e Miletit, e drejtuar nga tre filozofët e shquar grek. Por. Turqia, ende sot e mban si një monument të lartë kulture atë vend ku kanë jetuar dukur ato tre filozofë të shuar. Po marr Sicilinë. Në Sicili, ne Krotone, ka jetuar Pitagora, Portagora, Anaksagora Ksenofani. Po të ecim me logjikën e diplomacisë serbe duhet që Greqia të çojë trupat ushtarake në Sicili. Pra dalëngadalë logjika nacionaliste serbe po çmontohet ne saje te argumenteve qe sjellin shqiptaret. Kështu do te ndodhe edhe me Shqipërinë natyrale. Ata kane frike nga dialogu, nga Tavolina, prandaj patën edhe atë ndjeshmëri qe thate ju.

Para vizitës së Presidentit Topi në Maqedoni, kryetari i PDSH, Mendu Thaçi, hodhi idenë e federalizimit të Maqedonisë. Po ashtu, Arbër Xhaferri, një nga nënshkruesit e Marrëveshjes së Ohrit ka hequr firmën që hodhi në vitin 2001. Cila është e ardhmja e Maqedonisë?

Po jo vetëm nga detajet që përmendët ju me të drejtë në pyetjen tuaj, por edhe nga një takim të zhvilluar para disa ditësh me ekspertë dhe juristë të njohur shqiptarë, u hodh dhe u argumentua domosdoshmëria e federalizimit të Maqedonisë, për një arsye madhore. Maqedonia nuk mund të jetojë dot këtu siç është, pasi kemi një nacionalizëm gjithnjë e më agresiv të partive maqedonase, siç kemi një përulje të partive shqiptare. Pra, nuk kemi në Maqedoni opozitë etnike shqiptare, kemi vetëm opozitë politike. Atje problemi etnik është ende i pazgjidhur opozita etnike është domosdoshmëri. Shqiptarët në Maqedoni marrin pjesë formalisht në Parlament. Marrëveshja e Ohrit e vitit 2001 e shpëtoi Maqedoninë. Po mos ta kishin shpëtuar shqiptarët, sot Maqedonia do të ishte më dysh. Sot Qafa e Thanës nuk do të ishte pikë kufitare, por do të ishte thjeshtë një nocion brenda një territori. Shqiptarët asokohe dëgjuan ndërkombëtarët, por edhe besuan se pala maqedonase ishte ulur me këmbë në tokë. Tani Marrëveshja e Ohrit ka vdekur, nuk ekziston më. Por, politikanët shqiptarë kanë frikë të thonë të vërtetën, sepse po të thonë të vërtetën duhet të japin dorëheqjen. Presidenti i Shqipërisë ndodhet për një vizitë në Maqedoni, por nuk e di a ja kanë thënë se shqiptarët e atjeshëm nuk lejohen ta përdorin flamurin e tyre. Në vitin 2004 u miratua një ligji në Parlamentin Maqedonas për përdorimin e flamurit nga grupi etnik shqiptarë, por në marrëveshje të fshehtë një grup deputetësh nacionalistë e çuan këtë vendim në Gjykatën Kushtetuese. Dhe Kushtetuesja Maqedonase në 2007 mori vendim për mospërdorimin e flamurit shqiptarë. Sot flamuri përdoret pa leje, Që do të thotë që mund të ndodhë çdo gjë. Federalizimi i Maqedonisë është i pashmangshëm. Ashtu siç është i pashmangshme me vone bashkimi me Shqipërinë.

16.04.10

Intervistë: Gjeneral Veli Llakaj

Flet ish shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Gjeneral Veli Llakaj Unë i mbetem besnik idealit të UÇK-së për një Shqipëri natyrale!

Enveri ka pasur 80 përqind gjëra pozitive dhe 20 përqind negative Enveri dhe Mehmeti e donin shumë njëri tjetrin, ndarja erdhi për ide të ndryshme ekonomike.

Ju këto ditë në ambientet e Shtëpisë së Ushtarakëve (SHQUP), festuat 75 vjetorin ku njëkohësisht u promovua dhe monografia juaj “Veli Llakaj Shef i Shtabit midis dy puçeve ushtarake”. Si u ndjetë në këtë ditë?

Jam ndjerë mjaftë mirë dhe mjaftë i emocionuar. Në këtë ditë pashë se ende shoqëria ruhet mes ish ushtarakëve dhe idelai ynë kombëtar qëndron i brumosur në ndërgjegjen tonë. Ishte një ditë e veçantë për mua aq më tepër kur takova shumë miq të cilët kisha kohë pa i takuar dhe që disa i kam pas bashkëpunëtorë, disa vartës, disa eprorë. U folën shumë fjalë të mira për mua sa ndjeva se s’ kam bërë aq sa duhet dhe aq sa më kërkohet të bëjë kur dëgjon fjalë të tilla. Këto fjalë më bën që të ndihem më i përkushtuar për çështjen kombëtare shqiptare.

Ju keni marrë pjesë dhe në luftën e Kosovës dhe atë të shqiptarëve në Maqedoni. Çfarë konkluzioni keni nxjerrë nga kjo luftë?

Lufta për çlirimin e Kosovës dhe të pjesës së Maqedonisë është një çështje e vjetër. Kjo çështje duhej të ishte zgjidhur me kohë, për shkak të padrejtësive që i janë bërë, por më mirë vonë se kurrë. Momentet ndoshta u poqën në këtë kohë, ku dolën disa burra trima, të mençur dhe i dolën për zotë vatanit, tokës së tyre në çaste më të vështira. Por ideali kombëtar shqiptar, për atë të cilën filloi kjo luftë mund të them se ende nuk gjeti zgjidhje. Ajo që u betuan luftëtarët e UÇK-së, nuk shkoi deri në fund. Sot mund të them se ideali i tyre u tradhtua.

Ky ideal nga kush u tradhtua?

Kryesisht u tradhtua nga politika e mbrapshtë partiake dhe që nuk iu përmbajt idealit të UÇK-së, apo idealit tonë kombëtar. Pra ëndrra e shumë trimave si Adem Jashari u la përgjysmë.

Pra ju jeni i mendimit se Kosova dhe pse është shtet me vete, nuk përqaset me mendimin tuaj dhe idealin e luftëtarëve të UÇK-së?

Deri këtu, unë them që shkëputja e Kosovës është diçka e mirë. Pra tashmë kemi një shtet të ri, të cilin e shkëputëm nga kthetrat serbe. Por në qenien e saj Kosova duhet të ketë Preshevën, Bujanovcin, dhe më gjerë, pra të ketë kufijtë e saj etnikë, pasi ka ende pjesë të cilat nuk i takojnë asaj si shtet dhe pse është tokë shqiptare.

Pra ju jeni për një Shqipëri natyrale?

Po. Për kufijtë etnikë. Për një Shqipëri ku flitet shqip që nga Kosova, Mali Zi, Maqedonia dhe deri në Çamëri. Atëherë mund të themi se kemi një Shqipëri me kufij natyralë.

Monografia juaj titullohet “Veli LLakaj, gjenerali midis dy puçeve ushtarake, pse është titulluar ashtu?

Është titulluar kështu për një moment tepër interesant dhe të momentit politik që ka ndodhur. Një moment i vështirë për vendin dhe ushtrinë. Si e ka përshkruar autori i monografisë, si e ka gjykuar ai, ka ndodhur midis periudhës kur në Shqipëria u propaganduan të ashtuquajtura puçe ushtarake. Unë vetë dua të theksoj se nuk ka pasur puçe ushtarake në Shqipëri. Dy puçe (të ashtuquajtura) janë si më poshtë:
E para grupi puçist i Beqir Ballukut, Hito Cakos dhe Petrit Dumes dhe grupi i dytë ai i Mehmet Shehut, Kadri Hazbiut dhe pasuesve të tyre. Pra unë isha mes dy zjarreve të asaj kohe Shef i Shtabit të Përgjithshëm. Erdha si Shef i Shtabit pas puçit të parë dhe më larguan kur u poll dhe puçi i dytë. Ndaj dhe monografia është quajtur Gjenerali midis dy puçeve ushtarake.

Duke pas parasysh se ju vetë thatë se nuk kanë qenë puçe ushtarake, atëherë kanë qenë të stisur nga udhëheqja e partisë. Çfarë mendimi keni për Enver Hoxhën?

Mendimi im është se Enver Hoxha në punën dhe qëndrimin e tij në krye të PPSH nuk matet me përqindje apo me kilogram. Po të matej me përqindje, atëherë po të them me bindjes, sipas mendimit tim, se Enveri ka pasur 80 përqind gjëra pozitive dhe 20 përqind negative. Gabimet e sistemit që ai drejtoi ishin, mbyllja totale, lufta e klasave, e mosdhënia e asaj që i takonte gjithkujt sipas mundësive dhe aftësive. Ndërsa gabimi më i madh sipas asaj që unë gjykoj tashmë i qetë, që ai vrau në mënyrë të padrejtë gjithë shokët që bënë luftën, njerëzit kolosë të asaj lufte që sollën çlirimin e Shqipërisë.

Konkretisht kush ishin këta?

Po e filloj që nga fillimi. I pari Sejfulla Malëshova, Bedri Spahiu, Tuk Jakova, Avdyl Këllezin, Koço Theodhosin, pastaj tek Beqir Balluku, Petrit Dumja, duke përfunduar tek Mehmet Shehu dhe Kadri Hazbiu.

Theksuat në mënyrë të veçantë Mehmet Shehun. Si e keni njohur dhe mendimi juaj për Mehmet Shehun?

Mehmet Shehu ka qenë një atdhetar i madh. Ka qenë një udhëheqës largpamës, ka qenë për bashkimin kombëtar shqiptar dhe ka pas dëshirë të mos i mbyllte sytë pa e parë Shqipërinë të bashkuar. Ka qenë një njeri vizionar, politikan i zoti, një njeri i gjithanshëm. Ushtarak i zoti, ekonomist perfekt, politikan lojal. Diplomat në mendimin e plotë të fjalës.

A ka qenë Mehmeti i lidhur me Enverin duke pas këto cilësi?

Mund të them me aq sa i kam njohur se deri në ditën e vetëvrasjes së Mehmet Shehut, ata kanë qenë të lidhur dhe shkonin nëpër gojë të njëri tjetrit. Enver Hoxha thoshte gjithmonë, se është fat i madh që ne kemi një Kryeministër si Mehmet Shehu. Ndërsa Mehmet Shehu kudo që shkonte e zinte në gojë duke thënë është fati më i madh i këtij vendi që kemi një udhëheqës si Enver Hoxha. Vitet e fundit lindën si në pikëpamje politike, por më shumë në ato ekonomike. Mehmet Shehu, kur shkroi për ekonominë kapitaliste, theksonte se krizat ekonomike e rrëzojnë sistemin dhe jo krizat politike. Kjo qe ndoshta ajo që bëri krisjen mes këtyre dy udhëheqësve. Ndoshta kjo mospërputhje çoi në tragjedinë që se priste askush.

Ju si ushtarak, ç’mendim keni për ushtrinë e sotme shqipatre nëkuadrin e futjes së NATO?

E kam vështirë të pronocohem gjatë, pasi unë jam nostalgjik i asaj ushtrie që kemi pasur dikur. I një ushtrie të madhe dhe mjaft të përgatitur. Ne kemi pasur një efektiv prej 585 mijë forca ushtarake, ajrore, tokësore dhe detare. Një ushtri me mjaft disiplinë dhe e aftë me përgatitjen që ajo bënte. Ne, në atë kohë, mateshim në çdo drejtim me ushtritë më moderne të botës.

Ne me atë ushtri të atëhershme mund ti bënim ballë një agresioni të huaj?

Ne me atë ushtri të atëhershme mund ti bënim ballë një agresioni të huaj?
Ne atëherë, jo vetëm sipas pikëpamjeve politike, por edhe atyre ushtarake, dhe me ato masa që morëm me një fortifikim tejet të fuqishëm, tepër modern, ne ishim të aftë të përballonim çdo agresion nga toka, deti, apo ajri.

Kiço Mustaqi:
Veli Llakaj mbetet një nga ushtarakët më të zotë. Unë me Veliun kam bashkëpunuar në kohë të vështira. Ushtria jonë ishte një ushtri me shumë disiplinë. Me shumë kërkesë llogarie. Ndërsa të gjithë ushtarakët e lartë ishin jo vetëm të përgatitur, por shumë atdhetarë, njerëz të sakrificës. Njerëz si Veli LLakaj ishin dhe mbeten nderi i ushtrisë shqiptare…

Në 75-vjetorin z. Kiço Mustaqi i dhuron z. Veli Llakaj një foto që kishin dalë me Mehmet Shehun në një stërvitje ushtarake.

Agron Llakaj, aktor:
I uroj jetë të gjatë xhaxhai tim. Kur isha fëmijë, unë mburresha me emrin e tij. E krahasoja dhe me Skënderbeun. Kur atë e larguan nga detyra dhe biles e citonin dhe si puçist ishte ndër vitet më të rënda të jetës sonë. Kur pas rënies së diktaturës u hap kursi i plepave për jurist mendova se dhe ne si të afërm të tij do të na fusnin të gjithëve pa përjashtim, por ç’ e do s’na quajtën të persekutuar (qesh). Sot pashë se bashkë me promovimin e monografisë së tij, se ai ka shumë miq dhe ka qenë dhe mbetet një patriot idealist, që pak vetë mund ta kenë. Është një aktivist i çështjes kombëtare dhe kjo më bën që të krenohem ende si dikur për të. Në shumë pronocime për çështjen kombëtare ai ka qenë mjaft konkret, mjaft gjakftohtë. I uroj jetë të gjatë aq sa do ai, por si them më shumë gjëra të tjera se bëhet xheloz babai (Qesh).

Në këtë promovim folën ish-Shefi i Shtabit të Përgjithshëm Kristaq Karroli, Pëllumb Zaimi etj…

VIZITË E SUKSESSHME E ALBIN KURTIT NË SKANDINAVI!

Intervistë me Albin KURTIN, udhëheqësin e Lëvizjes Vetëvendosje (L.V.), gjatë qëndrimit të tij në Skandinavi në këto shtete mjaft me peshë në politikën e sotme botërore: në Danimarkë dhe në Suedi.

Intervistoi: Fadil SHYTI

Fadili: Përshëndetje shqiptare i nderuari atdhetar, mirë se erdhe në mesin tonë!

Albini: Faleminderit shumë për pritjen tuaj të përzemërt dhe vëllazërore.

1. Pyetje: Nga kush jeni ftuar dhe financuar për këtë vizitë kaq të shumëpritur prej mërgimtarëve atdhetarë dhe nga miqtë e vërtetë të shqiptarëve? Si të pritën bashkatdhetarët dhe si të trajtuan qeveritarët dhe parlamentarët skandinavë? Si ishin qëndrimet e tyre politike në raport me kërkesat e Lëvizjes Vetëvendosje? Sa i arsyetonin apo i mohonin ata, VETËVENDOSJEN DHE REFERENDUMIN dhe kërkesat tjera të Lëvizjes Vetëvendosje?

Albini: Kam qenë në vizitë në Danimarkë dhe Suedi me ftesë të organizatës daneze STS International dhe të aktivistit tonë Xhemil Zeqiri. Në takime me bashkatdhetarë kemi diskutuar për problemet e Kosovës dhe mbarë shqiptarëve në përgjithësi. Po ashtu një vend të rëndësishëm në këto takime kanë zënë edhe problemet e bashkatdhetarëve në këto dy vende. Diskutuam edhe për angazhimin konkret për zgjedhjen e çështjes shqiptare. Në takim me bashkatdhetarë kam kaluar jashtëzakonisht mirë dhe jam ndierë shumë mirë në mesin e tyre – shfrytëzoj rastin t’i falënderoj për pritjen e tyre. Gjatë qëndrimit në Danimarkë, u mbajtën dy tubime publike me bashkatdhetarë, në Kopenhagë me 14 qershor dhe në shoqatën “Zenel Hasani” në Ballerup me 19 qershor, në të cilat prezantova konceptin e Lëvizjes VETËVENDOSJE! dhe qëndrimet e veprimet tona lidhur me zhvillimet aktuale politike në Kosovë. Këto tubime u organizuan nga përgjegjësi i Qendrës së VETËVENDOSJE!-s në Danimarkë, Xhemil Zeqiri. Një tubim i ngjashëm u mbajt edhe në Malmë të Suedisë me 20 qershor 2009, në lokalet e Shoqatës ‘Iliria’ me organizimin tuaj. Në takimet që kam pasur më zyrtarët e këtyre vendeve kisha mundësi që të shpreh pikëpamjen tonë lidhur me proceset që po zhvillohen në Kosovë dhe i kemi theksuar disa nga problemet që bashkatdhetarët tanë po i hasin në këto vende. Mendimet tona janë marrë seriozisht por për të fituar përkrahjen e tyre ne duhet të jemi më të organizuar dhe më të fortë. Në Kopenhagë kam takuar kreun e organizate STS International, Vagn Rasmusen, deputetin e parlamentit danez, Holger K. Nielsen, deputeten e Parlamentit Evropian, Britta Thomsen, me drejtorin e institutit “Shoqëria Daneze për Politikë të Jashtme”, Klaus Carsten Pedersen, si dhe me gazetarë e analistë të ndryshëm. Ndërkaq, në Stokholm, nën organizimin e Shqiptar Osekut dhe Anders Vesman nga Lidhja e Miqësisë Suedi-Kosovë, u takova me Fredrik Malm dhe Birgita Olson nga Partia Liberale, Gustav Blikst nga Partia Konservative, dhe Kerstin Palm nga Partia Centriste e djathtë, kjo e fundit anëtare e Këshillit të Evropës. Prej opozitës, me Hans Linde nga Partia e Majtë, Bodil Caballios dhe Hokan Sundberg nga Partia e Blertë, si dhe Urban Ahlin nga Partia Socialdemokratike, zëvendëskryesues i komisionit parlamentar për politikë të jashtme, e i dizajnuar si ministër i jashtëm nëse opozita i fiton zgjedhjet e shtatorit 2010. Në Ministrinë e Jashtme suedeze, jam pritur nga Lars Ëahlund, shef për BE dhe dora e djathtë e ministrit Karl Bilt, nga Osa Pehrson, referente për Kosovën, si dhe nga Arba Kokalari, këshilltare konservative me origjinë shqiptare pranë ministrisë.

2. Pyetje: A mund të na thoni për lexuesit, si e përkujtuat 131 vjetorin e së famshmes Lidhje Shqiptare të Prizrenit, cili qe mesazhi juaj gjatë atij kremtimi? Kush ishte nismëtare e kësaj feste gjithëkombëtare dhe sa bëri pushteti në Shqipërinë Natyrale, për kremtimin e këtij përvjetori të madh, kur dihet historikisht që L.SH.P, bëri një luftë çlirimtare, tri vjeçare për ruajtjen e tërësisë tokësore të Shqipërisë Natyrale, e cila kërcënohej nga shtetet ballkanike.

Albini: Në shënim të 131 vjetorit të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, Lëvizja VETËVENDOSJE! si pjesë e Rrjetit të Organizatave Shqiptare (RrOSh), pikërisht në Prizren organizoi një manifestim në të cilin kishte aktivitete të llojllojshme me karakter kombëtar. Në Kosovë që prej shpalljes së pavarësisë kemi shumë më shumë komb-formim se sa shtet-ndërtim, pra ka një investim që të theksohen më shumë ato që na ndajnë se sa ato që na bashkojnë. Pra pikërisht e kundërta e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Nismëtarë dhe organizatorë ka qenë Rrjeti i Organizatave Shqiptare. Me 10 qershor ne stolisëm qytetin e Prizrenit me flamuj e simbole kuq e zi gjithandej, bëmë një ekspozitë të fotografive, kishte defilim të ansambleve folkloristike si dhe organizuam tryezën e rrumbullakët mbarëkombëtare me titull “Rëndësia politiko-ushtarake e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit”.

3. Pyetje: Tani, dy vite pas shpalljes së pavarësisë sipas kushtit të “Paketës së Ahtisaarit”, politikanët shqiptarë po trumbetojnë me të madhe se, Kosova e ka fituar pavarësinë dhe sovranitetin; duam të dimë si është gjendja politike, ekonomike, ushtarake etj në Kosovën e kolonizuar nga “enklavistët” serbë, aleatët e tyre të hapur e të maskuar evropianët dhe në trojet tjera të e okupuara shqiptare?

Albini: Tani u bënë tri vite që kur politikanët pranuan Pakon e Ahtisarit dhe kemi dy vjet të shpalljes së pavarësisë. Pikërisht pse pavarësia u shpallë në bazë të kësaj pakoje ne as nuk u bëmë të pavarur dhe as nuk jemi sovran, sidomos në më se 30% të territorit. Nuk jemi të pavarur sepse në Kosovë fjalën e fundit nuk e kanë institucionet vendore por ato ndërkombëtare, këto të fundit janë këtu për sundim të ligjit e vetë janë mbi ligjin. Po ashtu nuk jemi sovran pikërisht se Pakoja e Ahtisarit na ndalon ushtrinë e cila e ka për detyrë shtrirjen e sovranitetin dhe mbrojtjen e integritetin territorial. Ne kemi vetëm 2500 pjesëtarë të FSK-së e cila për nga detyrat që i ka është më shumë se polici dhe më pak se ushtri, pra është xhandarmëri. Gjendja ekonomike në Kosovë vetëm sa është rënduar edhe më shumë. Në Kosove 45% jetojnë në varfëri dhe 18% të tjerë në varfëri të skajshme. Papunësia llogaritet të jetë mbi 60%. Për më keq, Kosova është shndërruar në një vend të tregtarëve dhe kryesisht atyre që importojnë nga Serbia për shkak të lidhjeve të tyre me politikanët kryesorë, ku këta të fundit i favorizojnë të parët me politika fiskale. Prodhuesi vendor po ngulfatet nga konkurrenca jolojale dhe politika të pafavorshme ekonomike. Kjo është Kosova e dy viteve të para të (pa)varësisë.

4. Pyetje: Vitin e kaluar e keni festuar 4 vjetorin e Lëvizjes Vetëvendosje. Gjatë veprimtarisë 4 vjeçare (për t’u mos u ngjitur më lart), si e shihni të kaluarën tuaj personale dhe të Lëvizjes që e drejtoni dhe si e parashikoni apo i planifikoni objektivat tuaja edhe të ardhmen e saj; do të pyesja konkretisht: a do të qëndroni në këto pozita të fuqishme opozitare në ballë të revoltave popullore si një djalosh guximtar i rebeluar, përballë pozitës dhe opozitës në Kosovë dhe përballë qarqeve reaksionare ndërkombëtare, apo Lëvizja jonë do të transformohet së shpejti në parti politike, që zëri i saj të dëgjohet “i fuqishëm” në institucionet e shtetit të brishtë dhe të ricopëtuar të Kosovës?

Albini: Lëvizja VETËVENDOSJE! për katër vite radhazi me aktivitetet që i ka organizuar ka ndikuar që disa të këqija të ndalen e disa të tjera të zmbrapsen. Por mos të harrojmë se për këto katër vite kemi ndikuar që qytetari i Kosovës të kuptojë që proceset politike dhe ekonomike nuk janë në favor të tij. Lëvizja VETËVENDOSJE! është e përkushtuar që Kosova të jetë vend me sovranitet dhe integritet territorial në gjithë territorin e saj. Po ashtu në angazhohem për një ekonomi e cila i favorizon më shumë prodhuesit se sa tregtarët, për një shoqëri me barazi sociale. Pra ne jemi të përkushtuar më shumë se si ta realizojmë konceptin tonë se sa për metodat që do të përdorim. Metodat mund t’i shtojmë e pasurojmë, porse principet bazë i mirëmbajmë. Mbi të gjitha, duam ta realizojmë qëllimin tonë të përbashkët meqenëse kjo politikë zyrtare që po ndiqet po ia humbet edhe territorin edhe resurset natyrore Kosovës kurse popullatës po ia rrëmben perspektivën dhe mirëqenien.

5. Pyetje: Si i konsideroi Lëvizja Vetëvendosje, zgjedhjet lokale të vjeshtës 2009?

Albini: Lëvizja VETËVENDOSJE! mendon se Kosova ka pas nevojë për zgjedhje parlamentare e jo për zgjedhje lokale. Problemet e Kosovës para së gjithash janë nacionale e jo lokale. Që prej shpalljes së pavarësisë, Kosovës i është cenuar sovraniteti dhe integriteti territorial, po ashtu po rrezikohemi nga shitja e shpejt dhe e lirë e ndërmarrjeve dhe pasurive të Kosovës si: KEK-u, PTK-ja, ANP-ja, Trepça, Miniera e Sibovcit etj. Mendoj se këto janë problemet kryesore të qytetarit të Kosovës e jo shtrimi i një rruge në një fshat. Qëllimi i mbajtjes së zgjedhjet lokale ka qenë të realizohet decentralizimi etnik përmes krijimit të komunave më shumicë serbe, dhe të shmanget vëmendja nga problemet kryesor në Kosovë. Për më shumë këto zgjedhje dëshmuan së në Kosovë nuk ka fare demokraci.

6. Pyetje: I nderuar, si duket në popull u krijua përshtypja e gabuar, thellësisht e nxitur nga politikanët se Lëvizja Vetëvendosje është kundër ndërkombëtarëve. A mund të na sqaroni sa qëndron kjo, si “dëshmi” e tyre se, kinse ne po e dëmtojmë kështu Kosovën dhe viset tjera shqiptare, sepse sipas tyre, duke i kundërshtuar ata “aleatë”, po largohemi nga Evropa dhe po izolohemi nga bota “demokratike”?

Albini: Ne nuk jemi kundër bashkësisë ndërkombëtare, por jemi kundër sundimit të tyre në Kosovë. EULEX-i është në Kosovë në bazë të planit të veprimit të përbashkët i dalë nga BE-ja, rezolutës 1244 dhe 6 pikëshit të Ban Ki Mon-it, që të gjitha këto dokumente nuk ja njohin Kosovës pavarësinë. Pra ata nuk na njohin shtetin tonë dhe për ketë ne jemi kundër. Ne jemi që bashkësia ndërkombëtare të jetë në Kosovë jo si sunduese por si këshilluese dhe ndihmuese.

7. Pyetje: A mund të na thoni, sa e ka ngritur zërin e arsyes Lëvizja Vetëvendosje, për faktin pse po lihet pas dore turizmi i cili sot është në tërë botën kudo një pjesë me rëndësi tepër të madhe e çështjes ekonomike, me një fjalë që e rrit buxhetin e Kosovës? Dihet se Egjipti, Jemeni, Dubai fitojnë shumë nga turizmi, kujtoj nuk e teproj kur them se turizmi është zemra ekonomike e një shteti dhe ka ndikim të fuqishëm gjithashtu, dhe në aspektin politik apo jo?!

Albini: Pushteti në Kosovë nuk mendon për Kosovën se si mund të përfitojë ajo, por vetëm se si mund të përfitojë prej saj. Pushtetarët tonë e preferojnë pasurimin e shpejtë përmes tenderëve dhe jo pasurimin e Kosovës përmes turizmit. Por, të mos harrojmë që Pakoja e Ahtisarit është e dëmshme edhe në këtë aspekt. Zonat e veçanta për rreth kishave dhe manastireve ortodokse në Kosovë që shumë shpesh po quhen serbe me qëllim që ta serbizojnë historinë e mesjetës dhe në këtë mënyrë të na ndërpresin lidhjen në mes të antikitetit dhe modernitetit dhe të na shpallin ardhacak. Këto zona disa qindra hektarësh nëpër gjithë territorin e Kosovës e kryesisht në vend ku ka potencial po bëjnë e pamundur zhvillimin e turizmit dimëror si p.sh: Patrikana e Pejës në Gryken e Rugovës, Manastiri i Deçanit në Deçan, Shën Arhangjeli në Prizren, etj.

8. Pyetje: Strukturat paralele serbe po veprojnë hapur në Kosovë, ato madje i kanë krijuar dhe institucionet e tyre, i kanë zgjedhur kryetarët e tyre të cilët i japin llogari dhe bëjnë veprime kundër-shqiptare të hapura dhe ilegale, ato, e njohin de fakto dhe de jure vetëm shtetin e Serbisë, ndërsa, pas 17 shkurtit 2008, të deklaratës së bujshme të “pavarësisë”, institucionet e Kosovës, qeveria e parlamenti, duke i përfshirë këtu dhe organet ekzekutive, që, pa lejen e tyre nuk kanë ndërmarrë asnjë hap për shpartallimin e tyre, dhe bile, për më keq, as për pengimin e tyre, kur dihet se në të kaluarën jo të largët regjimi i Serbisë i ka ndjekur egërsisht duke i burgosur e vrarë, individët, grupet dhe partitë ilegale shqiptare, kur ata/ato, përpiqeshin për të bërë çlirimin e trojeve shqiptare nga okupatorët serbë e të tjerë. I nderuar, a mund të na thoni kush përfitoi më shumë, nga kjo deklaratë e “pavarësisë” së Kosovës dhe pse nuk po bëhen hapat konkretë në eliminimin e këtyre institucioneve paralele të përkrahura hapur nga Serbia?

Albini: Prej shpalljes së pavarësisë më shumë situatën në terren e kanë ndryshuar strukturat paralele të Serbisë se sa Qeveria e Kosovës. Përveç 65 njohjeve që i kemi pas shpalljes në Kosovë nuk kemi asnjë veprim konkret drejt shtetit sovran dhe me integritet territorial. Për më keq, pas shpalljes së pavarësisë Kosovës iu djegën pikat doganore 1 dhe 31, ju uzurpuan Gjykata në Veri, hekurudha, sistemi energjetik, ndërhyrjet në komunikim etj. Pra, nuk po kemi kurrfarë shtet-ndërtimi por përkundër po kemi fuqizim të strukturave paralele gjegjësisht Serbisë në Kosovë. Lëvizja VETËVENDOSJE! para një viti e gjysmë pat prezantuar një plan për integrimin e veriut, për të lexuar planin vizitoni ueb-faqen e Lëvizjes në internet www.vetevendosje.org . Aty patëm dhënë shumë propozime konkrete: Ne patëm bërë një propozim 12 faqesh para një viti mbi atë se si do të duhej që të luftoheshin strukturat e Serbisë në veri dhe si të integrohet veriu. Në vijim po i jap disa prej propozimet konkrete për veriun:

1) Një bazë e njësisë speciale të policisë së Kosovës të jetë e vendosur në një kazermë në veri të Kosovës.

2) Në veri të ketë një prezencë të shtuar të policisë për shkak të gjendjes së jashtëzakonshme atje.

3) Në veri janë rreth 500 familje shqiptare. Duhen shikuar mundësitë që secilës familje t’iu punësohet nga një anëtar në Policinë e Kosovës dhe asisoj do t’i kishim afër 500 njerëz të armatosur në veri në gjendje për ta mbrojtur veten atje.

4) Trupat e KFOR-it duhet të mbrojnë pikat kufitare të kontrolluara nga Policia Doganore e Kosovës në veri të Kosovës. Madje, ato mund të mbyllen për një periudhë prej 3 deri në 6 muaj derisa të merret situata nën kontroll. Veriu i Kosovës para se të jetë problem i kontrabandës (siç propagandon RTK-ja) është problem i integritetit territorial dhe i sovranitetit.

5) Duhet bërë ngritja e akuzave dhe arrestimi për strukturat ilegale të sigurisë, për përfaqësuesit e institucioneve të Serbisë, për vozitësit që përdorin targa të Serbisë, për gjykatat paralele.

6) Duhet arrestuar ata që janë në krye të krimeve etnike në veri.

7) Të vihen në shënjestër burimet financiare të strukturave paralele. Duhet gjurmuar dhe duhet prerë financimi i strukturave paralele të Serbisë. Kjo po ashtu përputhet me pikën e mësipërme për vështirësimin e arsyetimit politik të Serbisë për të vazhduar me financimin e atyre strukturave.

8) Nuk duhet të legjitimohet komuna e veriut të Mitrovicës. Kësisoj, së paku nuk do t’i vështirësohej bashkimi i Mitrovicës gjeneratave të ardhshme të politikanëve. Nëse pranohet komuna e veriut të Mitrovicës, atëherë çfarëdo ndërmarrje integruese apo çlirimtare atje në të ardhmen do të konsiderohet agresion.

9) Nuk mund të ketë paqe të qëndrueshme pa reciprocitet të të drejtave të serbëve në Kosovë me shqiptarët në Luginë të Preshevës. Asimetria e situatave na lë peng të konfliktit që nuk mbaron. Shqiptarët në Luginën e Preshevës duhet të bëhen bashkë për flamurin kombëtar që nuk i lejojnë ta përdorin dhe për universitet në gjuhën shqipe. Për këto, ata duhen ndihmuar pa kursim nga Prishtina e Tirana.

10) Rivitalizimi i Trepçës, funksionalizimi i saj që do të rezultonte me punësimin e rreth 8.000 vetave. Në fund të viteve të 70’ta por edhe përgjatë të ‘80-tave, arsimtarët e mjekët në Kosovë kishin paga që mund të krahasoheshin edhe me disa vende të zhvilluara perëndimore. Mirëpo, kjo ishte e mundur pikërisht për shkak punonte Trepça.

11) Themelimi i një Universiteti të Evropës Juglindore (sikurse në Tetovë) me fondet e Bashkimit Evropian ashtu siç ka propozuar ESI. Kjo të bëhet qendër e arsimit të shkëlqyer për të gjithë rajonin e Mitrovicës dhe t’ia merr fuqinë Universitetit të veriut të Mitrovicës të kontrolluar nga Serbia.

12) Ofrimi i bursave për shqiptarët dhe serbët nga veriu për në shkollat e mesme dhe Universitetin në Prishtinë.

13) Investim në spitalin e Prishtinës dhe atë në jug të Mitrovicës në mënyrë që aty të ofrohen shërbime më të mira.

14) Forcimi i fshatrave të shqiptarëve atje si pakicë e rrezikuar që janë duke ofruar mjete për rindërtimin e shtëpive, infrastrukturë të mirë, transport publik falas për në jug të Mitrovicës dhe anasjelltas tri herë në ditë, lehtësim në punësim, lehtësim për regjistrim në universitet. Secili shqiptar i dëbuar duhet të kërkojë të kthehet në pronën e vet në veri. Dhe njëkohësisht të organizohen dhe mobilizohen për këtë. Ata që nuk duan, duhet ta thonë hapur këtë dhe t’ua shesin të tjerëve pasurinë, atyre që duan të kthehen atje.

15) Nuk duhet lejuar që Qeveria e Serbisë t’i blejë pronat e shqiptarëve në veri. Të gjithë shqiptarët që janë detyruar t’i shesin pronat e tyre, Qeveria e Kosovës t’ua blejë ato. Qeveria e Kosovës mandej t’i lëshojë me qira të ulët për ata që duan të banojnë atje. Kurse, politikanët e Kosovës, të cilët gojën e kanë plot premtime boshe për bashkimin e qytetit, t’ua lirojnë një pjesë të hapësirës së apartamenteve dhe shtëpive të tyre të gjera e luksoze banorëve të dëbuar prej veriut të Mitrovicës në mënyrë që ata të mos paguajnë më qira në jug të Mitrovicës apo kudo tjetër në Kosovë që jetojnë e banojnë tash.

Siç dihet e siç po shihet përditë, nuk është përfillur ky plan yni. Qeveria e Kosovës, e vetëmjaftueshme dhe e vetëkënaqur siç është, më parë e ka për shqetësim kritikat që i bën për mosangazhimin drejt bashkimit të Mitrovicës sesa vetë ndarjen e qytetit të Mitrovicës.

Tash së fundit Qeveria e Kosovës bashkë me ICO-në ka përgatitur një strategji që sipas tyre është për integrimin e Veriut. Së pari, integrimi bëhet kur është nevojë e jo dëshirë, pra së pari duhet që serbëve t´ju ju ndërpriten të gjitha lidhjet me Serbinë dhe më pastaj të iu japin fonde për integrim. Për gjithë këto vite të pasluftës vazhdimisht institucionet vendore dhe ndërkombëtare kanë dhënë miliona euro për integrim dhe shikoni sa janë integruar ata. Kujt i konvenon kjo gjendje? Të gjithëve në pushtet, kujt më shumë e kujt më pak, meqë veriu i Kosovës është shndërruar në një zonë të krimit të organizuar ekonomik ku të gjithë po përfitojnë në përjashtim të qytetarëve të Kosovës.

10. Pyetje: Tash e kishim tre vjetorin e demonstratës së 10 shkurtit, ku u vranë Arben Xheladin dhe Mon Balaj dhe u plagosën më shumë së 80 veta dhe nuk ka asnjë të dënuar për këtë punë, e në anën tjetër jemi dëshmitarë të rifillimit të procesit gjyqësorë ndaj teje. Pse po ndodh e gjithë kjo?

Albini: Po është e vërtetë që nuk ka të dënuar për vrasjen e Arben Xheladin dhe Mon Balaj dhe për plagosjen e më shumë së 80 vetave të tjerë. UNMIK-u e ka pranuar fajin pjesërisht duke thënë se vrasjet kanë qenë të panevojshme dhe të mënjanueshme, dhe kanë propozuar një kompensim për familjaret por më kushtin që ata të heqin dorë nga çfarëdo ndjekje penale ndaj vrasësve. UNMIK-u asnjë herë nuk pat filluar ndonjë hetim që do të përfundonte me gjykimin e vrasësve, por në anën tjetër më pat akuzuar mua dhe më pat mbajtur afër një vit në paraburgim. Gjatë këtij rasti ka pasur shumë shkelje procedurale dhe mjaft vendime politike për vazhdimin e paraburgimit me arsyetim se unë mund ta rrezikoj statusin e Kosovës. Në kohën kur qytetarët e Kosovës po prisnin që të fillojnë arrestimet e politikanëve të korruptuar EULEX-i e lëshoi lajmin se do të rifillonte procesin gjyqësorë kundër meje. Në anën tjetër EULEX-i e përjashtoi mundësinë që do të filloj edhe një proces gjyqësor kundër policëve rumunë. Fakti që EULEX-i është i njëanshëm tregon se nuk është i interesuar për drejtësi për rastin e 10 shkurtit. Po ashtu koha kur u vendos që ky rast të rifillojë tregon se është krejt politik. E kam fjalën se tash Kosova ka nisur të vlojë për shkak të gjendjes së rëndë politike dhe ekonomike, dhe po ashtu qytetarët si kurrë më parë janë të irrituar nga kjo elitë politike e korruptuar dhe e shantazhuar. Tash kur po bëhen gati për privatizimin neoliberal të ndërmarrjeve dhe pasurive kryesore të Kosovës, po flitet gjithnjë e më shumë për fillimin e negociatave të reja për veriun e Kosovës me Serbinë dhe tashmë u dha lajmi që edhe për disa vite nuk do të ketë liberalizim të vizave për Kosovën. Po frikësohen që Lëvizja VETËVENDOSJE! dhe unë mund ta kanalizojmë këtë pakënaqësi kundër këtij sistemi, dhe duke ia dhënë mbështjellësin politik këtij zgjimi të mundshëm qytetar mund të ketë edhe ndryshime rrënjësore. Për ketë arsye Lëvizjes VETËVENDOSJE! dhe mua po ja mbyllin dyert e parlamentit dhe po ja hapin dyert e burgut. Unë nuk kam shkuar në seancën e 15 shkurtit dhe s’do të shkoj as në atë të 22 shkurtit. Ky proces kundër meje është politik, është padrejtësi, dhe unë s’kam pse i kontribuoj asaj.

11. Pyetje: I nderuar atdhetar, a keni ndonjë mesazh për bashkatdhetarët që jetojnë kudo nëpër botë, çfarë kërkoni ju të bëjmë ne mërgimtarët më shumë, që Shqipëria Natyrale të ketë një ardhmëri të ndritur dhe të realizohen idealet e rilindësve tanë të mëdhenj, për ribashkim kombëtar, kur dihet mirëfilli që, përpjekjet dhe lufta me të gjitha format dhe mjetet e mundshme për t´u arritur kjo objektivë madhore historike, nuk ka pushuar asnjëherë, për më tepër se një shekull, brenda dhe jashtë atdheut?

Albini: Ashtu si jemi të ndarë shqiptarët në disa shtete, vështirë që do të mund të ju bëjmë ballë qëllimeve të shteteve për të na marrë më shumë territor dhe për të na përdorur si treg për prodhimet e tyre. Vetëm të bashkuar mund t’i ndalim këto qëllime hegjemoniste të tyre, sepse të bashkuar do të jemi më të fortë ushtarakisht edhe ekonomikisht. Diaspora jonë është bukur e ndarë dhe jo aq e organizuar. Porosia ime është që ju duhet të organizoheni. Së pari të kërkoni më shumë të drejta për ju aty ku jetoni dhe punoni sepse vetëm një diasporë e organizuar dhe më me shumë të drejta do të mund të ndihmonte edhe më shumë popullin shqiptar në Ballkan. Po ashtu edhe ne po gjejmë një përkrahje të madhe te ju dhe kjo po na bën që ne të punojmë edhe më shumë.

Im vëlla ideali, vërtetë qe kënaqësi e madhe që ishe në mesin tonë, dëshirojmë të na vizitoni sa më shpesh, Ty dhe përkrahësit tuaj, ata djem e cuca sypetritë të Lëvizjes Vetëvendosje, që po përhapin shkëndija drite dhe rezistence në të gjitha trojet shqiptare!

Albini: Ju faleminderit e përshëndetje të gjithë lexuesve tuaj.

Suedi, 5.02.2010 

Koço Devole: Artistët, në opozitë me qeverinë, sepse bëjnë humor me politikën

Nga ILDA LUMANI

Nuk është një intervistë aspak e zakontë kjo, pasi përgjigjet plot sarkazëm të Koço Devoles kanë në majë të gjuhës batuta dhe humor. Nuk mund të ndodhte ndryshe për të kuptuar natyrën reale të një artisti humori, i cili rrëfen jetën e tij mes Shqipërisë dhe Amerikës, dëshirën e madhe për t’u kthyer në atdhe dhe frenimin e beftë që i vjen në mendje kur përballet me situatat plot humor që servir politika shqiptare dhe zhgënjimet që lindin nga mospërkrahja e krijimtarisë dhe prodhimit të komedive. Si një vëzhgues i mprehtë i fenomeneve, Koço Devole pohon se politika jonë prodhon shumë humor, aq sa batutat e saj bëhen pjesë e fabulave komike të skenarëve dhe skeçeve. Por, kjo është vetëm ana e mirë e medaljes, pasi ana tjetër tregon se artistët e humorit dhe tekstshkruesit e tyre kthehen në opozitë me politikën.
Lexoni një rrëfim dinamik të jetës, karrierës së aktorit dhe regjisorit të humorit shqiptar, i cili pohon se pas shumë vitesh i është rikthyer “dashurisë së ...tij të parë”..., karikaturës!

Si nisi kjo ditë për ju?
Të them të drejtën, dita e sotme për mua nisi natën, aty rreth orës tre të mëngjesit, kur një nga komshinjtë e mi, që me siguri po vinte nga ndonjë banket i majmë, ngjiste shkallët duke kënduar me zë të lartë këngën “Shqipëria po ndryshon". Një tjetër komshi që u zgjua nga gjumi si puna ime, ia kthehu me këngën "Çohu, çohu, çohu!". Ky duel-duet që vazhdoi rreth pesë minuta, çoi në këmbë gjithë banorët e pallatit, të cilët u bashkuan në kor. Gjysma këndonte këngën "Shqipëria po ndryshon" dhe gjysma, "Çohu, çohu, çohu!". Ca bërtisnin "hapni kutitë", ca të tjerë "mbyllni more gojën". Është kënaqësi kur zgjohesh me këngë dhe protesta.

Ju jetoni në Amerikë? Keni menduar të ktheheni përfundimisht në Shqipëri?
Një mendje më thotë po, një mendje më thotë jo. Nuk e kam menduar thellë, por ju jap fjalën se do të thellohem.

Me çfarë merreni në Amerike?
Në përgjithësi... me asgjë!

Çfarë ndjen kur zbret në aeroportin e Rinasit dhe futesh për në Tiranë?
Është ajo ndjesi e këndshme që po vjen në vendin tënd, ku dëgjon shqip, ku ka njerëz që të njohin, të përshëndesin, të përqafojnë, dhe kjo, për ne të emigruarit nuk është pak. Respektin, mirënjohjen dhe dashurinë që të rrethon këtu, nuk e gjen kurrë atje. Në rrugët e Nju Jorkut njerëzit lëvizin si mizat e dheut. Çdo mizë shikon punën e vet. Ti je një prej atyre mizave.

Vitin e Ri ku e festuat, këtu apo andej?
Këtu me miqtë mi. Në Amerikë isha në nëntor. Andej festohet më bukur. Jo se në Shqipëri nuk festohen, po këtu festat vazhdojnë të ndara. PD-ja vazhdon ta festojë ditën e Çlirimit më 28, ndërsa PS-ja, më 29. Na mori në qafë ai gjermani i fundit! Kam dëgjuar që është ende gjallë. Është 89 vjeç dhe ka rreth dhjetë vjet që ka shkruar një libër me kujtimet e luftës në Shqipëri, por nuk po e boton akoma, pikërisht për datën e ikjes së tij nga Shkodra. Ka ndërhyrje nga të dy krahët politikë. Misionarët e PD-së i thonë: "Zotëri, ke ikur më 28", ndërsa ata të PS-së: "Jo zotëri, ke ikur më 29!". Hans Gryner e ka lënë të shkruar në testament datën dhe orën e saktë të ikjes së tij nga Shqipëria. Testamentin e ka kyçur në një kuti metalike, për të cilën ata të PS-së i thonë "Hape kutinë", ndërsa ata të PD-së, "Mos e hap!". Edhe kutinë e Hansit kishim mangët, në një kohë që po na zien koka për kutitë tona!

Ju jeni aktor, skenarist dhe regjisor i disa spektakleve e telefilmave televizivë. Kë do të veçonit si humoristin më të mirë, regjisorin më të mirë, kolegun më të mirë dhe mikun më të mirë?
Pyetje e gjatë dhe e vështirë, por do t'i përgjigjem. Si kolegun më të mirë do veçoja Agron Llakën, regjisorin më të mirë, Pëllumb Kullën dhe humoristin më të mirë, pa dyshim do të veçoja Filip Çakulin, i cili njëkohësisht është edhe miku im më i mirë. Me Cakulin kemi vite që njihemi, që kur kemi punuar bashkë në revistën "Hosteni". Filipi është një njeri që rrezaton orë e çast humor, e ka si deodorant, po kalove afër tij, e ndjen erën e humorit të Çakulit. Shumë prej materialeve të mia skenike apo televizive kanë "deodorantin" e tij.
Përmendët revistën "Hosteni", kam dëgjuar se vite më parë ju jeni marrë edhe me karikaturën...
Po. Ka qenë si të thuash "e dashura ime e parë", dhe e dashura e parë nuk harrohet. Mund të jenë të paktë ata që më njohin si karikaturist. U ndava prej saj rreth viteve '80. Tani them ta takoj përsëri dhe ta përqafoj. Kam ca kohë që kam nisur një cikël me karikatura nga jeta e politikanëve tanë. Po të dëshironi, mund t'ju sjell disa skica sa për një ilustrim të bisedës sonë.

I pres me kënaqësi. Pyetja në vazhdim: Jeni me humor vazhdimisht, apo ju kap ndonjëherë edhe pesimizmi?
Në Shqipëri është e vështirë që të jesh gjatë gjithë ditës optimist dhe në humor. Edhe në rastin më të mirë, diku dhe dikur do të prishet. Më kujtohet një festë me rastin e ditëlindjes sime. U mblodhën kolegë, miq e shokë pothuaj nga e gjithë Shqipëria. Gëzim më të madh për mua s'kishte. Të gjithë më takuan, më përqafuan, më respektuan dhe më uruan. Festa mbaroi dhe të gjithë duke më përshëndetur u hipën makinave dhe u larguan. Befas e pashë veten fillikat tek dera e lokalit, por gjithsesi i lumturuar dhe plot humor. Për dreq, atë ditë po binte edhe shi. Mirë makinë, por unë s'kisha as çadër. Me ngrohtësinë e festës dola nga lokali dhe nisa të ecja nëpër shi. Në bulevard kalonin makinat njëra pas tjetrës dhe unë dëgjoja përshëndetjet e tyre, "Koço na kënaqe, je i madh!", Faleminderit, i përshëndesja unë duke ecur në shi. Je i madh njeri, je i madh tjetri, mbyllnin xhamat e makinave dhe largoheshin drejt bulevardit. Ndërsa unë "i madhi" vazhdoja të ecja nëpër shi. Si nuk më mori njeri në makinë? Më mirë të isha "i vogël" dhe brenda në Benz, se sa "i madh" dhe në shi. Përtej xhamave të zyrave dhe dhomave të ngrohta ne që ecim në shi, jemi gjithmonë "të mëdhenj!?"

Kur jeni në Amerikë, i ndiqni lajmet, politikën?
Është e pamundur të shkëputesh nga ato që ndodhin në Shqipëri. Ne vërtet jemi në Amerikë, por jetojmë si shqiptarë, nuk rrimë dot pa fasule dhe politikë. Për politikën në përgjithësi dhe politikanët në veçanti edhe andej i zbrazim "thasët e sharjeve" njësoj si këtu. Nuk e marr vesh se ç'bëhet me "racën" tonë?! U bënë 18 vjet që vetëm po zbrazim "trastat" dhe "thasët e sharjeve" nëpër tavolina bisedash dhe asgjë më shumë. Edhe politikanët nëpër debatet televizive po me "thasët e sharjeve" në kurriz shkojnë përballë njëri-tjetrit. Zbraz ata, e zbraz ne! Jemi bërë të gjithë si punëtorë të ngarkim-shkarkimit të sharjeve. Ja, një karikaturë për shembull mund të ishte takimi Rama-Berisha, ku të dy me thasët e sharjeve në kurriz vijnë në një debat televiziv. Megjithëse ata kanë aq shumë për njëri-tjetrin, saqë mund të vijnë me riportabël të mbushur dëng me sharje!

Si e nisi rrugën e artit Koço Devole? Cili ishte roli i parë dhe si e kujtoni sot?
Roli im i parë ka qenë ai i Colit në filmin "Debatik". Ishte viti 1960, kur regjisori Hysen Hakani një ditë marsi hyri në klasën e 8-të B, së bashku me drejtorin e shkollës. Ai pasi i hodhi një sy të gjithë klasës, u afrua tek unë dhe më tha: "Ke qejf të luash në film?" Unë vetëm ngrita kokën dhe nuk fola. "Ke qejf, ke", - tha duke më shpupurisur flokët. Të nesërmen tek dera e shkollës erdhi një "Gaz 69", i cili më çoi në dyert e Kinostudios "Shqipëria e re". Kënaqësia që po hyja në botën e filmit ishte e pakufishme. Së bashku me aktorin Besim Levonja që do interpretonte rolin e karrocierit nisëm kinoprovat e më pas xhirimet deri tek episodi me pëllumbat. Më pas ndodhi hataja! Zëvendësdrejtori i atëhershëm i Kinostudios, shoku Todi Bozo sapo erdhi në sheshin e xhirimit dhe më pa mua, tha: "Ore Hysen, po ky djali është ca i madh në moshë për rolin e Colit! Ky duhet të jetë më i vogli ndër shokët! Gjej një tjetër!" Hyseni m'u afrua dhe më tha: "Mos u mërzit kaçurrel, e di unë atë punë. Nesër të jesh gati kur të vijë makina të të marrë". Për ditë e javë të tëra, unë me sytë e përlotur shikoja nga porta e shkollës, por "Gazi 69" nuk erdhi më. Ky pra ishte roli im i parë dhe takimi i parë me botën e artit. Më pas nisa të aktivizohem në teatrin e shkollës "8 Nëntori" e më vonë në trupën amatore të Klubit të Kulturës të Kombinatit të Tekstileve në Tiranë, ku interpretova për herë të parë rolin e djalit tek drama e Foqion Postolit, "Lulja e kujtimit". Më vonë pasuan interpretimet në dramat "Tri të shtëna pushke", "Heronjtë e vigut", "Dragoi i Dragobisë", "Banorët e shkallës nr.6". Në këto drama e komedi pata fatin të punoja me regjisorët e atëhershëm, Pandi Stillu, Zina Andri e deri tek i madhi Kujtim Spahivogli. Kaq mjafton për këtë pyetje, besoj!

Për publikun mbetet i paharrueshëm dhe i papërsëritshëm roli i Sillos. Ju vetë si e kujtoni sot jo vetëm rolin, por tërë filmin, që padyshim në gjininë e humorit do të mbetet një nga më të arrirët shqiptarë?
Faleminderit që bëni një përcaktim të tillë, por do të më falni t'ju bëj një vërejtje. Ju gazetarët mendoj se jeni shumë dorëlëshuar në epitetet që i ngjisni krijimtarisë dhe interpretimit artistik. Lexoj në gazeta dhe dëgjoj në ekran se të gjithë këngëtarët tanë janë "bilbila" të këngës popullore dhe aktorët, "yje" të skenës dhe të ekranit. Nuk ju duket se e kini mbushur ca si shumë qiellin e artit me yje dhe pyllin e këngës popullore me bilbila? Pylli ka edhe zogj të tjerë si gardalina, kanarina, harabela, kështu që ndonjë këngëtar mund të jetë edhe "harabel" i këngës popullore, apo jo? Për të mos thënë që kemi edhe "laraska" të këngës popullore dhe asaj të lehtë. Pak më dorështrënguar në etiketimet tuaja, se çfarë do thoshim për "bilbilat" dhe "yjet" përtej pyllit dhe qiellit të artit shqiptar?

Cili ka qenë shpërblimi që keni marrë nga gjithë puna juaj deri më sot?
Rroga mujore, ca honorare dhe duartrokitjet e publikut. Këto të fundit më kanë mbajtur gjallë. Dikur kam thënë, sikur çdo duartrokitje e publikut të ishte një "tullë", ne artistët sot do të ishim të gjithë me vila e ndoshta me fshatra turistike.

Është e vërtetë se në kohën e monizmit artistët në përgjithësi dhe aktorët në veçanti, kanë qenë shumë më të vlerësuar se tani?
Më se e vërtetë. Po pse? Sepse në atë kohë ne kemi qenë "ndihmës të Partisë" dhe doemos që Partia do na vlerësonte. Ndërsa sot jemi në opozitë, jemi kritikë ndaj Partisë në pushtet dhe qeverisë së saj. Dhe kur je kundërshtar i Partisë dhe i Qeverisë, është "e kuptueshme" që ajo nuk ka pse të të vlerësojë. Po të bëhesh ndihmës i Partisë dhe Qeverisë "Berisha", është "e kuptueshme" që do jesh shumë më shumë i vlerësuar.

Sot bëhen emisione me humor, cili është opinioni juaj për ta?
Po të rrimë drejt e të flasim shtrembër, nuk më pëlqejnë fare. Ndërsa, po të rrimë shtrembër dhe të flasim drejt, u heq kapelën dhe i përshëndes.

Nuk mendoni se ka shumë banalizim dhe, a mund të pranohet banalizimi në art, konkretisht në humor?
Doemos që nuk pranohet. Por fillimisht duhet të sqarojmë një herë e mirë se ç'kuptojmë me banalen apo banalizimin. Nëse banale do të quanim një fjalë jashtë edukatës sonë, një fjalë të ndyrë, duhet parë se në ç'rrethana thuhet, si thuhet dhe kujt i thuhet. Nëse aktori, skenaristi apo regjisori kërkojnë me çdo kusht që të shkojnë tek batuta e ndyrë, kjo po që është banale dhe e papranueshme. Por nëse personazhi është në ato rrethana ku fjala e ndyrë i del nga shpirti, këtu nuk ka banale, as banalizim. Mos harroni se në të gjithë filmat amerikanë ke një "shit" apo një "fak-ju" dhe nuk na bën përshtypje. Pse? Një barsoletë: Në një fushë të ndarë me një gardh telash me gjemba kullosin nga njëra anë një lopë dhe nga ana tjetër një dem. Demi që kishte kohë që e shikonte lopën përtej gardhit, një ditë i hipën në kokë, kërcen gardhin me tela dhe i afrohet lopës. Si të quajnë? Lara Fjongokuqja, - i përgjigjet lopa, - por me që sot nuk e kam fjongon në kokë, më thirr shkurt Lara. Po ty si të quajnë? Mua më quajnë Dem Koqemadhi, por meqenëse koqet më mbeten tek gardhi, ti më thirr shkurt Dem. Tani, e zëmë se Demi do t'i thoshte Larës me edukatë: Mua me quajnë Demorgangjenitalmadhi, do kish ndonjë ndryshim? Nuk i pranon morali dhe edukata jonë. "Morali ynë?!" Mos ka pak si shumë hipokrizi brenda tij? Me këtë nuk dua të them që në skenat tona të vërshojnë fjalët e ndyra, jo, por ne kemi edhe një fjalë të urtë popullore që i shkon për shtat kësaj që po flasim: Gjella me kripë e kripa me karar. Kur ka shume "kripë" fjalësh të ndyra, doemos që "gjella artistike" nuk hahet, por edhe pa kripë fare mos na i lini "gjellët!".

Ku qëndron "e keqja", le të themi, e humorit sot tek skenarët, apo tek publiku që ndonjëherë pëlqen banalitetin?
Këtë punën e publikut-popull unë e shoh pak të ngatërruar. Ky mund të jetë debat pa fund. Varet se për ç'publik bëhet fjalë? Nëse në një sallë varieteje do të kishim vetëm shkrimtarë, poetë, shkencëtarë, mjekë, inxhinierë, me një fjalë intelektualë të mirëfilltë, padyshim që edhe humori do bëhej për ta, sigurisht nëse edhe stafi krijues dhe ai interpretues do ish në nivelin e tyre. Në rast të kundërt nuk do të funksiononte. Por nuk është kështu tek ne akoma. Këtu çdo gjë, duke nisur që nga politika, shkenca, kultura edhe arti, të gjitha i shkojnë për shtat nivelit të popullit. Ca gjëra duhet t'i pranojmë dhe t'i themi ashtu siç janë. Lenini, i vogël në trup dhe i madh në mendje, ka thënë që arti i takon popullit. Nuk do guxoja ta kundërshtoja këtë thënie të udhëheqësit të revolucionit, se do hapja debate të mëdha që mund të më ktheheshin në bumerang. Por, "e keqja" që thoni ju, për mendimin tim, këtu fillon. Do të thosha që i pari është publiku, pra populli. Ashtu si çdo gjini tjetër e artit, edhe humori bëhet për t'ia treguar publikut popull. Nëse populli e pranon, jemi në rregull, nëse jo, atëherë s'kemi bërë gjë. Nga ana tjetër, nëse pranojmë thënien se populli është turme, është kope, të na e thonë më të mençurit se për kë duhet të bëjmë humor? Për "kopenë", apo për "çobanët?" Ne vetë i kemi vendosur rregullat në shoqërinë tonë njerëzore. Ose më saktë, i kanë vendosur ata që kanë pasur pushtetin dhe ne kemi ngritur dorën në shenjë aprovimi. Bie fjala, seksi është i lejuar, prostitucioni që ka për bazë seksin, është i ndaluar. Nuk është pak kontradiktore? Pra, nëse seksin që e lejon ligji do ta quanim produkt, prostitucionin që është nënprodukt i tij pse e ndalon ligji? Shkurt, qumështin-seks e lejon të pihet, prostitucionin-djathë, e ndalon të hahet?! Ec e merre vesh këtë punë!

Me sa di, po merreni me një serial televiziv, mund të na tregoni konkretisht disa detaje rreth tij dhe kur do të ketë kënaqësinë publiku ta shohë atë?
Më vjen keq për publikun që nuk do ta ketë këtë kënaqësi. Kam shumë frikë se ky serial nuk do të realizohet, sepse "ata" që e morën përsipër ta realizojnë bënë një "tërheqje taktike" dhe "pse-në" akoma nuk e kam marrë vesh. Seriali i titulluar "Natë me diell" është një lloj "Big Brother" jo në ambientin e mbyllur nga muret, por jashtë tyre, në natyrë, mes njerëzve dhe jetës së tyre.

Mendoni se tashmë i keni realizuar të gjitha ëndrrat që keni pasur?
Ëndrrat janë me qindra, ndërsa realizimet numërohen si gishtat e dorës të një zdrukthëtari të pakujdesshëm. Të realizosh ëndrra sot, duhet ta kesh qesen plot. Qesja jonë është shpuar me kohë, ose më saktë, e hapur nga të dyja anët. Të vetmit që mund të realizojnë ëndrrat sot janë miliarderët e mëdhenj, që i kanë nisur realizimet si milionerë fare të thjeshtë.

Si njohës i humorit, mendoni se humor më i mirë bëhej dje, (para viteve '90) apo sot?
Shumë kritikë arti janë shprehur se humori i vërtetë bëhet vetëm në diktaturë, si rrjedhojë e kësaj, edhe sot bëhet goxha humor i mirë.

Sa e ndiqni situatën politike në vend dhe cili është opinioni juaj, kush prodhon më shumë humor sot, jeta politike apo ajo sociale?
Pa e anashkaluar jetën sociale, padyshim humor prodhon jeta politike dhe politikanët. Humori në vetvete dhe artistët pas tij, janë gjithmonë në opozitë me qeveritë dhe qeveritarët e kujtdo krahu politik qofshin. Politikanët dhe qeveritarët, nuk është se nuk qeshin me ne, qeshin, por qeshin duke shtrënguar dhëmbët. Kjo puna e "dhëmbëve të shtrënguar" është pengesa më e madhe për humorin e vërtetë. U bë kohë e gjatë që ne vazhdojmë të bëjmë humor përpara "nofullave të shtrënguara". Humoristët duhet të dalin në një miting paqësor me parullat "Qeveritarë dhe politikanë, çlironi nofullat nëse doni të qeshni!"

Cila është këshilla që u jepni sot aktorëve të rinj?
Të jenë vetvetja. Të punojnë pareshtur, duke shkuar sa më shpejt drejt individualitetit të tyre artistik. Të jenë origjinalë, në asnjë mënyrë kopje. Të mos pranojnë të interpretojnë krijime dhe figura që i kanë bërë të tjerët më parë. Të mos imitojnë aktorë dhe programe të huaja duke i përshtatur ato në shqip; me një fjalë, të jenë krijues dhe jo përkthyes.

balkanweb, 28.01.2010

Flet ish drejtori i fermës në Fier veterineri Aleksandër Jorgaqi

Sot mendimi i specialistëve keqpërdorohet, shpërdorohet, injorohet, nënvleftësohet.
Në monumentin e lopës në Holandë shkruhet “Mirëmëngjesi mëmë e dhembshur!”

Nga Albert Zholi

Një burrë i gjatë, i qetë i sinqertë plot dinamizëm, flokë bardhë, fisnik, këto janë përshtypjet e para gjatë takimit me Aleksandrin. Rridhte nga një familje intelektuale ku jeta e tij është lidhur pazgjidhshmërisht me librin. Në këto momente dramatike për vendin, pas përmbytjeve të mëdha në veriperëndim të vendit unë zhvillova një bisedë se si bëheshin kullimet, argjinaturat, mbrojtja e bagëtive, si dhe mënyra e mirëmbajtjes e hidrovorëve, argjinaturave nw regjimin komunist.

- Z. Aleksnadër, si organizohej puna për ruajtjen dhe kullimin e tokave në sistemin komunist?
Ai regjim kishte të mirat dhe të këqijat e saj. Dua të them se ju dha shumë prioritet bujqësisë dhe u la pas dore blegtoria që duhej të ishte baza e ekonomisë. Populli ynë thotë “Gjëja e gjallë të mban gjallë”. Nga ana tjetër kolektivizimi i tejskajshëm e rrënoi ekonominë e vendit. Por në fund të fundit, për hir të së vërtetës, çdo lloj pune bazohej mbi profesionalizëm. Ishte profesionisti ai që jepte mendimin e fundit për çdo problem që lidhej me kullimin, mbjelljen, korrjen, dimërimin, apo mbarështrimin e bagëtive. Të gjitha këto bazoheshin në të dhëna shkencore dhe jo me hamendësi dhe me dëshira individuale të pa bazuara në ligj dhe shkencë. Çdo gjë i adresohej shkencës dhe detyrave të shtruara. Kishte një përgjegjësi që askush nuk të falte nqs gaboje në këto drejtime.

- Ju si drejtor a vinit veton tuaj ndaj detyrave të specialistëve në raste të veçanta?
Veton para specialistit? Asnjëherë! As e kam menduar. Unë thërrisja specialistët përkatës, i pyesja, dhe riprisja argumentin e tyre. Kur ky argument ishte i saktë, i bazuar në literaturë, në eksperiencë, i argumentuar saktë edhe nga eksperiencat e vendeve të zhvilluara fjala e tij ishte ligj. Ai mbante përgjegjësi.

- Si kryhej mbrojtja nga përmbytjet në atë kohë?
Përmbytjet në zonën tonë vinin kryesisht nga lumi i Semanit. . Ndaj përgjatë tij ishin ndërtuar argjinatura, pra mbrojtësen nga përmbytjet. Argjinaturat ndërtoheshin kryesisht disa dhjetëra metra larg shtratit të lumit që lumi kur fryhej të kishte vend ku të përhapej pa kaluar në tokat e mbjella apo shtëpitë. Argjinaturat ndërtoheshin me dhe dhe përmbi to viheshin rrjeta teli me gurë me qëllim që të mbahej dheu i hedhur.
Nuk mund të themi që nuk ka pas përmbytje por ka ekzistuar një rrjet i tërë kullimesh, argjinaturash, hidroforësh, që përbënin një sistem zinxhir\që të ruhehsin të papriturat. Këto lloj punësh nuk bëheshin me fushata, por në mënyrë sistematike dhe në ccdo stinë. Punohej qysh në stinën e verës për të përballuar përmbytjet në dimër.

Çfarë masash të tjera sigurie merreshin për argjinaturën?
Në to mbilleshin plepa, kishte roje të përhershme specialist për to. Në to nuk lejohej të mbillej jonxhë, sikundër nuk lejohej të kalonin mbi to automjete traktorë, apo tufë bagëtish për kullotje (ndaj nuk mbillej dhe jonxhë). Kështu në të dy anët e argjinaturës gjatë dimrit mblidhej nga prurjet gjanë (llum në forë plehu) dhe kërcunj që fshatarët I mblidhnin në pranverë. Mbi argjinaturë me rregullore mund të kalonin vetëm këmbësorë, biçiklistët,

- Po sot a zbatohen këto rregullore?
Po të zbatoheshin përmbytjet e fundit do të ishin shumë të vogla. Sot jo vetëm nuk ka roje, por s’ka argjinatura, gurët e tyre janë marrë për ndërtim shtëpish. Emri argjinaturë është zhdukur. Pastaj pot ë kalojmë tek gatishmëria e hidroforëve që thuajse është inegzistent. Të gjitha kanë pjesën e tyre në këtë përmbytje.

- Sot si mendoni ju a merret parasysh mendimi i specialistëve në shumë drejtime?
Mund të them me keqardhje që jo. Bile mendimi i specialistëve keqpërdorohet, shpërdorohet, injorohet, nënvleftësohet kudo deri në atë farë derexheje saqë ai duket sikur nuk ekziston. Kjo në të gjitha fushat e jetës, Më shumë dëgjohen militantët se specialistët e ndershëm të heshtur që dinë vetëm të punojnë.

- Keni parë ndonjë përvojë të huaj në këtë drejtim që ju ka lënë mbresa?
Po. Holanda. Aty çdo gjë ishte perfekte. Ne shkuam një grup veterinarësh dhe agronomësh në vitin 1975, për të blerë 4 mijë lopë “Frizona” (laramane holandeze me shumë rendiment) në një uzinë-fermë. Ajo uzinë – fermë, ishte e dyta më e madhja në vend dhe përpunonte në ditë 4 milion tonë qumësht, dhe prodhonte 7 milionë kuti qumështi për 100 vende të botës. Aty na shoqëroi një specialist 75 vjeçar i cili ishte që në fillimet e uzinës si teknik elektrik pasi çdo gjë ishte elektronike. Dhe pse në pension ai rrinte aty çdo ditë dhe kryeinxhinieri për çdo defekt elektronik
i merrte mendim. Pasi disa minuta të ikte energjia elektrike aty pësoheshin miliona dollarë humbje. Brenda në uzinë ishin të gjitha kushtet për jetë normale të specialistëve të tillë në pension. Fusha tenisi, salla ngrënie falas, salla pingpongu, shahu, etj…Në këtë uzinë shumë specialistë (jo vetëm ai) mbaheshin dhe trajtoheshin si shenjtorë. Dua të theksoj njëkohësisht se Holanda një të tretën e tokës e ka “vjedhur nga deti”. Digat e tyre ruhen, riparohen, sigurohen, nga teknikë me përvojë të cilët hedhin firmë me përgjegjësi. As Kryeministri nuk pyetet për mirëmbajtjen e tyre pa marrë mendimin e specialistëve që janë rritur me këto diga. Dhe pse vend fushor, vetëm 4 përqind
e popullsisë në Holandë merret me bujqësi ne që jemi vend malor e lamë shumë pas blegtorinë dhe tashmë po ndjejmë pasojat e rrënimit të ekonomisë.

- Qyteti Leuvarden në Holandë?
Një qytet fushor. i bukur. Plot gjelbërim. Dhe e dini befasinë? Askush nuk mund ta besojë. Askush nuk mund ta marrë me mend. Në qendër të saj është një monument. Por s’është as monument kryeministri, kryetari, shkrimtari, poeti… JO! Është monumenti i një lope “Frizona” (laramane holandeze me shumë rendiment), me përmasa mbi realen. Në të shkruhet: “Mirëmëngjesi, mëmë e dhembshur!”. Dhe çdo mëngjes të gjithë punëtorët kur shkojnë në punë përulen para këtij monumenti duke vënë dorën në zemër, Me të drejtë, Lopa i ka dhënë këtij vendi begatinë, mirëqenien, ndaj ata e adhurojnë. Lopa është vetë jeta e holandezëve.

25.01.2010

Inxh. Cico: Banorë, ikni sa më shpejt!

Riprononcohet inxh.Dhimiter Cico rreth situates se krijuar ne hidrocentrale.

Projektuesi i portave te hidrocentraleve inxhinier Dhimiter Cico, (Foto nr.4 ne GALERI-FOTO) ka paralajmeruar shperthim te digave, nese portat nuk do te funksionojne.

Per inxhinierin, portat kane me shume se 20 vjet nen uje, nen nje thellesi 60 dhe 90 metra dhe jo vetem qe nuk jane provuar asnjehere nese punojne por as nuk jane riparuar.

Kesaj frike i shtohet edhe fakti qe disa nga portat jane prodhim shqiptar i Metalurgjikut, te tjerat franceze dhe kineze. Cico argumenton se ne Fierze u hap vetem nje porte dhe ajo vetem kater metra dhe u bllokua, dy dite me pare.

"Keto porta nuk jane perdorur dhe nese do te shperthehen aty ka per te ndodhur nje katastrofe", u shpreh Cico, inxhinieri projektues i portave te hidrocentraleve.

Cico ka deklaruar se situata ne kete pike ku e ka cuar Ministria e Energjitikes dhe KESH-i, nuk ka asnje zgjidhje tjeter pervec hapjes se portave, per shkak se aktualisht po shkelet ligji duke mbajtur nivelin ne Fierze ne 293 metra, tre metra mbi nivelin e lejuar nga rregullorja e digave.

Inxhinieri Cico pergjegjesine ja ngarkon KESH-it, i cili duhet te mbante nen kontroll sipas rregullores qe nga stina e veres.

Inxhinieri thote se e ka parashikuar nje situate te veshtire ne media pak kohe me pare dhe ka ofruar ndihmen e tij si eksperti i fushes ne Ministrine e Energjitikes dhe KESH, por i eshte mohuar.

Inxhinier, ku është problemi? Çfarë po ndodh realisht?
I bëj thirrje fillimisht popullatës që ta marrë seriozisht. Të largohet, derisa të stabilizohet situata që është atje. Vetëm Fierza qëndron në nivelin 293.5 sipas ministrit të Energjitikës, dhe këtu fillon përgjegjësia. Ky nivel duhet të jetë në minimum 290. Jemi 3.5 metra lart nivelit të sigurisë. Kjo ngarkesë në rezervuarët e digave ka sjellë këtë anomali që këta nuk po e menaxhojnë dot, sepse prurjet janë shumë të mëdha. Dje (pardje) kanë hapur portën numër 4, e cila, sipas ministrit që e deklaroi në një emision, kishte një defekt, u hap gjysmë dhe u mbyll, se nuk u hap komplet. Tani nuk është problemi i kësaj porte, se ka disa të tjera që nuk janë hapur asnjëherë gjatë këtyre 20 viteve. Janë portat e Komanit dhe Fierzës që janë portat e shkarkimit.

Portat janë në digë apo në tunele?

Ato janë anës digës. Në Fierzë ka dy tunele të mëdha, ku në kuotat 290, portat e shkarkimit hapen. Është rregullorja absolute, që në këtë kuotë porta e tunelit hapet. Nuk ka të drejtë askush që ta ndalë këtë.

Çfarë janë portat?

Aty ka dy palë porta, portë segment, që është prodhuar në Francë dhe portë e remont-avarisë, që janë prodhuar në vend. Porta segment ndan rezervuarët dhe, nëse ajo hapet dhe ngel përgjysmë, duhet të veprojë porta remont-avari, e cila ka 20 vite, me sa di unë gjatë gjithë vitit qëndrojnë nën ujë. Ndërkohë ato duhet të qëndrojnë lart ujit gjatë periudhës maj-shtator. Ato duhet të ngrihen lart dhe gjatë kësaj kohe jam shumë i sigurt që nuk janë vënë në punë këto porta.

Tani që jemi në këto kushte, cilat porta janë hapur?

Tani janë hapur portat segmente në tunelin numër 4 në Koman, Fierzë dhe Vau i Dejës.

A mund të themi se kemi rrezik tani nga mënyra se si shkarkohet?

Rreziku më i madh do të ishte, nëse vijnë prurje të mëdha dhe është niveli 293.5 dhe me shkrirjen e borës, që është situatë shumë e rënduar, dhe tentohet të hapet porta numër 3, njëra nga këto porta, po të ngelej hapur, do të mblidheshin njësoj dy mijë metra kub ujë poshtë në fusha. Rasti më katastrofik është nëse nuk hapen këto porta, nuk funksionojnë ato. Siç nuk funksionoi kjo që tha vetë ministri, që është hapur vetëm deri në gjysmë dhe është mbyllur prapë. Ajo duhet të ishte hapur komplet dhe të mbyllej. Duhej bërë prova e portës remont-avari. Ato janë porta me rrota që duhen grasatuar një herë në 6 muaj, por kanë 20 vite që nuk grasatohen. Ato kanë përmasa 16 me 12 metra dhe peshon 60 tonë një portë me një mekanizëm ngritës me fuqi ngritëse 260 tonë.

Kemi një deklaratë verbale të ministrit, i cili pranon se jemi në kuotat e palejueshme të digës. Ka përgjegjësi penale për këtë?

Sigurisht që ka. Përgjegjësia shkon zinxhir.

Çfarë mund të bëhet në këtë situatë emergjente? Cila është këshilla e mirë për të shmangur katastrofën?

Këshilla më e mirë tani është që të largohen të gjithë banorët dhe të bëhen shkarkimet e detyrueshme. Banorët doemos duhet të largohen dhe të vazhdojnë shkarkimet për shkak të prurjeve të shumta që mund të vijnë nga shirat apo shkrirja e borës.

A ka mundësi që të parandalohet fatkeqësia, nëse nuk funksionon ndonjë portë?

Absolutisht, tani nuk ka mundësi. Jemi të gjithë në mëshirë të fatit. ***********************************

Qeveria kujtohet për inxh. Cicon

Zyrtare te larte te qeverise kane kerkuar sot me ngulm, ne menyre jozyrtare prane redaksise se Shekullit adresen dhe menyren e kontaktit te inxhinier Dhimiter Cicos.

Z.Cico, i cili ishte i ftuar sonte ne mbremje edhe ne emisionin Faktori Plus, ne intervisten e tij ribotuar ne Shekulli ne 1 janar, jep nje alarm te alarm te jashtëzakonshëm.

Dhimitër Cico, njeriu që plot 21 vjet më parë ishte një nga autorët e projektimit dhe montimit të portave në hidrocentralin e Komanit. Një punë e vështirësisë së epërme, nga e cila i ka mbetur si kujtim një çmim Republike, një nga dekoratat më të larta që jepte dikur regjimi komunist. Sot profesionist i lirë, Cico shtyhet dhe më tej, kur thotë se një situatë e ngjashme është dhe në dy hidrocentralet e tjera, në Fierzë dhe në Vaun e Dejës.

Ai pohon se e ka shprehur shqetësimin e tij ku ka mundur, por askush nuk i ka kthyer përgjigje. E ka ndarë me kolegët e tij, me zyrtarët e lartë të shtetit shqiptar, por i është përgjigjur vetëm heshtja. Shteti u kujtua per te vetem sot, (intervista eshte botuar per here te pare nje muaj me pare, nderkohe qe apelet e inxhinierit prane zyrtareve kane qene te shpeshta dhe me te hershme se intervista - por kane rene ne vesh te shurdhet).

INTERVISTË

Kush është inxhinieri Dhimitër Cico?

E kam të vështirë, si çdokush tjetër, besoj, që të flas për veten. Në kohën tonë, CV-të, siç i quajmë sot, na i bënin të tjerët. Mund t´ju them që kam kaluar tërë jetën time nëpër kantiere ndërtimi, kryesisht në hidrocentralet e veriut. Kam punuar si projektues dhe ndjekës i cilësisë së punimeve në hidrocentralet e Vaut të Dejës, Fierzës, Komanit, Banjës, në ujëmbledhësin e Bovillës e të tjerë. Kam pasur fatin e pakrahasueshëm të punoj me profesorët e mëdhenj të ndërtimit në Shqipëri, me Farudin Hoxhën, specialistin e digave, Egon Gjadrin, specialistin e tuneleve, Petrit Radovickën, projektuesin e kaskadës, Thoma Meksin e papërsëritshëm apo dhe me mjeshtrin e turbinave Mihal Jorgoni. Nuk dua të bëj lista, sepse pastaj do të më duhet të përmend emër për emër të gjitha ata individë pa emër e pothuaj anonimë, kryesisht nga zonat e veriut, që kanë punuar në këto vepra me çmimin e sakrificës së epërme, që kanë punuar vërtet si skllevër, por plot nder, në kushte të paimagjinueshme.

Në vitin 1985, në kushtet e izolimit të plotë të vendit dhe në krizën ekonomike ku kishte hyrë regjimi, së bashku me një grup projektuesish, morëm përsipër të prodhonim në vend portat e remont-avarisë në Koman. Sot, kur Shqipëria nuk prodhon pothuaj asgjë, fjalë të tilla ngjajnë të çuditshme. Me çmimet e kohës, nga importi ato kushtonin mbi 8 milionë dollarë - sot disa fish më shumë - por ne mundëm t´i prodhojmë ato në vend për vetëm gjysmë milioni.

Çfarë janë këto porta?
Është e pamundur të shpjegohet me fjalë të thjeshta se çfarë janë ato dhe çfarë roli luajnë në hidrocentral. Teknikisht ato janë disa mekanizma gjigantë, me peshë totale 60 tonë dhe mekanizma ngritës me fuqi ngritëse 260 tonë. Në Koman janë 12 të tilla. Portat shërbejnë për devijimin e lumit, që të krijohen kushtet për ndërtimin e digës dhe veprave të tjera në kompleksin e një hidrocentrali dhe po ashtu, për shfrytëzimin dhe shkarkimin e plotave (prurjeve) të ujit në rastet e kalimit të niveleve maksimale në kupën e liqenit. Portat nevojiten për të bërë shkarkimin e ujit, në mënyrë që niveli i liqenit të mos kalojë mbi digë, sepse, në rast të kundërt, nuk do të kishte më digë e pasojat, pastaj, vetëm mund të merren me mend. Për funksionimin e këtyre portave ka një rregullore rigoroze, të miratuar që në ato kohë.

Në dijeninë tuaj, a është zbatuar rregullorja?
Mendoj që jo. Nga përvoja ime, por dhe nga kontaktet me kolegë të Akademisë së Shkencave që janë marrë me digat e larta, këto rregullore të shfrytëzimit dhe mirëmbajtjes, jo vetëm që nuk janë zbatuar, por ato me siguri i ka zënë dhe myku në sirtarët e arkivave. Unë po ju sjell për botim rregulloren origjinale të kohës për hidrocentralin e Komanit, që saktëson se si duhet të sillemi teknikisht me këto vepra. Por, nëse rregulloret them se i ka zënë myku, si specialist po ju them se portat e punës së remont-avarisë në këto hidrocentrale i ka zënë ndryshku. I ka salduar plotësisht ndryshku. Që do të thotë, nëse troket ora e ligë, kur të kërkohet që ato të vihen në punë, fatkeqësisht nuk do të funksionojnë e do të jemi përpara një katastrofe që, përballë saj, gjithçka e ligë ka ndodhur me këtë vend ndonjëherë, do të ngjante si ëndërr vere.

Cili do të ishte ky skenar i keq apo dhe më i keqi i mundshëm që mund të ndodhte në një rast të tillë?
Shpesh ne shqiptarët bëhemi trima pas lufte dhe të mençur pas kuvendit. Keni parë në filma se çfarë është cunami? Po, po! Pa asnjë ekzagjerim, Shqipëria do të goditej ndoshta në mënyrë të pariparueshme dhe me një kosto të paimagjinueshme nga një cunam i vërtetë uji e balte. Do të zhdukej ndoshta edhe Shkodra e Lezha, kurse viktimat në njerëz do të ishin si bilanci i shumë e shumë luftërave të marra së bashku. Po ju bëj vetëm një krahasim. Po ju kujtoj përmbytjen e disa lagjeve në Tiranë nga mosfunksionimi i portës së shkarkimit në liqenin artificial të Tiranës. Një portë e përmasave fare të vogla, diçka më shumë se një metër katror. Ajo që ndodhi në Tiranë, është vetëm miniatura e asaj që mund të ndodhë, nëse shpërthejnë digat e veriut në rast të mosfunksionimit të portave të hidrocentralit, kur të jetë nevoja. Është një reaksion zinxhir, që do të niste me shkatërrimin e digës së dheut në Fierzë e më pas me radhë, me digën e Komanit dhe të Vaut të Dejës. Dua të paralajmëroj për këtë rrezik maksimal që sot mund të duket i tepruar dhe i largët për të ndërhyrë sa jemi në kohë. Ndryshe, asnjë mendje njerëzore nuk mund të llogarisë fatkeqësitë që do të na bien të gjithëve në kokë. E bëj këtë alarm si shqiptar, si qytetar, si inxhinier, me shpresë e besim se dikush do të kujtohet që "lopët e arta" që na japin dritë nga veriu, nga pakujdesia kriminale njerëzore, mund të shndërrohen në dema të tërbuar që do të na shkatërrojnë.

Kjo që thoni ngjan si një skenar apokaliptik. Keni paralajmëruar më parë për një gjë të tillë?
Shpeshherë e kemi ngritur këtë shqetësim me kolegët dhe me ta kemi ngritur e pranuar të njëjtin shqetësim maksimal. Sot ka pak vend për zërin e shkencëtarëve dhe për ta, njëlloj si me doktorët, shoqëria kujtohet vetëm në momentin e fundit, ndoshta edhe atëherë kur e keqja ka ndodhur. Personalisht i jam drejtuar me shkrim Ministrisë së Energjetikës, por nuk kam pasur asnjë përgjigje. Asnjë reagim. Vendosa t´i përgjigjem pyetjeve tuaja, me shpresë, jo për të pasur një përgjigje vetjake, por për të gjetur një mundësi transmetimi të këtij paralajmërimi, jo për të folur për të shpëtuar shpirtin tim siç thoshin latinët e vjetër, por për të parë një reagim konkret përballë një rreziku që është konkret në çdo kohë. Nesër, dhe askush nuk mund ta thotë me siguri se kur mund të jetë kjo nesër, do të jetë vonë. Dhe atëherë nuk do të ketë kohë për të pyetur se cilët ishin fajtorët dhe pse ndodhi. Atëherë, lum kush të shpëtojë!

156 KOMENTE

O Njerez, o Shqiptare: Kur duhet te veni mend e ta perzini kete sharlatan Kryeminister, kete kafshe me fytyre njeriu qe ka njezet vjet e vetem fatkeqesi kombetare i sjell ketij kombi:

1. Dogji vendin me turmat e tij vandale ne periudhen 1991-1992 deri sa mori pushtetin me presion psikologjik.

2. Shkaterroi shtetin ne menyre sistematike duke hequr specialistet me te mire nga vendet e tyre te punes.

2. Vodhi e humbi kursimet e shqiptareve me piramidat e fameshme ne 1995-1996.

3.Shkaterroi sistemin e zgjedhjeve ne 1996 e vazhdimisht deri ne 2009

4. Shkaterroi shtetin shqiptar ne 1997 duke e cuar ne pragun e luftes civile me kokefortesine e tij prej sharlatani.

5. Beri grushtin e shtetit ne 1998 dhe i vuri flaken kryeministrise.

6. Beri corap zgjedhjet ne 2005 e ato lokale ne 2007 qe te merrte pushtetin me cdo cmim.

7. Shkaktoi tragjedine e Gerdecit me 26 te vrare e nuk pranon te hetoje Ministrin e Mbrojtjes Mediu nga frika se vete ai dhe djali i tij eshte i lidhur me kete krim.

8. Beri rrugen e Kombit me nje kosto dyfish sa normalje e nuk pranon te hetohet Ministri i tij Basha per kete korrupsion te pashembullt (se cdo gje eshte bere nga vete ai).

9. Vodhi zgjedhjet ne 2009 e nuk pranon verifikimin e tyre nga frika e ballafaqimit me te verteten.

10. I "shet" det Greqise ne jug dhe pa pike turpi e quan sharlatan specialistin qe e denoncoj kete marreveshje e tradheti kombetare.

11. E ka kthyer Shqiperine ne nje ciflik te familjes se tij e oborrit te tij te korruptuar qe dine vetem te vjedhin, te shkaterrojne e te mos bejne asgje.

Cfare faktesh duhet te rendisim me shume per te kuptuar se vete qenia e ketij njeriu ne krye te Shqiperise eshte nje fatkeqesi kombetare per kete komb?

Komentet besoj se jane te teperta.

Ju faleminderit nese e botoni kete shkrim ne faqe te pare.

"SHEKULLI"

Flet Çelo Boraj ish-komandant i Divizionit të Tropojës në vitet 1980-90

Intervistoi: Albert Zholi
Skafi i Fierzës është dhuratë e Stalinit për Enverin

Çelo Boraj ka qenë komandant i Divizionit të Tropojës në vitet më të vështira, 1980-90- Ai në këtë intervistë ekskluzive flet, për armatimin që ka pasur ushtria shqiptare, për rolin e fortifikimit në atë kohë, prioritetet kufitare të mbrojtjes të ushtrisë shqiptare dhe mbi rëndësinë që i kushtonin ushtrisë Enver Hoxha dhe sidomos Mehmet Shehu.

Z. Çelo, ju keni qenë një ushtarak i lartë. Si ka qenë e organizuar ushtria shqiptare për të ruajtur kufijtë shtetëror?

Unë kam kryer detyrën e Komandantit të Divizionit në Tropojës rreth viteve 1980-90. Në njësinë që unë komandoja struktura organizative e njësisë ishte në mënyrë të përsosur. Baza, strategjia e ushtrisë shqiptare ishte mbrojtja me çdo kusht e kufijve dhe territorit të Republikës së Shqipërisë. Struktura organizative përmbante forcat aktive të ushtrisë që ishin të gatishmërisë së menjëhershme, por kompletoheshin në masën 100% me masën rezerviste. Nga ana strukturore ushtria përbëhej nga forcat aktive, rezerviste, vullnetarët dhe forcat e lira. Në atë periudhë, në kohë shumë të kufizuar, në kohë rekord shkonim në postet luftarake. Divizionit i duheshin deri në 6-10 orë që të zinte pozicionet e luftimit (me forcat rezerviste). Forcat e gatshme i zinin këto pozicione për 20-30 minuta. I gjithë populli, ishte i angazhuar në strukturat ushtarake. Me sa kam lexuar dhe studiuar nga ushtritë e huaja dhe forcat ushtarake perëndimore këtë lloj organizmi të strukturave ushtarake i kanë dhe sot e kësaj dite në zbatim.

Ç’përfaqësonte në veri ushtria shqiptare?
Drejtimi Verilindor për shtetin shqiptar dhe ushtrinë shqiptare ka qenë parësor, në kohë të veçanta dhe me situatë të veçantë. Drejtimi Tropojës dhe Kukësit kishte të bënte me ushtrinë serbe që kishte dhe gëlltiste në vetvete një përgatitje të veçantë, strukturë të veçantë dhe një urrejtje të veçantë ndaj shtetit shqiptar. Situatat e gatishmërisë në veri ishin më të ngjeshura, më të tensionuara, dhe kërkonin një vëmendje të veçantë për t'i zgjidhur dhe për ta përmbajtur. Ideja kryesore ishte të mbroheshin kufijtë, por dhe mos të krijoheshin probleme dhe incidente në kufij. Të mos bëheshim ne shkaktarë të një incidenti të filluar rishtas apo problemeve midis dy shteteve. Mbi këtë bazë organizohej gatishmëria, me një disiplinë të veçantë, me një mënyrë lëvizjeje mjaft të maskuar, ku në çdo rast do zbatohej sekreti dhe kriteret e Artit Ushtarak të vendosjes.

Në gjithë këto vite në drejtimin e një divizioni kaq delikat, a ka pasur ndonjë provokim nga ana e forcave serbe?
Unë e kam ndjekur me shumë vëmendje situatën përgjatë apo në kufirin shtetëror. Serbët ishin organizuar (vendosur) në mënyrë të tillë që në çdo 30-40 ushtarë që duhej të kishte posta serbe, një duhej të ishte patjetër shqiptar që të shërbente si përkthyes. Dhe kryesisht në kufirin tonë, shërbenin ushtarë kroatë dhe serb. Mbi këtë bazë ushtria serbe kishte një armatim të shëndoshë, të fuqishëm. Sepse ishte ndikuar edhe nga forcat perëndimore, por prodhonte dhe vetë armatim dhe aviacion, sikundër ndihmoheshin vazhdimisht edhe nga rusët. Për t’u futur në luftë ndaj shtetit shqiptar (pjesa verilindore Tropojë-Kukës), forcat serbe duhej të merrnin masa paraprake, të mëdha dhe do t'i duheshin 3-4 divizione këmbësorie, fonderie, që të vinin nga toka serbe në tokën kosovare. Ato forca që ishin në Kosovë (afro 13 mijë), nuk ishin në gjendje të kalonin në një agresion kundër vendit tonë, (direkt të hapur me Shqipërinë). Kjo, për vetë faktin, se forcën goditëse e kishin shumë të vogël dhe Serbisë i duhej të sillte forca të tjera nga thellësia për të bërë goditjen. Ti rigruponte ato 24-36 orë, dhe pastaj të fillonte sulmin në drejtimin tokësor. Zona e Tropojës dhe Kukësit i kishin mundësitë e mbrojtjes për zmbrapsjen e forcave të Serbisë.

Si kanë qenë armatosja e forcave tona në raport me Serbinë në atë periudhë?
Në vitet 80-90, ushtria shqiptare dispononte një armatim të shkëlqyer që mund të klasifikohej nga më të mirat në raport me grekun dhe me serbin. Sepse armët e këmbësorisë ishin të gjithanshme, të fuqishme, dhe realizonin në praktikë në mënyrë lineare numrin e duhur të plumbave (për metër linear). Këmbësoria dispononte armatim të thjeshtë, karabinën, automatikun, mitralozin, mortajë të lehtë, mortajë të rëndë, të gjitha pajisjet përkatëse që kërkonte një luftë moderne, në luftimin e afërt. Nga armatimi i rëndë, mund të them se artileria e rëndë dispononte një larghedhje maksimale në tokën e kundërshtarit dhe nga ana cilësore të mbronte larg. Përveç armatimit të rëndë dhe të lehtë që përmbanin forcat e këmbësorisë, duhet të flasim edhe për aviacionin shqiptar si baza e Rinasit e Gjadrit, sepse gjithmonë mbrojtja duhej të kishte dhe mbështetjen e aviacionit.

Ju përmendët stërvitjet. Në këto stërvitje a merrnin pjesë udhëheqësit e atëhershëm si Enver Hoxha apo Mehmet Shehu?
Idetë e planeve stërvitore të forcave tona, si dhe me shtabet në veri ndërtoheshin mbi bazën mbrojtëse. Asnjëherë nuk duhej të mendoje se do të sulmoje shtetin jugosllav. Kjo për faktin se ne ishim vend mbrojtës jo sulmues. Por në momente mbrojtëse mund të mendoje të forcoje pozitat dhe matanë kufirit, pjesërisht, që të ishe në pozita më të favorshme se ato që ekzistonin në kohë paqe. Dmth, ta detyroje kundërshtarin që ti të ishe në pozita kyçe dhe nga lartësia, dhe ai ta fillonte sulmin nga poshtë lart. Nga udhëheqja stërvitjet ushtarake ndiqeshin me vëmendjen më të madhe dhe me shumë kujdes. Ata vinin e kontrollonin thuajse të gjitha stërvitjet. Mehmet Shehu ka qenë një ndër personat e paktë ushtarakë, një gjeneral dhe strateg ushtarak jo vetëm për ushtrinë shqiptare, por në nivel evropian. Mehmeti i kishte kaluar të gjitha shkallët e hierarkisë ushtarake që nga ushtari deri tek Gjenerali. Ai
njihte jo vetëm terrenin, por ai njihte mirë dhe hartën ushtarake. Nqs. kishte problem ushtarak, apo i kërkohej ndonjë mendim, edhe ushtaraku më i përgatitur duhej të studionte mirë para se t'i raportonte Mehmetit. Unë jam takuar 13 herë me të (takime pune). Kur i raportoje realisht mbi bazat e Artit Ushtarak, ai të falënderonte. Nqs. i bëje një raportim sipërfaqësor, nuk i pranonte. Ai mbetet ideatori i fortifikimit të shtetit apo ushtrisë shqiptare.

Ju thoni ideator. Çdo të thotë kjo?
Strategjia e shtetit shqiptar ishte mbrojtja me çdo kusht e çdo pëllëmbe toke. Natyrisht ne kishim shumë kundërshtarë dhe nga të gjitha drejtimet. Ligji themelor i luftës është që kundërshtari me numër forcash më të mëdha dhe përgatitje më të madhe, e mposht ushtrinë që ka forca numerike më të pakta. Ne kompensimin e forcave numerike më të pakta e bënim duke futur në lojë apo instalimi i një fortifikimi të qëndrueshëm, që kompensonte dhe humbjet që do pësonim në rast të një agresioni. Kundërshtarët tanë, pas përmbysjes së sistemit komunist, e kanë vlerësuar në mënyrë të veçantë sistemin e fortifikimit shqiptar. Sistem, që ka kushtuar shumë, por ishte i domosdoshëm për veprime mbrojtëse luftarake. Vetëm me një sistem të tillë mund t'i bëje ballë veprimeve sulmuese të kundërshtarëve. Sistemi ynë i fortifikimit ka qenë dhe një ndjekje shkencore si mund të thuash. U bënë disa prova me të
gjitha llojet e armatimit të aviacionit, artilerisë, të gjitha armëve të ndryshme (mbi qendrat e zjarrit të fortifikuara që sa do t'i rezistonin sulmeve të kundërshtarëve). Pra mbi qendrat e zjarrit u hodhën të gjitha llojet e armëve të rënda. Provat u bënë në Gjirokastër, Delvinë, Mezhgoran, edhe me kafshë të gjalla. Ishin dy lloj fortifikimesh, ato fushore që montoheshin me mjete të rënda dhe ato malore që montoheshin me krahë. Ky sistem fortifikimi doli i efektshëm dhe atëherë u dha urdhër që të përhapeshin dhe montoheshin kudo. Unë kam qenë në Mezhgoran dhe në Delvinë kur u bënë këto eksperimente. Mehmeti ka qenë vetë në të gjitha provat. Bashkë me të ishin dhe kuadro të lartë të ushtrisë. Rezultati ka qenë pozitiv. Ky fortifikim për një situatë luftarake, eventuale të mundshme për mua ishte mëse i domosdoshëm.

Ndonjë rast konkret kur Mehmet Shehu ka marrë pjesë në stërvitje?
Në vitin 1976 në një stërvitje në Gjirokastër bëri një zgjidhje operative të Shtabit të Përgjithshëm në Ministrinë e Mbrojtjes. Kjo ide e stërvitjes i përkiste kohës së luftës Italo-greke. U mblodh Shtabi Përgjithshëm dhe bëri vërejtjet mbi drejtimet e goditjes mbi vendosjen e situatës në kufirin jugor. Dhe u dha urdhër që këtë ide stërvitje duhet ta zbatojë Korpusi i Gjirokastrës. Stërvitja filloi shumë mirë nën drejtimin e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm - Veli Llakaj. Ai ngriti idenë e zbatimit dhe vendosjes së trupave aty ku kishin ndalur në momentin e fundit trupat italo-greke (gjatë Luftës së Dytë Botërore). Kjo lloj situate kishte dalë me efekt pasi kishte dhënë rezultat. Mbaj mend se, pasi mbaroi stërvitja, Mehmeti që erdhi dhe e pa, e vlerësoi stërvitjen dhe dha mendime pozitive.

Cila pjesë e kufirit kishte më shumë përparësi për mbrojtje, ajo me Serbinë apo ajo me Greqinë?
Deri në vitin 1968-70 ishte kufiri grek, ndërsa me lëvizjet në Kosovë vëmendja u përqendruara në verilindje. Zbulimi operativ dhe ai taktik ndiqnim çdo lëvizje të trupave serbe gjatë lëvizjes në Kosovë. Ndiqnim çdo lëvizje të trupave serbe në drejtim të kufirit tonë. Dhe përcaktonim pozicionet tona më të përshtatshme për çdo situatë apo eventualitet.

Arsenali i armëve që zotëronte ushtria shqiptare, a ishim të afta përballonim çdo situatë lufte apo sulmi?
Armatimi dhe municioni ishte llogaritur për një luftë që do të zgjaste për një kohë shumë të gjatë, ku llogariteshim edhe reparte speciale për të dalë mbrapa trupave greke apo serbe, që ata të mos ishin të qetë të realizonin qëllimet e tyre.

Po sot cili është mendimi juaj mbi strukturën organizative të ushtrisë sonë?
Sot ushtria është shkërmoqur. Ne nuk kemi sistem mbrojtje të pavarur. Ushtria shqiptare nuk ka atë forcë që të mbrojë vetveten. Çdo shtet ka ushtrinë e vet. Mënyra se si është shkërmoqur, dëmtimi armatimit, si është bërë reforma, tregon se ushtria nuk është në vëmendje të asnjë qeverie postkomuniste. Sot shihet shpëtimi vetëm tek policia. Aktualisht në drejtim të Gjirokastrës mund të veprojë një grup mbështetës me forca aktive deri në 150 veta, në një kohë në vitet 1980, një divizion numëronte jo më pak se 50 mijë trupa. Sasia numerike sot është qesharake.

Dita më e vështirë në jetën tuaj ushtarake?
Janë shumë. Atëherë kishte disiplinë, kishte kërkesë të lartë llogarie, kishte vetëmohim sa deri 80 përqind të kohës e kalonim në repart. Në 1986 në Fushë Arrëz (Kukës) kishin rënë shumë reshje dëbore. Rrugët u bllokuan. Mora urdhër nga Shtabi Përgjithshëm të hapnim rrugët Qafë e Malit-Bajram Curri-Kukës. Në Qafë të Malit filluan punën për hapjen e rrugës trupat e ushtrisë dhe mu desh të kthehem prapë në Divizion, Jemi nisur nga Kukësi gati në të errët. Duhej të kalonim liqenin e Fierzës. I thashë komisarit se gjendja ishte e vështirë. Liqeni i Kukësit kishte ngrirë. Situatë që nuk e kisha ndeshur asnjëherë. Mu desh që pa u errësuar plotësisht të mbërrija në Fierzë. Kur mbërrita dhe hipëm në skaf, ai sa shkoi disa qindra metra nuk çante dot më para. Ngelëm ashtu bashkë me kapitenin e skafit. Kisha me vete edhe disa oficerë. Detyra ma donte të shkoja në Divizion. Të hidhesha në ujë nuk
bëhej fjalë. Akulli s’të linte. Kjo anije ishte e ujërave të kripura, jo e ujërave të ëmbla. Kapiteni i jepte pak mbrapa pastaj me forcë para, por akulli nuk çahej. Ishte e vështirë. Kjo lloj anije s’kishte pajisje për thyerjen e akullit. Ky skaf ishte në Vlorë. Atë e kishte dërguar në vitin 1953, Stalini. Ja dhuroi Enverit. Pastaj e mori Divizioni. Ajo mbrëmje më ka ngelur fort në mendje. Edhe sot e përjetoj sikur të ketë ndodhur sot. Fierzën nga bregu në breg nga 1 orë e bëmë për 4 orë. Kur mbërrita në Divizion u lehtësova.
Albert Zholi

06.01.2010

 

Xhufi: Kjo qeveri? Grua e përdalë

Intervistoi: Luljeta Progni

Flet Pëllumb Xhufi, një nga ish-drejtuesit e lartë të Lëvizjes Socialiste për Integrim, që u largua pas marrëveshjes qeverisëse, që LSI nënshkroi me PD

Z.Xhufi, PD dhe LSI po bëjnë disa muaj në qeverisje së bashku. Si do e analizonit këtë periudhë?

Periudha e një qeverisjeje të fjalëve, kur qeveria më kot është përpjekur të bindë shqiptarët se është një "grua e ndershme", ndërkohë që të gjithë e dinë që është një grua e përdalë. Qeveria Berisha 2 trashëgoi peshën e rëndë të fajeve e të dështimeve të qeverisë Berisha 1. Përfshirja në të e personazheve si Basha, Mediu, Bode, Ruli, Pollo etj., bashkë me hijet e reformave e të privatizimeve të dështuara në ekonomi, financë, arsim etj., garanton me cinizëm edhe vazhdimësinë në kursin e qeverisjes korruptive e të plaçkitjes së pasurisë publike nga vetë qeveritarët. Komponentët e tjerë të qeverisjes, në radhë të parë LSI, larg së qenit një "vlerë e shtuar", e përforcuan profilin prej mëkatari të kësaj qeverisjeje. Nga njëra anë, drejtuesit pro-berishianë të LSI dështuan të bindin votuesit e kësaj force, por dhe gjithë shqiptarët, për drejtësinë e për moralitetin e vendimit të tyre për t'iu bashkuar qeverisë së Gërdecit.

Nga ana tjetër, ministrat e LSI janë ulur në karrige "që djegin". Berisha u la atyre drejtimin e sektorëve, ku ministrat paraardhës të PD s'kanë lënë fije bari ose kanë hedhur fara të hidhura. Shikoni në ç'situatë të pakëndshme është vetë ministri i Jashtëm, z. Meta. Nga njëra anë ky është i detyruar të përballet me efektet "cunami" që ka lënë pas në atë dikaster miku i tij Basha, i cili deri ditën e fundit u kujdes t'i lërë prapa një ministri të çorganizuar e të mbushur tej organikës me një ushtri të tërë komsomolasish të PD. Akoma më keq, i ka lënë mbi shpinë edhe barrën e rëndë të nismave të dështuara diplomatike e të marrëveshjeve të fshehta antipopullore, antikombëtare e antikushtetuese, siç është ajo e përcaktimit të kufirit detar me Greqinë, e jo vetëm ajo. Për të mos folur pastaj edhe për problemet shtesë që z. Meta i ka krijuar vetes, me deklarata e iniciativa diplomatike, që përkojnë me konceptet e kryeministrit Berisha mbi prioritetet e politikës së jashtme, por që kanë ngjallur debat e dyshime jo të paarsyeshme në opinionin shqiptar, brenda e jashtë Shqipërisë.

Por për të gjykuar me një vështrim fare të shpejtë mbi integritetin e kësaj qeverie, mjafton të hedhim sytë te "xhevahiri" i saj, përfaqësuesi më keq-përfaqësues i minoritetit grek: e kam fjalën për z. Ksera, të mbiquajturin "prefekt i Vorio-Epirit", i cili përfaqëson triumfin deri në nivelet më të larta të qeverisjes së frymës e të praktikave antishqiptare e antikushtetuese.

Para disa kohësh një zyrtar i LSI u arrestua, ndërsa prej kohësh media drejtonte gishtin nga ai për afera korruptive. Ngjarja kaloi pa shumë zhurmë në media. Ju si do e komentoni këtë ngjarje?

Nuk kam as dijeni, as njohuri për të gjykuar mbi këtë rast. Por jam i prirë të besoj zërat që e bëjnë këshilltarin e z. Prifti viktimë të larjeve të llogarive midis vetë drejtuesve pro-berishianë të LSI. Por nuk përjashtohet edhe mundësia tjetër. Dihet që qeveria e z. Berisha është nën akuzat e rrepta të opinionit të brendshëm e të jashtëm për nivelin e frikshëm të korrupsionit që fshihet brenda radhëve të saj. Vendet dhe institucionet partnere i kërkojnë hapur asaj që ta tregojë vullnetin për të luftuar korrupsionin, jo më me fjalë, por duke goditur më së pari ministra e nëpunës të korruptuar.

Por, ndërsa për ndërkombëtarët arrestimi i pushtetarëve të korruptuar është një çështje e moralit, e shtetit ligjor, e besueshmërisë së institucioneve, e demokracisë dhe e vetë sigurisë kombëtare, për Berishën është thjesht një çështje statistikore. Ai e di mirë që një ditë të mirë do t'i duhet t'i raportojë shqiptarëve e ndërkombëtarëve "prerjen" e disa kokave të korruptuara.

Sigurisht, Berisha as nuk e shkon nëpër mend të merret me ministrat e me nëpunësit e parcelës së vet, me të cilët i lidh militanca në PD ose pjesëmarrja në afera të përbashkëta korruptive. Viktimat e "kundërkorrupsionit" do t'i kërkojë gjetkë, në radhë të parë tek "aleatët" e LSI. Druhem se rasti i mësipërm do të ndiqet nga të tjera arrestime makar të kurdisura ndaj eksponentëve të LSI të përfshirë së fundmi në administratën publike. Këta i ngjajnë sot atyre specieve të rrezikuara. Ndaj me zemër do t'u uroja atyre korrektësi e integritet maksimal.

Pas zgjedhjeve të pjesshme vendore, LSI deklaroi se ka pasur rritje në elektoratin e saj. A ndani dhe ju këtë mendim?

Unë nuk e kam dëgjuar një deklaratë të tillë, dhe më mirë kështu, se do ta kisha konsideruar të paturpshme. Sepse, edhe sikur të ketë pasur ndonjë "rritje" të LSI, shumëkush e kupton se ajo i detyrohet "zemërgjerësisë" së përkohshme të PD. Thashë "të përkohshme", por më duhet të shtoj edhe "të përmbajtur", sepse, pavarësisht kushteve "optimale", kur PD ishte një rival-mik e kur opozita nuk mori pjesë në zgjedhje, nuk rezulton që LSI të ketë fituar ndonjë komunë a minibashki.

Zoti Xhufi, opozita shqiptare po kërkon mos-ratifikimin e paktit për ndarjen e ujërave detarë me Greqinë. Ju jeni angazhuar kundër kësaj marrëveshjeje. Pse?

Unë e denoncova politikisht këtë marrëveshje që në muajin prill, fillimisht i mëdyshur nga rrethanat aspak të qarta të nënshkrimit. Më vonë u thellova në përmbajtjen e saj, në atë të legjislacionit shqiptar e të Konventës së OKB për Detin, si dhe në aspektet historike, diplomatike e tekniko-ushtarake të çështjes. Kolegë të tjerë gazetarë, ish-ushtarakë, profesorë gjeografë e hartografë, si dhe juristë të njohur sqaruan profesionalisht defektet e rënda të marrëveshjes.

Në fund, ata që më siguruan mua dhe gjithë shqiptarët dyshues, se kishim të bënim me një marrëveshje hileqare, ishin vetë urdhërdhënësit e lartë të qeverisë shqiptare, kryeministri, ministri i Jashtëm e ministri i Mbrojtjes, si dhe ndonjë vartës i tyre i trembur, i paaftë e i korruptuar: dalja e tyre e detyruar publike në mbrojtje të kësaj vepre të turpshme i demaskoi ata të gjithë si shitës të interesave kombëtare e shkelës të ndërgjegjshëm të Kushtetutës. Për hir të pushtetit e të marrjes së ndonjë krediti personal nga ana e qeverisë greke, i gjithë ky takëm kundërshqiptarësh, që sot gjallon në qeverinë e administratën shqiptare, kanë pranuar një marrëveshje të padrejtë, që në kundërshtim me dispozitat e Konventës së OKB i fal padrejtësisht Greqisë det territorial, në dëm të hapësirës sonë detare. Dhe që gjithashtu krijon, jo për faj të saj, një problem me Greqinë në një moment jashtëzakonisht delikat për Shqipërinë e integrimin e saj në BE.

Qeveria shqiptare duhet të përgjigjet, jo vetëm për shkeljen e Kushtetutës, por edhe për këtë ngërç që kanë krijuar artificialisht me fqinjin e jugut. Sot, pas tetë muajsh nga dita e nënshkrimit të kësaj marrëveshjeje, kjo qeveri nuk ka kurajë t'u tregojë shqiptarëve hartën e re të ndarjes së detit. Dhe a e dini pse? Sepse marrëveshja e re e ka sjellë vijën e kufirit detar me Greqinë deri 700 metra afër bregdetit shqiptar. E thënë me gojë, kjo është gjithsesi e rëndë. Por e parë me sy, do të ishte shokuese për cilindo shqiptar.

Ministri i Jashtëm, Ilir Meta, tha se opozita kërkon të dëmtojë marrëdhëniet e mira me Greqinë duke u treguar destruktive. Por, para zgjedhjeve LSI e kishte quajtur këtë marrëveshje një akt të pastër korrupsioni politik. Meta e ka rrëzuar këtë deklaratë duke e quajtur individuale. Çfarë qëndrimi ka pasur LSI në atë kohë për këtë çështje?

Deklarata e mësipërme e z. Meta më kujton deklaratën e një zëdhënësi të z. Berisha, i cili manifestimin paqësor të çamëve në Sarandë me rastin e vizitës së presidentit grek, Papulias, në dhjetor 2005, e quajti si një "komplot të organizuar nga presidenti Moisiu, për të prishur marrëdhëniet e shkëlqyera që z. Berisha kishte me qeverinë e Athinës". Ju kujtohet?

Deklarata të tilla kanë dalë gjithnjë nga pushtetarë në vështirësi, nga pushtetarë që kanë probleme me opinionin e që kanë humbur mbështetjen e brendshme. Dalin nga mendje të dëshpëruara, që kërkojnë të kapen te "miku" i huaj, si pas fijes së barit.

Është e vërtetë që kundër marrëveshjes për ndarjen e detit me Greqinë u shpreha unë më së pari, në muajin prill, dhe pas meje një tjetër drejtues i rekrutuar sërishmi në LSI. Këtij besoj i referohet z. Meta, kur flet për "deklaratë individuale", pasi unë kisha kohë që nuk konsiderohesha "zë zyrtar" i LSI. Ky fatkeq i hyri kësaj pune, jo për bindje, por për të fituar ndonjë kredi "patriotike", aq më shumë që ishim në kulmin e fushatës zgjedhore dhe ai do të përfaqësonte LSI në një vend të sertë, siç është Vlora. Jam i sigurt se ky individ, që është nga ata që për shefin janë kail t'i ngulin dhëmbët gomave të makinës, sot është thellësisht i penduar për shpërthimin e tij të papritur patriotik në mbrojtje të tërësisë territoriale të vendit!

Një nga familjarët e viktimave të Gërdecit deklaroi se kryetari i LSI, Ilir Meta, i kishte kërkuar votën në shtëpinë e saj, duke i thënë që ajo do largonte nga pushteti, ata që i vranë të birin. Tashmë LSI nuk flet më për këtë çështje që e kishte flamur beteje politike...

Sigurisht, sot drejtuesit e LSI janë në krah të shkaktarëve të Gërdecit, dhe një zot e di, nëse nuk kanë qenë me ta, edhe atëherë kur vizitonin familjet e viktimave. Fatkeqësisht, LSI e sotme është LSI e kthyer kokëposhtë. Sot drejtuesit e saj nuk flasin më për Gërdecin, madje kanë bezdi, kur të tjerët flasin për të.

Sot, ata që disa muaj më parë thoshin që Shqipëria është në prag të kolapsit ekonomik, tejkalojnë edhe z. Berisha, kur deklarojnë që vendi është me një ekonomi të shëndetshme, si kurrë ndonjëherë.

Sot, ata që më 28 qershor denonconin me të madhe "masakrën elektorale", sot thonë se zgjedhjet ishin një thagmë!

Sot ata që denonconin kapjen e administratës, kapjen e prokurorisë e të gjykatave nga Berisha, deklarojnë që Shqipëria po përjeton ditët më të mira të shtetit ligjor.

Ata që dje e njësonin qeverinë e z. Berisha me korrupsionin e madje me emrin e Damir Fazlliçit, deklarojnë me të madhe se kjo është më "popullorja", më "atdhetarja", më "e ndershmja" qeveri që ky vend ka njohur. Kjo është qeveri e "integrimit"! Çudi e madhe, bota paska ndryshuar aq shumë dhe ne nuk e paskemi vënë re.

Zoti Xhufi, kryetari i LSI në njëfarë mënyre ka kërkuar ndjesë për disa probleme të qeverisjes së tij para disa vitesh, si për manipulimet zgjedhore apo arrestimi i liderit të opozitës. Edhe kryeministri, Sali Berisha, e ka quajtur një mëri të së shkuarës arrestimin që i është bërë në atë kohë, dhe manipulimet zgjedhore. Akuzat mes njëri-tjetrit për korrupsion dhe krime kanë kaluar po ashtu me falje...

Shikoni, nuk më duket se z. Meta ka marrë përsipër ndonjë përgjegjësi për parregullsitë e zgjedhjeve të vitit 2001, "Dushkun e vogël" ai ia ka atribuuar ekskluzivisht zotit Nano. Sa për ndalimin e z. Berisha në janar 2001, e besoj që sot z. Meta është thellësisht i penduar për atë që ka bërë. Mendja ma thotë që z. Meta me shumë dëshirë do t'ia kalonte meritën për kryerjen e atij aksioni cilitdo që sot do ta pretendonte një nder të tillë. Njerëzit falin, kur janë të mençur, kur janë të gjerë, kur janë qytetarë. Njerëzit falin për hir të bashkëjetesës civile. Politikanët falin për hir të interesave të mëdha, të interesave kombëtare. Këtë më duket ka dashur të thotë edhe z. Meta, kur e përligji bashkimin e tij në qeverinë e njeriut që deri atëherë e kishte anatemuar aq rëndë, pikërisht me "interesat e larta të atdheut". Por ajo çka mund të themi tani për tani për këtë aleancë atipike, por që na shitet si "patriotike", është se në rastin e përmendur të marrëveshjes së detit, "interesat e larta të atdheut" u përdhosën keqas.

Zoti Xhufi, Shqipëria është në një krizë të thellë politike. Palët nuk lëshojnë në qëndrimet e tyre dhe ekziston frika se gjërat mund të përkeqësohen. Ju si e parashikoni situatën?

Pikërisht, ky është momenti kur qeveria duhet të tregojë përgjegjësi e patriotizëm. Opozita, e mbështetur në dispozitat e Kodit Zgjedhor, kërkoi në KQZ certifikimin e votës në kuti të caktuara të zonave të caktuara. Gjyqtarët e kapur të KQZ e të Kolegjit Zgjedhor ia mohuan opozitës këtë të drejtë, që ia njeh ligji. Në këto kushte, mazhoranca nuk mund të kapet pas një vendimi antiligjor, të imponuar nga ajo vetë.

Sot është koha për një zgjidhje politike, madje shumë më tepër se ç'qe në vitin 2001, kur për një truk zgjedhor ligjërisht të pakontestueshëm, dhe që synonte vetëm thellimin e fitores e jo ndryshimin e rezultatit, shumicës socialiste pranoi të bjerë në marrëveshje me PD, duke ia lënë asaj zgjedhjen e Presidentit të Republikës e të posteve të tjera të rëndësishme shtetërore.

Pavarësisht hijeve e pikëpyetjeve që mund të shoqërojnë këtë kërkese të pakontestueshme të opozitës, unë jam plotësisht në favor të kësaj beteje politike. Jam në favor, jo aq shumë për pasojat imediate që mund të ketë në skenarët e mundshëm politikë, sa në funksion të krijimit të një kulture të re, të një rebelimi mbarëpopullor ndaj cilitdo që në të ardhmen do të guxojë të dhunojë vullnetin e popullit shqiptar e të grabisë fatin e tij. Sepse vetëm ato qeveri që vijnë në pushtet me hile e pa mandat popullor, mund të jenë aq të papërgjegjshme sa të bëjnë ato gjëma që kemi përjetuar në këta 5 vjetët e fundit.

Gjithsesi, unë jam për një vlerësim kompleksiv të situatës. Një ditë jo të largët, opozita do të duhet të hyjë në parlament. Kjo qeveri po kërruset dita-ditës nën peshën e dështimeve e të mëkateve të vjetra e të reja dhe fundi i saj është çështje kohe. Por ajo nuk meriton të lihet e vetme në agoninë e saj, ajo duhet të shoqërohet e të denoncohet nga afër, ditë për ditë, në mënyrë që nesër edhe shqiptari më i fundit të mësohet ta ndjejë me kilometra larg erën e qeverisjes së keqe.

Zoti Xhufi, së fundmi Këshilli i Ministrave të BE ka vendosur ta çojë përpara aplikimin e Shqipërisë për anëtarësim në BE. Kryeministri Berisha pretendon se ndërkombëtarët po i japin mbështetje atij. Ju si e lexoni qëndrimin e ndërkombëtarëve në këtë krizë?

Berisha është mësuar të interpretojë si provë dashurie për të e qeverinë e tij edhe gjestin më rutinor të BE. Në fakt nuk ka ndodhur asgjë e jashtëzakonshme. Pas nënshkrimit me shumë vonesë të Marrëveshjes së Stabilizim-Asociimit (Maqedonia 1 vit, ne 6 vjet), u pranua gjithashtu me vonesë kërkesa për dhënien e statusit të vendit kandidat.

E jashtëzakonshme është që edhe pesë vjet pas ardhjes në pushtet të "qeverisë së duarve të pastra", kjo e fundit është bërë rregullisht target i kritikave plot helm të BE e të SHBA për nivelin e lartë të korrupsionit qeveritar, për lulëzimin e trafiqeve e të krimit të organizuar, për presionin politik mbi prokurorinë e gjykatat, për brishtësinë e administratës publike si rezultat i mbushjes së saj me militantë partiakë për zgjedhje që vazhdojnë të marrin notë pakaluese. Këto janë arsyet e vërteta, përse ne jemi aq të vonuar në procesin e integrimit. Këto janë gjithashtu arsyet, përse kemi mbetur të fundit e klasës dhe BE po heziton të zbatojë edhe për Shqipërinë atë vendim politik që ka marrë për të hequr regjimin e vizave me vendet e Ballkanit Perëndimor. Deri tani z. Berisha i ka mbytur ndërkombëtarët me deklarata të vullnetit të mirë. Deri tani këta edhe i kanë besuar. Por tani kërkojnë prova të prekshme në luftën kundër korrupsionit e kundër botës së krimit dhe në sfidën për forcimin e shtetit ligjor e të institucioneve demokratike. Pikërisht këtu ka ngecur puna. Pasi ka dështuar në luftën kundër korrupsionit e kundër krimit, z. Berisha duket se ka gjetur një mënyrë krejt origjinale për të luftuar të keqen: e ka shpallur opozitën si një përbindësh komunisto-mafioz. Dhe po pret që dikush nga Evropa, p.sh., zonja Pack, t'i japë shenjë të ngrejë shpatën…

Mbi Çamërinë dhe çamët

Intervistoi: Mentor Nazarko

INTERVISTA E PLOTË

Profesor Niko Stillo është çam ortodoks që jeton në Gjermani. Ka lindur në një fshat të Prevezës (Greqi). Është larguar në moshën 20 vjeçare nga Greqia dhe ka shkuar në Itali, ku ka kryer studimet për statistikë. Më pas ka jetuar në Gjermani ku ka kryer studimet për Pedagogji dhe Ekonomi. Ka "mbetur" në Gjermani ku është marrë me gjuhën e vjetër shqipe, me shkrimet e vjetra në shqip dhe me Etruskologjinë. Në këtë intervistë për gazetarin Mentor Nazarko (Emisioni "Antinomi"), profesor Stillo thotë se në Greqi ka 70 mijë shqiptarë çamë.

Profesor, cila është teza juaj kryesore në këto studime që keni bërë?                                            Teza ime është se gjuha shqipe është nga të parat në mesdhe. Kjo ishte një nga gjuhët e para dhe të gjitha mbishkrimet e gjetura etruske ishin të shkruar në gjuhën shqipe.

Pra ju mendoni se gjuha shqipe vjen nga gjuha etruske?
Jo unë mendoj se etruskët ishin një pjesë e gjuhës shqipe. Po ta shohim sot një copë nga ai vend thonë Toskanë që janë etruskët. Toskë kemi dhe në Shqipëri. Toskanë do të thotë anë e toskëve.

Sot ka shumë studiues shqiptarë si brenda ashtu edhe jashtë vendit që i japin shqipes një vend të rëndësishëm në Ballkan. A janë të mbështetura shkencërisht këto përfundime apo janë thjesht dëshira?
Janë të mbështetura. Më lër të të them si e kam nisur unë. Unë jam lindur dhe rritur në Greqi. Ne protestonim për mungesën e shkollave në gjuhën shqipe dhe grekët na përgjigjeshin duke na thënë se: - "Çfarë shkollash doni, se ju nuk keni as shkrim, as këndim. Në moshën 23 vjeçare kam marrë për herë të parë në dorë një libër të arvanitasve shkruar në gjuhën shqipe me alfabet grek. Nga njëra anë ishte ajo propaganda greke dhe nga ana tjetër ishin studimet. Pastaj rashë në kontakt me librin e Thomopullit, ai fliste për pellazgët dhe Pellazgologjinë. Këtu në Shqipëri nuk e di se si është përkthyer. Ajo ishte e shkruar në gjuhën greke dhe Thomopulli si shqiptar. Etruskollogët dhe pellazgollogët e sotëm mbështeten tek ky libër si referencë kryesore.

Po ku mbështetet teza juaj? A ka konfirmime me natyrë shkencore tek autorë serioz që mbahen si pikë referimi për këtë fushë? Përfundimi juaj se shqipja është një nga gjuhët e para në Ballkan…Unë kam bërë një libër historia e Shën Arvanitasve, të cilin e ka nxjerrë para disa viteve ministria e kulturës së Kosovës në Universitetin e Prishtinës. Ky libër ka një tekst nga një mumie që është sot në Zagreb, e cila kishte brenda saj një tekst me 12 faqe, i cili ishte i shkruar i gjithi në gjuhën shqipe. Kush kupton çamërisht e kupton perfekt pasi është gjuhë çame.

Këtë drejtim të studimeve tuaja, për origjinën e shqipes e ka lëvruar dhe një figurë e rëndësishme arvanitase, Aristidh Kolia.
Unë me Aristidh Kolian ishim miq. Ne ishim nga ai brez që mendonim se gjuha shqipe kishte ekzistuar dhe më parë. Ai ishte një shkrimtar me talent.

Por nuk ishte studiues.
Unë nuk mund të them se nuk ishte studiues, por nuk ishte glosollog.

A i keni botuar studimet tuaja në ndonjë gjuhë tjetër, p.sh në greqisht?
Kam botuar dhe në greqisht.

Cili ka qenë reagimi i studiuesve grekë për librat tuaj?
Në fjalorin e Marko Boçarit që kam nxjerrë, shumë fjalë i gjen në çamërisht, shumë fjalë në fjalorin e sotëm të gjuhës shqipe dhe shumë fjalë të tjera nga fjalorë të tjerë. Për këtë botim më ka shkruar dhe rektori i Universitetit të Athinës, i cili më thoshte se "keni bërë shumë punë, por pa mend".
Ky citim i tij më ka ardhur nëpërmjet një kartoline që më dërgonte. Këto lloj shprehjesh, thonë grekët për ato gjëra që nuk iu pëlqejnë. Pasi teza ime ishte kundër propagandës greke. P.sh. po t`iu themi se ne shqiptarët jemi më të vjetër se sa grekët nuk mund të kesh më diskutim me ta se nuk e pranojnë. Pra ky libër nuk mund të pranohej nga grekët.

Në dijeninë tuaj, a është e gjallë ndjenja ose identiteti shqiptar?
Po është i gjallë, tek çamët.

Po çfarë janë çamët, shqiptarë, grekë apo turq?
Çamëria është një koncept gjeografik. Atje përveç banorëve të Epirit kishte grekë, vllehë, hebrej, por më të shumtë ishin banorët shqiptar. Shqiptarët çamë që ishin kristianë, nuk kishin probleme ndërsa ata që ishin myslimanë, janë sot krejt të kthyer në Shqipëri.

Pra ju thoni që ata që mbeten në Greqi ishin çamët kristianë, por ato nuk thonë se jemi shqiptarë apo jo? Nuk duan ta thonë një gjë të tillë.
Ka shumë prej tyre që e thonë. Ndahen në dy lloj, në ata që janë të dhënë pas fesë kristiane dhe thonë atë që thotë prifti, të cilët nuk e thonë se jemi shqiptarë dhe pjesa tjetër që janë ateistë, të cilët vënë në punë arsyen dhe e thonë pa ndrojtje se jemi shqiptarë.

Sa veta mund të bëhen këta, sa frymë?
Janë dy prefektura, ajo e Thesprotisë dhe ajo e Prevezës. Çamëria është më e madhe. Në Thesproti janë 35 mijë shqiptarë kristianë dhe myslimanë. Preveza ka 30 mijë shqiptarë. Në total përafërsisht 70 mijë shqiptarë të Çamërisë.

Po pse këta nuk duan ta thonë se janë shqiptar? A u bën presion shteti që të shprehin identitetin e tyre? Apo ju vjen turp që të thonë se janë shqiptarë?
Disave ju vjen turp ta thonë, disa që punojnë në administratën shtetërore kanë frikë.

Po sikur t`u thonë atyre se duam t`iu hapim shkolla. A do ta pranonin ata hapjen e shkollave në shqip. A do t`i ndiqnin apo nuk ka kuriozitet?
Për shkollat është një problem që nuk di t`iu them se si do të silleshin. Por unë kam thënë shumë herë që të futet gjuha shqipe në program mësimor ashtu siç hyn gjuha e huaj. Domosdoshmërisht në ato vende ku ka shqiptarë.

Këtë gjë e thoni ju, por a ka njerëz të tjerë që mendojnë dhe shprehen si ju atje?
Po ka shumë njerëz të tjerë që mendojnë si puna ime dhe që e shprehin.

Po këta a kanë organizata, komitete?
Jo nuk kanë.

Po pse a kanë frikë të kenë organizata?
Mund të jetë frikë, por mund të jetë interesi i tyre. Ka dhe disa që nuk e duan.

Vijmë te pjesa e përzënies së çamëve të tjerë që ishin myslimanë. Përse u përzunë këta, për fenë apo se ishin më të pasurit që t`iu merrnin tokat?
Para dy muajsh isha në Prishtinë me temën e Çamërisë. Ne që jetojmë në Greqi i themi Eladha. Aty jetojnë grekë, vllehë, shqiptarë , serbo-maqedonasit. Këtë Eladhën e vunë kristianët. Kush ishte krisitian ishte grek, kush nuk ishte kristian quhej turk. Dhe çamët i kanë quajtur turk alvani.

Kjo është se çfarë i kanë quajtur. Por përse i përzunë ata?
Që nga koha e Metaksasë ekzistonte parulla: - "Greqia, për grekët ortodoksë. Erdhi koha u bë lufta, erdhën gjermanët dhe pse ishin myslimanë u përzunë.

A kanë bashkëpunuar çamët me gjermanët?
Po ka pasur disa që kanë bashkëpunuar. Po për grekët që kanë bashkëpunuar si të themi? Babai ka qenë spiun dhe ai le të dënohet për atë gjë dhe jo fëmijët, ata le të jetojnë normalisht. 

A po ndryshon ndopak mentaliteti në Greqi për këtë çështje. A po pranohet se ishte një gabim përzënia e tyre?
Ka shumë njerëz që pranojnë se ishte gabim, por nga ana tjetër ka dhe shumë të tjerë që thonë ajo ishte një gjë e mirë që u bë dhe nuk kemi probleme të tilla.

Po tek çamët ortodoksë, a ka ndonjë ndjenjë faj që bashkëvëllezërit e tyre myslimanë u përzunë?

Unë kam folur më shumë çamë që kanë vajtur nga Shqipëria në Çamëri dhe kanë gjetur shumë njerëz që ishin mikpritës dhe shumë njerëz që kanë qarë. Kurse nga banorët e ardhur të atyre viseve nuk e kanë gjetur atë ndjenjën e miqësisë. Në fund të fundit përzënia e tyre erdhi edhe si pasojë e përçarjes që u fut mes çamëve myslimanë dhe atyre ortodoksë…
E vërtetë është kjo që përzënia e tyre erdhi dhe si pasojë e përçarjes.

Edhe vetë Zerva ishte çam ortodoks apo jo?
Unë nuk e di Zervën për çam, për ortodoks po. Nuk e di ku mbështetet një tezë e tillë.

Çfarë mund të na thoni për presidentin e Papulias? A është edhe ai çam ortodoks apo jo?
Papuliasi nuk është çam, por ishte nga Epiri dhe paraardhësit e tij ishin nga Shqipëria. Vjen nga pjesa e minoritetit grek këtu, ku mund të ketë dhe gjak shqiptar.

Ai nuk e ka përmendur ndonjëherë këtë gjë.
Nuk e ka përmendur dhe për mua nuk përbën ndonjë gjë të veçantë nëse është shqiptar apo jo. 

Si mendoni, cila është zgjidhja për problemin e shqiptarëve të shpërngulur nga Greqia?                 Ju e dini se ka pasur edhe shqiptarë të tjerë myslimanë që janë shpërngulur nga zona e Selanikut, të cilët janë vendosur në Korçë dhe Kolonjë. Po flas për një grup më të vogël që janë shpërngulur gjatë konfliktit civil 45`-48` Ata ishin pak dhe më të shumtët nuk janë përzënë se ishin pjesë e ndonjë minoriteti, por se ishin komunistë. Ata të cilët ishin komunistë ikën nga Greqia..

Çamët vazhdojnë akoma të kërkojnë të kthehen. Cila mendoni ju do të ishte zgjidhja më e mire?
Propaganda nga të dyja anët na ka bërë një mur, një kanal të madh dhe ka vënë dhe ujë brenda dhe kanë futur edhe krokodilin që mos ta kalojmë. Ne duhet të prishim këtë mur dhe të vijmë më afër kjo vlen për të dyja anët. Të vijmë më afër dhe të gjejmë gjuhën e komunikimit.

Po nga pikëpamja shtetërore?
Po të dojë shteti grek nuk do ta kishte problem t`u jepte çamëve të shpërngulur pasaportën greke.

Po a është problem i pronave që e vështirëson një fakt të tillë, pasi çamët kanë qenë edhe të pasur apo jo?
Jo të gjithë, por kanë qenë të pasur. Shteti grek mund t`i kompensojë. Por, ama, po të hapet problemi i kompensimit të çamëve, do të hapet dhe ai i maqedonasve dhe sllavëve, kjo është një gjë e komplikuar!
Problemi i kompensimit të pronave është një problem që shtrihet më gjerë në të gjithë Evropën. Evropa e demokracisë nuk ndjen nga njëri vesh për problem të tilla.

Faleminderit profesor!

marrë nga Shekulli, 17.12.2009

Njeriu që e rrëzoi më herët Murin

Në distancë hapja e Murit të Berlinit mund të shihet si një zhvillim që ishte i pashmangshëm, një pasojë e natyrshme e ndryshimeve që po i jepnin formë Evropës.

Zoti Schabowski mendonte se bashkimi do të ndodhte më vonë

Por në pjesën më të madhe të vitit 1989, ajo ishte një gjë e paimagjinueshme.

Vetë vendimi ishte në vetvete një aksident, sepse as nuk pati synimin të ndodhte në mënyrën që ndodhi dhe as të shkaktonte ndryshimet që pasuan.

Guenter Schabowski ishte zëdhënësi i Partisë Komuniste të Gjermanisë Lindore në 9 nëntor të vitit 1989.

Ai njoftoi gabimisht se do të jepeshin viza lirisht për ata persona që dëshironin të largoheshin nga vendi.

Kjo bëri që njerëzit t'i drejtoheshin kufirit dhe komentet e tij shihen si fjalët që çuan në rënien e Murit.

Por 20 vjet më pas zoti Schabowki i tha BBC-së se njoftimi nuk ishte një gabim ai thjesht u bë më herët seç duhej.

BBC: A ju ka trajtuar historia në mënyrë jo të drejtë?

Schabowksi: Nuk mendoj se historia më dha një detyrë, për të cilën nuk do të merrja mirënjohje, sepse megjithëse roli im ishte jo i vullnetshëm, ai ndihmoi për t'i dhënë fund konfrontimit mes Lindjes dhe Perëndimit.

Udhëheqësia e Partisë Komuniste të Gjermanisë Lindore kishte arritur në konkluzionin se kishte nevojë për transparencë se duhet të mbahej një konferencë shtypi dhe unë mendova se unë isha personi i duhur për këtë punë.

BBC: A ishte gabim? A gabuat gjatë asaj konference për shtyp?

Schabowksi: Nuk ishte gabim. Nuk ishte se unë thashë: Vetë unë Schabowksi e hapa murin", kjo do të kishte qenë absurde.

Një gabim që ndodhi ishte fakti që njoftimi ishte ndaluar të jepej, por unë nuk e dija.

Do të kishte qenë e çuditshme që t'u thoja njerëzve se kufiri ishte hapur, por mos u thoja se kur.

Muri do të ishte hapur gjithsesi, ndoshta disa orë më vonë dhe me më shumë kontroll nga ana e qeverisë gjermanolindore.

BBC: A mendoni se do të kishte pasur efektin që pati?

Schabowksi: Padyshim. Unë e imagjonoja që hapja e Murit do të kishte disa pasoja.

Por nuk i kisha imagjinuar ato lloj pasojash në atë moment. Askush në parti nuk e kishte imagjinuar këtë.

BBC: A mendonit se do të çonte drejt bashkimit?

Schabowksi: Po e imagjinoja, por jo kaq shpejt. Unë mendoja se do të kalonte një periudhë prej disa vjetësh.

BBC: Si mendoni që do të mbahet mend Gjermania Lindore?

Schabowksi: Si duhet të mbahet mend? Socializmi ishte një projekt i keq, ai dështoi jo vetëm në Gjermaninë Lindore, por në të gjithë frontin, përfshirë edhe Bashkimin Sovjetik.

BBC: Si e shikonin ribashkimin e Gjermanisë. A ndiheni këtu si në shtëpinë tuaj?

Schabowksi: Ky është vendi im. Unë jam i lumtur që ribashkimi ndodhi në një mënyrë paqësore, kjo është gjëja më e rëndësishme.

Mbi të gjitha, nuk ishte një konfrontim mes socializmit dhe kapitalizmit që u kapërcye. Ishte konfrontimi mes diktaturës dhe demokracisë.

Demokracia fitoi dhe solli avantazhe në të dyja anët e Gjermanisë.

Intervistë dhënë nismëtarëve të librit “Golgota shqiptare”, pjesa e katërt (1970-1980) dhe e pestë (1980-1990)

 

 

Kush është  Xhemil Zeqiri?

Nga është, çfarë arsimimi ka të kryer dhe autori i sa librave është?

 

 

 

I lindur më 27.02.1958, në katundin Zhelinë, nga rrethi i Tetovës. Ka mbaruar shkollën e mesme teknike në Gostivar, pastaj u regjistrua në Fakultetin e historisë në Prishtinë në vitin 1980-të, por pas një viti, siç dihet, ndodhën demonstratat e pranverës së madhe të vitit 1981. Në katund, aty ku jetonte, kishte provokime nga policia maqedonase; thirrje për "biseda informative", maltretime etj, gjegjësisht nga një stacionin policor në katundin Grupin, i cili në atë kohë ishte një stacion terrorizues për shqiptarët në anën e Dervenit; prandaj, u detyrua të emigrojë së pari në Zvicër, pastaj në Gjermani, prej nga disa muaj më vonë në Danimarkë u vendos me punë dhe prej atëherë, pra, që nga janari i vitit 1981, me një përkushtim të madh, është përpjekur të veprojë pandalshëm për çështjen e pazgjidhur kombëtare.

…Dhe, siç thekson autori: "Tani po bëhen afër 30 vite pra, mbi gjysmën e jetës sime e kalova në Danimarkë. Ashtu, si jeta e të madhit tonë, simbolit të rezistencës shqiptare, Adem Demaçit, i cili i kaloi 30 vite kazamateve, jugosllave, duke e mbrojtur çështjen shqiptare, ndërsa unë, po rropatem rrugëve të perëndimit duke i përkrahur mendimet e ndritura të këtij kolosi të madh të shqiptarizmës"!

Pastaj, pasi e mori lejeqëndrimin në Danimarkë, në fillim ka punuar lloj-lloj punësh fizike, sepse diploma e tij nuk qe me aq vlerë në Danimarkë, ishte pa praktikë pune dhe në perëndim më tepër iu intereson puna praktike se ajo teorike. Pra, nuk ishte i kualifikuar, për atje. Pastaj u bë vozitës i autobusit urban dhe me këtë punë ishte mirë, por koha e pengonte shumë për aktivitete që i pat filluar, sepse orari i punës nuk i përshtatej dot, ku, aktivitetet filluan të shtohen, filloi edhe kontaktet me gazetarë, me partitë politike, me shoqatat që merreshin për çështjet internacionale, me deputetë etj; prandaj, u detyrua të ndërpresë këtë punë dhe filloi të punojë taksist. Nga kjo punë ishte më i lirë dhe kishte njëfarë pavarësie në punë, mbante kontaktet më me rregull dhe kështu, prej atëherë vazhdon punën si taksist.

Pastaj fillon të merret me shkrime, kryesisht me publicistikë: me debate; iu drejtonte letra të hapura institucioneve daneze, evropiane dhe atyre të OKB-së; herë-herë i dërgonte artikuj shtypit danez për problemet politike që ishin aktuale për kohën. Natyrisht, se dëshironte të mos dilte me emër, por disa nga mërgimtarët këto veprimtari po ia merrnin së prapthi, se: "ai, na qenka siç thoshin, - “i madhi”, kur e pa se, kjo metodë ishte shumë e rrezikshme dhe do t´i kishte pasojat e veta dhe dëshpërimin e disa shokëve, që e dinin kush po vepronte, prandaj vendosi të del hapur, me emrin e vërtetë pra, pa pseudonim! Më vonë, ato shkrime dhe intervista do t’i botonte, vetëm e vetëm sa të njoftohej opinioni qartë, për autorësinë, sepse kishte matrapazë të tillë që përpiqeshin ta pengonin aktivitetin e tij; pra, kur e shihnin se nuk kanë mundësi, së paku të rreshtoheshin përkrah tij dhe mundësisht të jenë të parët, për këtë arsye u detyrua të del hapur me shkrime, dhe deri tani ka katër libra të botuara:

”Kosova jonë”, Tiranë, 2000,

 “Në mbrojtje (diplomatike) të çështjes shqiptare”, Prishtinë, 2003

“Polemika, intervista, debate dhe letra“, Prishtinë, 2005

“Drejt Vetëvendosjes!“, Prishtinë, 2008. 

Librin e fundit është libër tre autorësh; Xhemil Zeqiri, Mona Agrigoroaei, një vajzë me prejardhje shqiptare, nga Rumania dhe Fadil Shyti, nga rrethi i Vushtrrisë.
Meqenëse, me Fadil Shytin, i kanë dhe disa shkrime të përbashkëta, të cilat i janë kushtuar çështjes së pazgjedhur shqiptare, do t´i botojnë në një libër, ca më vonë. Pastaj, ka mundësi reale që autori në fjalë, do të botojë edhe një libër tjetër me intervista; pasi, materialet i ka të gatshme.

E meriton të theksohet, që në mediat elektronike dhe të shkruara shqiptare, ka dhënë shumë intervista, ku i ka shprehur hapur qëndrimet dhe vizionet e tij, për të djeshmen, të sotmen dhe të ardhmen e historisë së Shqipërisë Natyrale. Gjithashtu, ka dhënë shumë intervista, disa herë në mediat elektronike dhe të shkruara shtetërore daneze, për situatat që zhvilloheshin këto 20 vitet e fundit në trojet shqiptare.

Intervistë dhënë nismëtarëve të librit “Golgota shqiptare”, pjesa e katërt (1970-1980) dhe e pestë (1980-1990)

Ju jeni kryetari i Komitetit për të Drejtat dhe Liritë e Njeriut dega e Skandinavisë. Ligji për lustrim duhet të zbatohet, ju lutem komenti juaj, se ku mbeten shqiptarët me këtë ligj, përkatësisht, çfarë fitojmë e çfarë humbim?

Dëgjoni, kjo pyetje është shumë e qëlluar, kujtoj që tani nuk është momenti të merremi me këtë ligj, që na kthen prapa në historinë tonë të djeshme.

Këtë e them për faktin, që tani në Kosovë dhe në viset tjera shqiptare të pushtuara nga ish-Jugosllavia titiste, të gjitha dosjet i kanë në duar, pikërisht ata që i shkaktuan të gjitha ato vuajtje popullit shqiptar. Prandaj, ne nuk jemi aq të marrë, që të kujtojmë, se ja tani qenka bërë Kosova “demokratike”, Tetova “demokratike”, Presheva, “demokratike”, Malësia e Madhe, “demokratike”, dhe ish-udbashët shqipfolës, tani do të thonë ja ku i keni të bëmat tona të liga; ja, ne do t´i nënshtrohemi drejtësisë së kombit shqiptar në trojet e veta dhe po dalim e po kërkojmë falje, për krimet dhe turpet që kemi bërë në bashkëpunim me UDB-ën, KOS-in, e të tjera agjentura jugosllave, prandaj kërkojmë sinqerisht, t´i përgjigjemi drejtësisë etj. etj.! Për më tepër, kur dihet që pjesën më të madhe të pushtetit të sotëm, pa shtet të ribashkuar shqiptar, e kanë po ata/ato , që deri dje i sollën aq vuajtje këtij kombi fatkeq.

Ndërsa, sa i përket ligjit të lustracionit në Shqipërinë administrative, poashtu e kam të njëjtin qëndrim, që të ndalen këto gjurmime shtrigash të “krimeve të komunizmit”, për faktin, që këto asgjë të mirë nuk i sjellin Shqipërisë dhe kombit shqiptar.

Ne, kërkohet të bashkohemi si një trup i vetëm, që t´i realizojmë aspiratat tona shekullore dhe me ndihmën e shtetit shqiptar. Ky është aspekti i unitetit të kombit; ndërsa, nga ana administrative (teknike), po flitet dhe është shkruar jo rrallëherë, që shumë dokumentacione arkivore janë zhdukur gjatë këtyre viteve të tranzicionit dhe trazirave dhe ndryshimeve të pushteteve në Shqipëri. Pra, as nuk duhet të kemi iluzionet, se këto parti janë të sinqerta, që t´i detyrojnë organet e shtetit që të dalin hapur, të paraqesin gjithçka çfarë ka ngjarë gjatë atyre viteve, që datojnë, pothuaj, gati gjysmë shekulli. Kujtoj se paraqitja e këtyre dosjeve, sipas përmasave jo të barabarta dhe jo realiste, do t´ i shkaktonte vetëm përçarje të reja kombit shqiptar.

Mendoni se Komiteti juaj ende duhet të funksionojë, fjalën e kam për të drejtat dhe lirinë e shqiptarëve?

Mendoj se, Këshilli për Liritë e të Drejtat e Njeriut ekzisiton dhe duhet të ekzistoj, derisa nuk ka zgjedhje të drejtë, bile duhet të aktivizohet dhe më shumë. Këshilli po e bënë punë të shkëlqyer nën drejtimin e z. Bexhet Shala, po e bënë një sensibilizim të shkëlqyer. Mendoj se, vetëm Këshilli të kishte funksionuar fuqishëm, shtetet e huaj, do të kishin të tjera qëndrime ndaj nesh; por ish-shërbëtorët e Serbisë krijuan partitë, gjegjësisht degët e tyre, vetëm për të përçarë mërgatën e lodhur dhe të degdisur, por edhe të harruar. Kjo tregon se vetëm pas formimit të atyre degëve dhe nëndegëve të partive filloi një konfrontim mes shqiptarëve. Për fatin e keq, ka pas zënka dhe rrahje në mesin e shqiptarëve, vallë, a mos këto parti i krijuan rastësisht?! JO! - Sepse, vetëm në këtë mënyrë serbët dhe aleatët e tyre ia arritën qëllimit. Pra, si u krijuan këto parti brenda trojeve shqiptare dhe në Evropën perëndimore! Problemi thelbësor i zgjidhjes së çështjes kombëtare, realisht u harrua, shqiptarët, merreshin me vetveten dhe filluan konfliktet brendashqiptare dhe brendapartiake. Paj, vetëm për një çast , kërkoj që le t´i analizojmë biografitë e njerëzve, që i formuan këto parti politike nën maskën kinse “demokratike” në ish-Jugosllavi - përgjigja është e qartë, kur dihet që, mbi 95% të tyre kanë qenë anëtar besnikë të LKJ-së. …Dhe, natyrisht që, rezultati përfundimtar i tyre, tani pas kaq vitesh, po shihet.

Cilat ishin motivet, që ju të largoheni nga vendlindja?

Motivet i thash me lart. M´u bë jeta monotone, kur më ndaluan të dilja në rrugë, të bisedoja me ndonjë shok, të shkoja në kafene. M´u dha vetëm e drejta që të shkoja të blija diçka në shitoren e fshatit dhe të mos flas me askënd, bile me shitësin, i cili më pyeste shpesh si jam dhe më thoshte: “Xhemil, ke kujdes se agjentët e sigurimit maqedonas, keq të kanë kap në sy!…- Unë e shikoja dhe bisedoja me të, sepse e nderoja shumë; por sa vinte dikush, ai e ndërpriste bisedën dhe thoshte, se e kam hallin për ty; se mua nuk kanë çfarë t´më bëjnë dhe kështu vazhdonte krejt kjo.  Shkaku kryesor, qe një tragjedi që ndodhi, tek xhamia - kurse unë dhe ti e rrezikuam jetën; dolëm të dëshmojmë në emër të zotit dhe të drejtësisë!Beso, Xhemil, më dhimbsesh si djali im, sepse je i drejtë dhe guximtar!

Unë isha pa punë, isha pa lekë dhe ai më jepte cigare dhe lekët nuk m´ i merrte. Dhe, përsëriste, - “Mua nuk kanë ç’ më bëjnë dhe jam i gatshëm të kacafytem me këto veglat e Komitetit. Ne jemi pak, - por zoti na ndihmon dhe katundarët tanë na nderojnë. Njerëzit për ty flasin shumë mirë, të duan shumë, se je trim dhe i drejtë, vazhdo, - se ky është nder dhe për tërë familjen tënde”!

…Mua më mbusheshin sytë me lot, sepse gjendjen e kishim shumë të rëndë ne shqiptarët, kurse puthadorët - shqipfolësit e Komitetit, na bënin presione dhe kërkonin nga ne, që të silleshim si dele; pra të mos ia prishnim qejfin pushtuesve, por të vepronim si të na thoshin spiunët dhe Komiteti… ne të bënim vetëm amin!

Kjo ishte në pika të shkurta gjendja e asaj kohe!

Prandaj analizoja tërë natën, si të gjeja shtegdalje, pija duhan në dhomë, i vetmuar duke parë RTSH. Atëbotë, në ato çaste, më bëhej zemra mal, sepse meditoja: “pa, çka të bëhet le të bëhet, ne shqiptarët e kemi një shtet, që lulëzon dhe nuk i përulet askujt”!

Prej atëherë, fillova të kuptojë më thellësisht qëllimin e pushtuesve sllavë dhe metodat e tyre djallëzore, që donin të na mbajnë të ndarë e të përçarë vetëm e vetëm që të na sundojnë më lehtë dhe pa vështirësi.

Cilat janë arsyet që ju shtynë të merreni me veprimtari ilegale-kombëtare?

Po, arsyet thjesht ishin dy nga më kryesoret: çlirimi dhe ribashkimi i trojeve shqiptare me shtetin amë, Shqipërinë, dhe hakmarrja ndaj pushtetit të huaj armiqësor, që veproi në fshat në atë mënyrë. Mirëpo duke u thelluar në mendime dhe duke ndjekur lajmet TV-shqiptare, posaçërisht fjalimet e udhëheqësve të atëhershëm të Shqipërisë, më dhanë mundësi të kuptojë hallin e madh të kombit tonë të pushtuar dhe të rraskapitur nga dhuna politike dhe psikike që ushtronin pushtuesit. Pra, këto ishin qëllimet dhe arsyet, që unë doja të hakmerrem dhe të punoj për zgjidhjen drejt të çështjes sonë kombëtare. Në këtë mënyrë, vendosa të dalë në Zvicër; atje kisha disa kontakte në Sangalle me disa djem, pak më të moshuar se unë, por që punonin në ilegalitet, pra ishin anonim. Prandaj për t´ua ruajtur konspiracionin, nuk doja t’i mbaja mend emrat.

Si u njoftuat me shokët e grupit ilegal?

Po. Kur shkova në Danimarkë, në janar të vitit 1981, atje nuk njihja shumë shqiptarë. Dalëngadalë fillova të njihem, por ishte shumë keq, pasi ambasada jugosllave kishte kontroll absolut mbi shqiptarët - më keq se kur isha në katundin tim në Zhelinë. Mundohesha të bisedoja me njerëz, dhe më interesonte të di gjërat, të takoja ndonjë veprimtar. Fillova të njoftohem me danezët dhe këtu pata rastin të njihem me Jonin dhe gruan e tij Marianën Pederssen, me Lotën Madsen, e cila kishte studiuar në Shqipëri Gjuhën Shqipe dhe shqipen ë fliste për mrekulli. Ata ishin organizuar në Shoqatën Shqiptaro-Daneze dhe prej tyre, për herë të parë, mora libra dhe filma shqip, kaseta dhe këngë popullore folklorike, ato i shumëzoja dhe i shpërndaja…

E lusja Lotën, që t´m´i përkthente artikujt në gjuhën daneze dhe pastaj ua dërgoja, mirëpo në atë kohë, shokët danezë nuk më lejonin të dilja hapur me emrin tim, më këshillonin të veproja anonim. Pastaj vendosa të dalë me pseudonimin, ”JIMI”.

Pas disa viteve u takova me veprimtarë të LPK–së, si me Ibrahim Kelmendin, Gafurr Elshanin, Muhamed Kelmendin e shumë të tjerë. Kur erdhën shokët e LPK-së, në Danimarkë, në njëfarë mënyre, terrenin ë gjetën të parapërgatitur në opinionin danez dhe me shokët danezë do krijojmë edhe “Komitetin miqtë e Kosovës”. Menjëherë, krijuam lidhje me LPK-n dhe në këtë mënyrë filloi aktiviteti. Ndërsa, në anën tjetër, pra me shqiptarët nuk mundja të depërtoja lehtë, anipse i përkrahja të gjitha nismat që bënin për bashkim ose aktivitet, si në sport, (futboll, një grup muzikor) etj., u jepja përkrahje morale dhe ekonomike, u jepja lekë, vetëm që t´i nxis të bëjmë diçka…

Më vonë u bëmë një grup dhe krijuam Shoqatën, “Besa”, për të cilën ua dhashë 128. 000 korona daneze (afër 16.000 euro, sot), që me këto mjete e morëm lokalin e Shoqatës dhe aktiviteti filloi, - njerëzit tuboheshin etj. Por agjentët e ambasadës nuk rrinin të qetë, ata punonin të na përçajnë; - për mua thoshin: “të keni kujdes nga Xhemili, se ai është i rrezikshëm”! etj. Dhe shokët filluan të dinë se lekët ishin të miat. Spiunët, në fakt, u demaskuan keq.Pastaj përhapnin thashetheme,se “BESA” është financuar me paratë e Enver Hoxhës, etj. etj.

Roli dhe aktiviteti juaj në Danimarkë?

Roli im ka qenë vetë nisma, ose më mirë të them, i dhashë detyrë vetes, pasi mora një përgatitje më të mirë shkencore; njohuri të mjaftueshme për çështjen shqiptare në përgjithësi dhe të Kosovës në veçanti, ku edhe bëheshin përpjekjet çlirimtare. Për çdo ditë i thosha vetes sime; - ç’ kam bërë sot për çështjen shqiptare, dhe sa i demaskova para botës, gjithë ato tortura, që po u bëhen shqiptarëve atdhetarë në burgjet Serbisë fashiste?!…Dhe bëja plane se ç´do bëj nesër, ndoshta dikujt i duket e tepërt kjo, por kjo është e vërtetë!

Mbase jam i sigurt se nuk kishte ditë, që nuk kam bërë diçka, qoftë edhe ndonjë thirrje telefonike me ndonjë gazetar, ose intelektual danez, duke i shpjeguar për ndodhitë. Poashtu, i lusja shokët që t´më siguronin materiale në gjuhët të tjera, si p.sh. gjermanisht, anglisht, frëngjisht etj. I bëja fotokopje dhe ua shpërndaja partive politike, parlamentarëve, organizatave për të drejtat e njeriut, “Amnisti Internacional”, ” Lidhjes së Shkrimtarëve”, ”Pen-qendrës daneze, etj.

Gjithashtu, mund të them se vetëm për kopje materialesh të tilla me vlera faktesh, harxhoja shumë lekë. E kam përmend me një rast, por e përsëris edhe njëherë, që i bezdisja këto institucione. Gjatë një përvjetori që e bëmë manifestimin e 25 vjetorit të burgosjes së Adem Demaçit, i cili bënte rezistencë ndaj Jugosllavisë duke sakrifikuar veten, për interesat shqiptare. Në atë manifestim na erdhën disa shkrimtarë dhe publicistë danezë, pastaj me ato materiale që na erdhën nga Gjermania, kërkova një takim me Kryetarin e PEN-it danez, me sekretarin e saj Johanes Riis, dhe gjatë bisedës po i them se si intelektual që jeni, pse nuk dini aq shumë për Adem Demaçin, ndërsa me pyet një fëmijë 7-8 vjeç, për Nilson Mandelën, ai është në gjendje të di për të?!

Pra, kërkoj të di prej teje, - pse po e mbani të heshtur dhe të izoluar këtë rast?!

Prandaj përse po i besoni aq shumë Jugosllavisë dhe Titos, kur ai ashte një fashist i pastër, i cili na ka shkaktuar aq shumë shkatërrime e dëme të mëdha neve shqiptarëve, saqë politikanët e perëndimit ia kanë lënë duart e lira te veprojë si të dojë të veprojë ndaj shqiptarëve. Menjëherë pas Luftës së Dytë Botërore, ky xhelat i ka pushkatuar me mijëra shqiptarë, gjysmën e Shqipërisë ia aneksuan, Jugosllavisë, pastaj trojet shqiptare i kanë ndarë në disa shtete: në Serbi, Mali të Zi, Maqedoni, dhe Greqi.  Tani Kosovën e shfrytëzon Serbia egërsisht, gjithnjë nën maskën e “vëllazërim-bashkimit”, të politikës tejet perfide dhe dinake, të shtetit jugosllav. Kosova nuk është larg Kopenhagës, vetëm 2 orë me aeroplan, Urdhëroni dhe shkoni e shihni sesi e përjetojnë shqiptarët dhunën dhe terrorin shtetëror serb.
Dhe ne, pastaj, kemi një histori tejet tragjike në Ballkan. Si pasojë e dhunës politike dhe e shtypjes ekonomike, mbi 300,000 shqiptarë janë shpërngulur në Turqi.

Mbi 500 mijë emigrantë ekonomikë tani degdisen rrugëve të perëndimit, pra, po treten në heshtje dhe Serbia po i zbaton planet e fashistit - nobelist, Ivo Andriq dhe të Çubrolloviqit, ja, urdhëroni dhe lexojeni Platformën që e kanë botuar për shpërnguljen e shqiptarëve nga trojet e tyre. Ndërsa, në anën tjetër e keni izoluar Shqipërinë dhe asaj i bëhen bllokada nga të gjitha drejtimet e jetës politike, ekonomike, ushtarake, etj , etj…

Z. Johanes Riisi, më dëgjoi me vëmendje, dhe kur e mbarova bisedën më tha: “Prit pa!k” - Pastaj, e thirri sekretaren e vet, ia kërkoi dosjen dhe më tregoi se tri herë i ka shkruar Lidhjes së Shkrimtarëve të Jugosllavisë dhe të Kosovës për Adem Demaçin, por nuk ka marrë përgjigje. Pastaj më tregoi një faks që u kishte ardhur nga Lidhja e Shkrimtarëve të Kosovës, që shkruante për ditëlindjen e Adem Demaçit, aty tregohej se i ka dy fëmijë; se ishte i dënuar 15 vite burg, se është me shëndet mirë, dhe se gjendet në burgun e “Stara Gradishkës” në Kroaci.” Po, z. Riss, ja pra shihet dhe mënyra, se si e paraqesin, Adem Demaçin! Atij, nuk i lejohet të merret me shkrime, në dhomën e tij ka plotë kriminelë, dhe kjo natyrisht se është një torturë shpirtërore, që i behet shkrimtarit tonë të madh, kurse Lidhja Shkrimtarëve e Kosovës është vegël e Serbisë dhe mos pritni diçka më shumë, sepse ka edhe disa nga ata, që janë përgjegjës dhe direkt janë fajtorë për burgosjen e tij.

Ay, pastaj ma ktheu: “Ne, nuk mund të bëjmë asgjë në Kongresin e PEN-it që do mbahet javën e ardhshme nëHolandë; por a mund të na e sigurosh ti, biografinë e Adem Demaçit? Po, i thash. E kam, por në gjuhën gjermane.

Nuk ka problem - më tha ai, - sepse ne danezët, jemi në udhëheqësi të Kongresit botëror dhe unë personalisht do ta shtroj këtë çështje në Kongres. Faleminderit! - i thashë. Kjo duhet të bëhet nga ju, o sot, o kurrë!

Ndodhi ashtu, siç me pati premtuar, kur prej Holandës me telefonon dhe më njoftoi se ishte i kënaqur që Adem Demaçi, është pranuar si anëtar nderi në PEN-in Skandinav pa asnjë kundërshtim etj. Pra, ky ishte një sukses shumë i mirë dhe me jepte shpresa, që të vazhdojë punën. Poashtu, ka pas raste, që më kanë përzënë, duke u shprehur me bindjet: “se, ju jeni mirë me Titon, atje… kurse në Shqipëri janë keq nën regjimin e Enver Hoxhës. Disa raste mundohesha t´i merrja me të mirë; mirëpo kishte raste, kur e humbja durimin dhe grindesha me ata; duke ua thënë troç se:”- qëllimi juaj është që ta shkatërroni shtetin shqiptar, që të mos ketë kush për të na mbrojtur nga jugosllavët dhe armiq tjerë. Por kot e keni! Kurrë nuk do t´ia arrini qëllimit djallëzor, që Shqipëria të veprojë kundër nesh, si në kohën e mbretit Ahmet Zog, kur ky xhelat, atëbotë, bashkëpunonte me Serbinë dhe me shtetet tjera ballkanike kundër interesave gjithëkombëtare, vetëm për ta sjellë atë në pushtet.

Pastaj, kur ishte dikush i interesuar të dijë me tepër, caktoja takime dhe i ftoja shokët të vijnë. Në këto takime u thosha pajtohem, nuk ka problem; ne merremi me të tjera çështje, por vetëm duam, që t´i argumentojmë gjërat, sepse kjo na duhet. Jam i vetëdijshëm se nuk është mirë, kur njeriu flet për veprimtarinë e tij, sepse nga të tjerët kjo mund të keqkuptohet, pra si krekosje etj. Për veprimtarinë time dhe tonat; është mirë tani të flasin zotërinjtë: Adem Demaçi, Ibrahim e Muhamed Kelmendi, Hajdin Abazi, Xhavit Haliti, Bujar Bukoshi Xhafer Shatri, Shaqir Shaqiri, Hajrullah Gorani, Dritëro Agolli, Skënder Gjinushi, Arbër Xhaferi, Abdurrahman Haliti, Nevzat Halili, Sami Ibrahimi Mevlan Shanaj, ish-atasheu i ambasadës shqiptare në Stokholm, Fadil Shyti, Hashim Thaçi, Shqiptar Oseku e shumë të tjerë, që të gjithë i kam ftuar në Danimarkë, për aktivitete atdhetare dhe kanë marrë pjesë në takime shumë të rëndësishme, me njerëz të politikës, të artit dhe të kulturës këtu, në Danimarkë.

Vërtetë, më duket e tepërt t´u them juve emrat e gjithë këtyre veprimtarëve. Asnjë lekë nuk u ka kushtuar, përkundrazi, unë ua siguroja udhëtimin dhe shpenzimet tjera që i kërkonin institucionet daneze. Mirëpo, jam i shtrënguar ta theksoj këtë fakt, vetëm për arsye, sepse për Shqipërinë, për ribashkimin dhe lirinë e saj, kurrë nuk duhet askush nga ne, që të kursejmë djersën dhe gjakun.

Pastaj, në vitin 1992 në Kosovë e dërgova një grup miqsh danezë, përfaqësues të universitetit, parlamentarë dhe gazetarë Për tri ditë i përcollëm me lule ne aeroport dhe i pritem ne mënyrë shumë te organizuar, unë dhe bashkëshortja ime patëm marrë edhe 6 fëmijë dhe 6 buqeta lule për ata që ktheheshin nga Kosova. Pastaj, sa gazetarë dhe organizata i kam ftuar ta çojmë çështjen tonë përpara, pra e kam përgatitur terrenin si në të gjitha trojet shqiptare: në Kosovë e ne Maqedoni, ashtu edhe përtej kufijve administrativë, në Shqipëri. Për këto veprimtari, do të duhej të shkruhej një libër, por ja që, as kohë s´po kam, për ta bërë këtë.

Poashtu, shkurtimisht, mund t´ju them se në Danimarkë nuk ka ndonjë stacion TV ose gazetë apo radio që nuk kanë bërë intervista me mua dy e me shumë herë, bile disa prej këtyre intervistave dhe shkrimeve i kam botuar në librat e mia, “Kosova Jonë”, “Në mbrojtje diplomatike të çështjes shqiptare” dhe në “ Intervista debate letra dhe polemika”.

Unë, u përqendrova me shumë për të informuar për situatat që përjetonte populli ynë në trojet e veta.

Mburreni apo jeni penduar për vuajtjen jashtë atdheut në emër të çështjes sonë kombëtare?

…Si të them; si jashtë ashtu dhe brenda atdheut, vuajtjet për shqiptarët nuk kanë të ndalur.Nuk jam penduar kurrë që kam vepruar; - bile, më duket pak kam vepruar. Kemi arritur diçka me këto veprimtari, por në njëfarë doze jam penduar, se kujtoj që, sikur të kisha filluar studimet dhe të mbroja ndonjë titull shkencor. ndoshta do të isha më mirë i pranishëm në debate në qarqe të larta shkencore për çështjen shqiptare. Disa politikanë shqiptarë do bindeshin në veprimet politike që kam bërë, pa kurrfarë interesi. Natyrisht, se nuk kemi arritur gati asgjë dhe nuk mund të themi se edhe ato që i arritëm me mund e sakrifica që nga 1968 dhe 1981 i humbëm, dhe tani pas tri luftërave çlirimtare, konsideroj, nuk kemi arritur gati asgjë. Prandaj nuk kam as kemi përse të mburremi.

Personalisht, kam vepruar pa kurrfarë interesi personal. Në fakt, interesimi mi ka qenë që edhe ne shqiptarët të bashkohemi dhe të krijojmë një shtet shqiptar, që do të konkurrojmë me Ballkanin dhe Evropën, sepse i kemi të gjitha mundësitë dhe vlerat reale kombëtare dhe demokratike etj.

Me shembjen e sistemit te RSFJ-s, a morën shqiptarët atë që u takon?

Jo! Nuk morën atë që u takon; por për fatin e keq dhe ato që i sanksiononte Kushtetuta e vitit 1974, i humbëm. Pra edhe ato të drejta, ato që i patëm fituar me gjak e sakrifica si luftëtarët – partizanët në Luftën e Dytë Botërore dhe pas luftës që me sakrificë të madhe i patëm disa të drejta: Kosova, kishte disa të drejta, përafërsisht sa një republikë; por edhe ato na i mori Serbia. Serbia gjakatare pati bërë disa plane, nëse iu kujtohet, nga fundi i viteve

80-ta, kur gazeta “Mladina” i bëri publike disa plane serbe kundër shqiptarëve. Ky plan bëri që shqiptarët t´i përçajë shumë keq, duke krijuar parti politike me besnikët titistë si Rugova & Co.

Dhe, më tej - në Shqipërinë administrative, tani serbët dhe grekët e kanë marrë në kontroll, pothuaj, tërë ekonominë shqiptare.Bile, jam shumë i merakosur, sepse me këto zhvillime “demokratike”, që po ndodhin në Shqipërinë administrative, ku lobi grek dhe fazlliqët serbë, miqtë e Sali Berishës, (po e përsëris), e kanë në dorë gati tërë ekonominë shqiptare.

Ju dhe shokët tuaj u dënuat se kërkuat që pjesa e Maqedonisë Veri-Perëndimore t' i bashkohet Kosovës dhe një ditë këto troje shqiptare të ribashkohen me shtetin amë.

Fort mirë e dimë se 1912, këto troje i takonin Shqipërisë (shpallja e Pavarësisë), ndërsa,1913 mbetëm padrejtësisht nën sundimin e sllavëve pushtues. Cili është komenti juaj?

Po, është e vërtetë se, i takojnë Shqipërisë, por kush i thotë këto, unë dhe ti dhe disa idealistë. Ja që, ndërkombëtarët nuk na pyesin neve aspak, por i pyesin ATA “të zgjedhurit” e popullit dhe, ç´ platformë kanë paraqitur ata, asgjë s´ presin nga miqtë e serbëve, të tipi Marti Ahtisari - që ka qenë dhe do jetë për jetë ndër mote, mik i Serbisë; këtë e them pa fije dyshimi dhe jam në gjendje, kur të duan t´ua argumentoj. Ishin titistët, ata - që shpikën termin “kosovar”dhe tani na duhet, që pas asaj lufte të lavdishme te UÇK-së, të pranojmë sa për sy e faqe, një lloj “Pavarësie” të Kosovës. Natyrisht, që unë jam për pavarësi kombëtare, por jo për këtë; që po na e ofrojnë serbët dhe miqtë e tyre të sojit, Ahtisari. Jo, të krijojmë komb ”kosovar”, që donë të thotë se Serbia ia arriti plotësisht qëllimit të vet duke i ndarë shqiptaret me këtë farë kombi “kosovar”, me këts flamuj dhe himne për memec pa zë.

Cilat janë arsyet që ju të merreni me aktivitete ilegale - kombëtare?

Arsyet, thjesht, ishin hakmarrje ndaj pushtetit që veproi në fshat, në atë mënyrë! Duke u thelluar në mendime dhe duke ndjekur lajmet TV-shqiptare, posaçërisht fjalimet e zyrtarëve të atëhershëm të Shqipërisë, më dhanë mundësi të kuptoj hallin e madh të popullit tonë të pushtuar dhe rraskapitur nga dhuna politike e psikike, që ushtronin pushtuesit.

Serbia tërë potencialin e vet e ka orientuar që shqiptarët të mos bashkohen. Kjo “Pavarësi” e kushtëzuar nuk e tremb Serbinë, bile ajo është e interesuar dhe punon shumë me miqtë e saj për t i përçarë shqiptarët, dhe duke krijuar “mini-shtet” brenda Kosovës. Kjo është tragjedia! Unë jam për bashkim, jo për shtet dhe komb të falsifikuar, e të ricopëtuar! “Shteti dhe kombi” i Halil Matoshit dhe Migjen Kelmendit, sipas “kandarit” të idesë së huazuar serbe, - kinse, na qenka ide “kosovare”, asgjë nuk u duhet shqiptarëve.

Unë dhe shokët e mi nuk kemi bërë përpjekje për këtë shtet, që u vë barriera të reja shqiptarëve; por kemi bërë përpjekje t´i heqim këto kufi shqiptaro-shqiptarë, që po na i presin e qepin armiqtë tanë. Prandaj jam i bindur thellësisht, që as dëshmorët që pushojnë të shqetësuar në atdheun tonë të natyrshëm, nuk do të pajtohen në varre me këtë lloj “pavarësie”. Ata, që ranë në altarin e lirisë, e dinin përse sakrifikuan gjithçka dhe më në fund dhanë jetën. Komandanti legjendar, Adem Jashari, nuk sakrifikoi për Kosovën e “Pavarur” me kushte, ku të qeveriset nga miqtë e Serbisë dhe me lloj-lloj rezolutash, si ajo famëkeqja 1244. Në këtë politikë reaksionare, ç´ nuk po ndodhë, - dalin tani, “ish-shokët e komandantit” dhe thonë se, Adem Jashari ra për këtë Kosovë të “pavarur”. Bile, para disa ditësh dëgjuam në një Akademi për të madhin Ukshin Hotin; ku Zv. Kryeministri Hajredin Kuqi, i mashtroi shqiptarët, kur tha: “Qeveria e Kosovës bën përpjekje dhe në tryezë e ka Platformën e Ukshin Hotit”. Ndërsa, ata që e njohin mirë Ukën e dinë se ai kurrë nuk do ta pranonte këtë status… as nuk do pranonte këto përpjekje për krijimin kombit kosovar. Po, ç´ të bëjmë, kur çdo ditë po shihet qartë; se në politikën e sotme shqiptare nuk ka realizëm e as moral. Pikërisht kjo na ka sjellë deri në këto situata, që nuk po kemi as mundësinë më të vogël t´i dalim zot vendit tonë kurse kufijtë na i“i ruajnë” e na i “hartojnë” miqtë e Serbisë, të cilët janë instaluar si UNMIK-u dhe EULEX-i. Ata vetëm vulat dhe uniformat po i ndërrojnë, por në esencë janë kundërshqiptarë, pra janë po këta evropianë të vitit 1913, të cilët tani po veprojnë në mënyrat më perfide që i njeh historia e botës.

- Ma merr mendja se ashtu, siç ka bërë i madhi Koço Danaj, Platformën për Shqipërinë Natyrale, duhet të përkrahet. Mendoj se në planin kombëtar janë dy gjëra, në mos më shumë, që janë arritur me shumë sakrifica:

1 - Njësimi i gjuhës shqipe dhe 2 - Miratimi i Kushtetutës në vitin 1997-98, që të gjitha qeveritë shqiptare i obligon të punojnë për ribashkimin e kombit shqiptar në një shtet.

Dhe, pikërisht për këto dy arritje që e përparojnë dhe e mbrojnë gjuhën tonë dhe obligojnë pushtetarët, që të bëjnë përpjekje dhe të arrijnë ribashkimin kombëtar. Tani, si kërpudhat pas shiut po dalin “gjuhëtarë” trutharë dhe “analistë”, qyqarë e tinëzarë si Halil Matoshi &Co, si Migjen Kelmendi, Nexhmedin Spahiu dhe japin alarme tek ndërkombëtarët, duke theksuar se Gjuha dhe Kushtetuta shqiptare duhet të ndryshohen, sepse sipas tyre na qenkan burime përçarjesh brenda shqiptare dhe burime konfliktesh në Ballkan!!!Dhe, pa fije turpi, zyrtarët e Shqipërisë administrative me nismën e kryeparlamentares, Jozefina Topalli, marrin nismën “famoze” për ndryshimin e kësaj pike shumë të drejtë dhe më të fuqishme kombëtare në Kushtetutën e Shqipërisë, e cila fatmirësisht nuk u aprovua.

A shkoi në vend amaneti i të parëve tanë dhe i juaji bashkë me shokë për një Shqipëri, siç e ka falur Zoti?

Jo! Nuk është plotësuar amaneti i të parëve! Bile, as në gjysmë të rrugës drejt lirisë nuk kemi arritur; prandaj na presin punë të mëdha e të rënda deri tek realizimin e këtij amaneti ndër brezni.Për fatin tonë të keq, në politikën shqiptare, në udhëheqjen e shtetit shqiptar, janë shërbëtorët e huaj. Merreni me mend: ish-ministri i mbrojtjes, Fatmir Mediu, vendos kurora lulesh tek varret e ushtarëve fashistë, ndërsa po prishen bustet e heronjve; fazlliqët dhe viqër të tjerë sot i kanë marrë frenat e ekonomisë shqiptare. Pastaj, ç´t´i thuash faktit, kur kryeministri shqiptar, Sali Ramë Berisha, vjen në Kosovë dhe përlotet duke thënë “se shtëpia e ime ka qenë shtab i UÇK”. Ky mashtrues i pacipë, kur të gjithë e dimë se Sali Berisha ishte kundër UÇK-së dhe gjatë luftës e përkrahu “FARK”-un .Ishte vetë Sali Berisha ai, që kur ishte në pushtet i burgosi dhe i torturoi burgjeve; Adem Jasharin, Ilaz Kodrën, Luan Haradinajn, Fehmi Lladrovcin, Zahir Pajazitin, e të tjerë; që tani janë heronj të lavdishëm dhe emblemat e nderit të qëndresës - të shqiptarisë. Prandaj, kjo politikë sa më parë duhet të marrë fund, sepse na mori lumi si komb!

Porosia juaj drejtuar opinionit ne cilësinë e mërgimtarit politik?

Porosia ime është të punojmë pandalshëm; të jemi afër popullit dhe t´ i shpjegojmë mirë masave të gjëra popullore, se kjo politikë është e dështuar dhe kundërkombëtare. Duhet t´ u shpjegojmë dhe të kërkojmë pandërprerje deri në fitore, se duhet të përkrahim të gjithë pa dallim ideje, feje dhe krahine, Platformën e Koço Danajt; sepse - si duket, ky Koço ynë i madh, e bëri një platformë “motër”, me atë Platformën madhështore të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit. Pastaj, duhet të veprohet me forca të mirëfillta demokratike nëpër botë, të krijojmë miq dhe shokë të sinqertë, që të na ndihmojnë për realizimin e aspiratave tona.

Pra, të veprojmë me këto forca! Unë personalisht kam bërë dy Konferenca Ballkanike dhe disa debate publike në Danimarkë, dhe asnjë lekë nuk i ka kushtuar shqiptarëve. Gjithashtu nëpërmjet fondeve të qeverisë daneze janë bërë disa debate ku kanë marrë pjesë: Adem Demaçi, Hajrullah Gorani, Dritëro Agolli, Skënder Gjinushi, Shaqir Shaqiri, Arben Xhaferi etj. Kjo është detyra jonë që të mbajmë kontakte me intelektualë ku jetojmë dhe në momente të caktuara të ftojmë njerëzit që kanë dhënë prova vetëmohimi, se vërtetë janë për zgjidhjen drejt të çështjes sonë kombëtare.

- Të mos kursejmë lekët për ato forca që janë të gatshme të sakrifikojnë për çështjen kombëtare dhe përparimit e demokratizimit të jetës në përpjekjet për të bërë një shtet të ribashkuar shqiptar në Ballkan.

Kopenhagë, 27 maj 2009

Debat Televiziv Top-Chenel

Më 19 Tetor 2009

Kemi dashuruar profesionin e bukur e të përkushtuar të ushtarakut për çështjen kombëtare shqiptare, në interes të mbrojtjes së sovranitetit të atdheut tonë me përkushtimin tonë maksimal deri dhe në dhënien e jetës për popullin dhe atdheun. Sot paraqitem në këtë debat televiziv vetëm për të kërkuar të drejtat dhe jo për lëmoshën. Kërkojmë nder, dinjitet e personalitet!

Në këtë periudhë të zgjatur tranzicioni 19 vjeçare, është e pafalshme dhe antinjerëzore të mos i japësh gjithsecilit atë që i takon. Ka shumë probleme të pazgjidhura të ushtarakëve të të gjitha kategorive: që nga rreshteri deri te gjenerali. Por ajo që është më shqetësuese, është trajtimi financiar tepër qesharak dhe përbuzës. Ushtarakët padrejtësisht ndahen në parciale në drejtim të trajtimit financiar. E them kështu, sepse për 50 vjet kemi qenë nga më të përkushtuarit duke pranuar dhe shumë shkelje ligjore, të gjitha këto sipas sloganit për Atdheun dhe mirë kemi bërë. Ushtarakët kanë një status mjeran, por edhe ai nuk zbatohet për 18 vjet, kjo është për të ardhur keq. Ka dallime midis atyre të dalë në pension para viteve 1990 dhe atyre të dalë pas viteve 2005. PSE? Do të dëgjojmë pensionet mjerane të minimumit jetik se si paguhemi nga shteti ynë nga njerëzit tanë, nga ata që ne i kemi në krye të udhëheqjes shtetëror.

90% e ushtarakëve e kanë filluar jetën e tyre në moshën 12-vjeçare që nga shkolla ushtarake Skënderbej e deri në moshën 55-60 vjeçare, që dolën në pension, pra 43-48 vjet ushtarak me disiplinë punë e privacione dhe asnjëherë nuk jemi tërhequr.

Cilat janë disa nga privacionet dhe vështirësitë e ushtarakut?

Dihet nga të gjithë se në situate acarimi politiko-ushtarake, ushtarakët qëndronin 2-3 muaj në gatishmëri, mos edhe më shumë. Që ushtarakët kanë qëndruar 24 orë nëpër njësit e repartet dhe nuk paguheshin për këto; ose në stërvitjet e asaj kohe të paktën 3 herë në vit me fushime 1-2 mujore pandërprerë dhe larg familjeve; në stërvitjet me fushime 24 orësh me forcat rezisteve 17 ditë pa ndërprerje 24 / orësh; dhe më vonë 8 ditore; stërvitjet më kuadrot rezerviste në fushime 24 orësh larg familjeve me 25 ditë në vit; në stërvitjet e shtabit e komando–shtabi, në stërvitjet taktiko-komplekse me njësit 5-7 ditë që ishte e vazhdueshme; në punimet operative mbrojtëse mbi tokësore, nëntokësore e deri nën ujore 10-15 ditë të të tilla në muaj 24 orësh, po larg familjeve; shërbimet 1-2 apo tre në çdo muaj 24/ orësh; përfundimisht ushtaraku 80-85% të kohës e kalonte mbi atë të 8/orëshit që ishte punë e papaguar. Nënrepartet e lartësive si në Karaburun, Bureto, Mali Kuq, Mali Thatë, Dragobi, Lurë Qafa e Kazanit,Korab, Tarabosh, Kalaja e Turrës e shumë të tjera. Përfundimisht del që ushtaraku që ka shërbyer 30-35 vjet në ushtri po ti llogariten këto ai ka kryer 60-65 vjet punë. Dhe merr këtë pension 16.000 lek në muaj që na vjen turp të pimë një kafe me miqtë apo shokët, pse diskriminohemi në mënyrë të tillë?

Ne mendojmë se ekzistojnë të gjitha mundësit e burime financiare që me pak gjak shqiptari të mendohet nga organet shtetërore, MM. e Financës, dhe nga Drejtoria e Përgjithshme e Sigurimeve Shoqërore që nga ai arsenal i madh armatimi, municione e teknike luftarake që ka pasur ushtria shqiptare dhe është shitur e paret me siguri kanë shkuar në xhepat e pushtetarëve mund të ishin përdorur për ushtarakët si ata në pension dhe ata aktiv.

Po ju sjell pak ndërmend këtë arsenal kolosal të ushtrisë.

Nuk dua të them se ajo ushtri kishte 14 korpuse, apo 22 Divizione; 5 Baza të fuqishme të Furnizimit, 185 brigada të ndryshme, prej tyre 74, ishte brigade këmbësorie. (Kurse brigade të tjera ishin: 19 Sulmuese; 11 Tankesh; 13 Artilerie; 23 Regjimente AKA; 3 Brxh.; 1 Regj. Ndërl. 1 regj. Zbulimit Strategjik; 36 batalioni Zbulimi; 6 RAKT. 4 RABD.; 5 RAV. Prej tyre 3 Reaktiv GjB. 1 Regj, Raketave KA. Tokë-Ajër; 1 RMKK; 8 BRSHA; 5 BRU.; 6 BRVVP. 1 RZ Radio Teknik; 8 Shkolla të ndryshme Ushtarake. SHB.; Skënderbej; Aviacionit; FLD; 3 të përgatitjes kuadrit rezervist; Akademia ushtarake; Akademia e Mbrojtjes e SHP. Me një efektiv të përgjithshëm 585.000 forca nga sa ka sot afërsisht 6.000?

Kishte 13.259 oficerë; dhe gjithë kjo ushtri bëhej gati për luftë nga 3-6 orë merrej komanda nga Komanda e Përgjithshme pas 12 orësh.

Kishte këtë armatim:

1- Pistoleta 480.853 copë; Automatik 216. 110 copë;pushkë të llojeve të ndryshme= 363.257 copë; mitraloza të lehtë e të rëndë= 36.052 copë; GHKT = 1370 copë; mortaja 60 m/m = 7100 copë; mor. 82 m/m = 3712 copë; mor. 120 m/m = 1710 copë; mort. 160 m/m = 76 copë; mit. Ka 12. m/m = 1485 copë; mit. 14.5 m/m 2-4 grykësh = 896 copë; Topa 75 m/m KT = 6345 copë; Topa 107 m/m KT = 296 copë; Topa 85 m/m KT. 970 copë; Top Obuza 122 m/m 1892 copë; topa 100 m/m = 120 copë; Topa 57 m/m = 120 copë; topa 130 m/m = 24 copë; Artileri Reaktive 72 shtretër lëshimi; Topa KA. 37 m/m dy grykësh= 1820 copë; Raketa Tokë-Ajër = 16 shtretër lëshimi; Topa KA 57-150 m/m = 2-4 grykësh = 1310 copë; Topa KA 25 m/m = 2 grykesh në anije = 12 copë Topa KA 37 m/m në anije 27 copë; Topa 85 m/m në anije 4 copë; Topa 23 m/m në avionë = 67 copë; Topa 30 m/m në avionë = 217 copë; topa 37 m/m në avionë = 26 copë; Avionë luftarake të tipave të ndryshme 175 copë; Helikopter 36 copë; Makina të ndryshme: vetura, Operative, transporti dhe luftarake 14.120 copë; Diagaç të ndryshme = 630 copë; Tanke luftarakë 1060 copë me kulla çeliku special, po kaq dhe topa 85-100 m/m; Transportues të Blinduar = 638 copë;

Anije luftarake të ndryshme mbi ujëse K/S etj 85 copë; 4 Nëndetëse etj;

Pa llogaritur këtu rezervat e Bazat e Furnizimit të Ushtrisë dhe ato në çdo brigadë e korpus që zinin 5% të sasisë së përgjithshme, po kështu dhe ato të reparteve që ishin llogaritur për luftime në rrethim që nuk ishin pak dhe llogarit ishin 10 komplete luftarake për secilën armë.

Çfarë është shitur?

Fishekë luftarak të llojeve të ndryshme që janë 100 milion e 620.000 copë që është shitur nga 80-220 lek copa baras me 8- 11 milion dollar; nga pistoletat 480.583 copë me 10.000 lek = 48 milion $; nga automatikët 216.110 copë me 15.000 lek = 32 milion $; nga pushkët 364. 257 copë me 5000 lek = 11 milion e 200 000 $; nga mitralozat 36.000 copë me 20.000 lek = 72 milion $, pra vetëm nga 5 zëra kanë përfituar = 173 milion e 200.000 $; mortaja 770 copë me një vlerë përfituese 3.850.000 $; thuhet se janë vjedhur 1. Trilion 460.000.000 fishekë të kalibrave të ndryshëm e shumë materiale të tjerë… vetëm në vitin 1999-2001 janë shitur e përvetësuar 1 milion $; KKLSH nga shitja e 30.000 tonë materiale tankesh specialmiliarda $ është gjobitur MM 1 milion $ por nuk thuhet nëse i ka paguar dhe kush i ka paguar pse është gjobitur

Rezerva të fuqishme në ushqim, veshmbathje, medikamente mjekësore, karburant Lubrifikantet, armë e municione të ndryshme, LHL mësimore; Lëndë eksplozive po kështu në këto llogari nuk është parashikuar prodhimet nga uzinat tona ushtarake që është mal i tërë prodhimesh ku prodhoheshin 20.000 armë në vit.

Dhe sasia është miliarda tonë. Po të llogariten në tonë këto nuk janë mijëra tonë por miliarda tonë e ku vanë?: Ja si janë shitur për afërsisht se e vërteta është në dosjen e Delijorgjit dhe të Fatmir Mehdiut

Sipas kompanisë Meico:

Në vitin 1994-1995 vetëm nga aeroporti i Kuçovës drejtë Evropës,m Afrikës dhe Azisë janë ngritur 350 aeroplanë transporti me 31 tonë secili shitje armatim, municioni me një tonazh të përgjithshëm 10.850 tonë, por nuk ka vlerën e përfitimit sa ka qenë; Gjatë viteve 1992-94 janë shitur 240.000 fishek më një vlerë prej 24 milion $; në vitet 2000-2003 janë shitur 700 tanke vlera e të cilave është miliarda $, po nuk thuhet sa është vlera e përfitimit; në vitet 2005-2008 çdo ditë transportoheshin në zjarrin e vdekjes të Gërdecit sipas gjeneral Zija Pajës 150-180 tonë çdo ditë ose 5. 400 tonë çdo muaj edhe këtu miliarda dollar ose siç është përcaktuar nga ekspertët 100.000 tonët arkat e municionit kanë kapur vlerën 2 miliard $; janë shitur sipas dokumenteve 700.000 predha artileria me një vlerë prej 14 milion $; ku shkuan 15.000 armë trofe relikte; shitja e 3200 katjushkave në Izrael me një përfitim maksimal prej 3 milion e 200.000 $; pa ditur këtu fatin e 175 avionëve luftarak gjuajtës bombardues; 96 KS.; 1.370 GHKT; 12.5090 copë mortajave të kalibrave të ndryshme; 2381 copë mitralozave 12.7 dhe 14.5 m/m KA; 9840 copë topave të artilerisë tokësore të kalibrave të ndryshëm; 1879 cipë të topave KA të kalibrave të ndryshëm; 14.120 makinave luftarake; 630 copë të diagaçëve; 640 transportuesve të blinduar; 494.840.388 copë fishekësh të Mitralozave 12.7 dhe 14.5 m/m; 75.110.880 copë Granata dore; 110.000 copë Granat KT; 11.000 predha GHKT.; 773 000 predha të mortajave të kalibrit të ndryshëm; 113.489.254 copë predha të topave KA të kalibrave të ndryshëm; 39.960 copë predha të Artilerisë Reaktive (Katjushkash) etj. etj. viti 1990 dosja Nr. 22 e inventarit. Dhe dosja Nr. 24.

Afërsisht shuma e përgjithshme e përfitimeve nga shitja e teknikës, armatimit dhe municionit shteti ka përvetësuar: 2. miliard e 220. 250.000 Dollar.

Disa të dhëna për trafikimin e armatim municionit.

Mbi bazën e një dekreti të firmosur nga Ramiz Alia është përpiluar Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr. 616, datë 07. 07. 2002 (Qeveria Nano), dhe Vendimi i Këshillit të Ministrave Nr, 138, datë 14. 03. 2007 (Qeveria Berisha). Të dy këta urdhra kanë objekt të njëjtë, përkatësisht: “ Për procedurat e trajtimit të armatimit dhe teknikës së Forcave të Armatosura që hiqen nga përdorimi”

1 - Në bazë të këtyre vendimeve, në harkun kohor 1992-1997 janë shitur 300.000.000 fishekë, me 8 (80) lekë, me një përfitim prej 24 milion $

2- Janë shitur 50,000 armë këmbësorie me 5.000 lekë, me një përfitim prej 250.000$

3- Janar-shtator 1999 janë shitur 176.000 armë këmbësorie me 15.000 lekë me një vlerë prej 26 milion 400.000 $ si dhe një sasi të madhe municioni e cila nuk përcaktohet dhe nuk mund ta llogarisim.

4- Janë çmontuar dhe shitur 700 tanke që janë pa vlerësime dhe nuk janë llogaritur që janë miliona dollar;

5- Rrëmbyer nga depot e ushtrisë 523.000 armë që nuk janë reflektuar në dokumente por që kanë një vlerë prej 104.600.000 $ (të cilat janë pushkë, automatik dhe mitraloza)

6- Janë rrëmbyer 3.000.000 granata dorë luftarake mbrojtëse dhe mësymëse me një vlerë të përgjithshme prej 15.000. 000 $

7- Janë marrë, rrëmbyer apo shitur 500tonë Lëndë Plasëse me një vlerë prej 15.000.000 $, thuhet se janë zhdukur miliona kapsula luftarake me përafërsisht një vlerë 2.000.000 $;

8- Në Uzinën e Gramshit janë çmontuar për 3-vjet 5.500 tonë municione e barabartë me 5.500.000 kg. kur dihet që një fishek peshon 9.6; 16.2 dhe 20-30 gram, duke e marrë peshën më të madhe prej 50 gram, ose 1 kag e barabartë me 20 copë fishekë e shitur me 8 (80) lek me një vlerë prej 1. 100.000 $

9- Në Uzinën e Poliçanit janë çmontuar 15.000 tonë ose 15.000.000 kga kur 1 kg është e barabartë me 20 fishekë, vlera arrin në 300.000 $

10- Në Uzinën e mjekësit janë çmontuar për 3 vjet 4.400 tonë me një vlerë prej 440.000 $;

11- Donatorët e huaj kanë asgjësuar 7.000 tonë;

Gjithsejtë janë demontuar:

1- Qershor–dhjetor 2007 = 6.000 tonë

2- Janar-Mars 2008 = 8.000 tonë;

Shuma 14.000 tonë me një përfitim prej 140.000 $;

Të dhënat janë marrë shtator 2008

Shuma e përgjithshme e përfitimeve është 922. 300.000 $

Shitje Legale “Meico”

Ndërmarrja “Meico” benë lajmërimin se ka në shitje: fishkë të të gjitha llojeve të armëve nga kalibrat 7.62; 12.7; 14.5 m/m; predha mortaje të kalibrave 60; 82; 107; 160 m/m; predha të artilerisë të gjitha llojeve dhe kalibrave nga 75; 76; 85; 100; 122;; 130; 152 m/m të artilerisë tokësor, kundërajrore dhe bregdetare të të gjitha kalibrave nga 25- 203 m/m. Dhe më tej thuhet për më hollësi kontaktoni me “Meico”. Gjithashtu afron eksploziva dinamit, barut, kapsolla të të gjitha llojeve elektrike, zjarrpërcjellës, fitil dhe materiale të tjera, prodhime vendi; karburante lubrifikante speciale, veshmbathje e shumë e shumë artikuj të tjerë. 

Ç‘farë shet “Meico”

Pistoleta të të gjitha llojeve dhe të kalibrave të ndryshme nga 5.06 deri 11.4 m/m bashkë me pajisjet e tyre; armë gjahu të të gjithë kalibrave 12; 16;20;24; m/m Shtogan; pajisje speciale; municione luftarake dhe gjuetie;

Në trazirat e vitit 1997 thuhet zyrtarisht se janë rrëmbyer:

Pistoleta të kalibrave të ndryshme, 38.000 copë; automatikë 226.000 copë; pushkë 351.000 copë; mitraloza, 25.000 copë; GHKT 2450 copë; mortaja të kalibrave të ndryshme 770 copë; Totali 650.000 copë ose 65.000 armë më shumë se sa FA, por planifikimi ishte tre armë për secilin ose kanë qenë 1.755.000 armatime të ndryshme. Çka do të thotë se kanë mbetur dhe 905 000 copë të tjera. MUNICIONE të rrëmbyera: Fishekë 7.62 m/m 1.460.000.000 copë? si e pabesueshme që gjithë ky arsenal municioni të ketë rënë në duart e keqbërësve apo terroristëve! Mund të jetë bërë për të fshehur kontrabandën dhe korrupsionin e pushtetarëve dhe politikanëve shqiptar.; municione KA 24.000.000 copë edhe kjo e pabesueshme; granata dore 3.500.000 copë çka i bie një granatë për çdo banorë qoftë dhe i lindur deri në 1 vjeç?; predha mortaje të të gjitha kalibrave 84.000?; Predha artilerie të të gjitha kalibrave 270.000 copë; Lëndë Plasëse 3.600 tonë; kapsolla detonatorë 24.000.000, ose 8 copë për çdo frymë; mina kundër këmbësorie 215.000; mina kundërtanke 1.000.000, çdo 3 veta një minë kundër tanke?!; dëmet janë 61 miliard e 465 .000.000 lekë. Që do të thotë se janë vjedhur 20.488 lekë për çdo frymë (banorë) që në një familje me 6 frymë duhej ti jepnin qeveritarët 122.828 lekë, një humbje kolosale dhe e pranueshme dhe e pabesueshme.

(Këto të dhëna janë publikuar ne gazetën “Ushtria”, datë 7 tetor 2005)

Janë aq shumë sa unë nuk mund ti përsërisë do të kurrë në një debat televizive të tillë se do ishte shumë i mërzitshëm, por pa druajtje mund të them se është një kasaphanë e vërtetë dhe nja marrëzi e paparë e hajdutëve matrapaz dhe sot shiten si njerëz politikan të kulturuar që mendojnë për “popullin”.

Kush të dojë unë jam gati ti vë në dispozicion cilitdo gjithë kontrabandën për aq sa mund të kem dokumente se të tjerat kanë shkuar mbi 50% pa asnjë lloji dokumenti …??? Përfundimisht pa ekuivokë do të them hapur se mjerë ky popull në dorë kujt kasapëve ka rënë.

Materialin po jua vë në dispozicion.

Veli Llakaj, gjeneral në pension

Ish Shef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Shqiptare në vitet 1974 deri në fund të vitit 1982

INTERVISTË ME PËRFAQËSUESIN E LËVIZJES VETËVENDOSJE - XHEMIL ZEQIRIN, QENDRA NË DANIMARKË

Për biografinë dhe veprimtarinë e Xhemil Zeqirit, brenda dhe jashtë atdheut, në një kohë për më tepër se tridhjetë vjet, lexuesit kanë lexuar nëpër vite, prandaj nuk e konsideroj të domosdoshme të të kërkojë njoftim të mëtejshëm. Në këtë intervistë dua të përqendrohem për aq sa më lejon vendi, këtu; për rrethanat aktuale që po kalon populli ynë liridashës.

Pyetje: I nderuar, si e vlerësoni situatën politike sot, fillimisht do të thosha të shqiptarëve në Maqedoni, për faktin se këto ditë ishit në vizitë andej nga Tetova, për “pushime”?

Përgjigje: Situata politike e shqiptarëve që jetojnë në trojet e veta në Maqedoni; është shumë e rëndë dhe tejet e ndërlikuar. Në këtë republikë, siç duket qartë, faktorët ndërkombëtarë dhe pushtetarët maqedonë e shqiptarë po bëjnë eksperimente në kurriz të popullit të pambrojtur shqiptar.

Gjatë qëndrimit tim në atdhe, e pashë nga afër një gjendje tejet kaotike (anarki), që e rrezikon të sotmen dhe të ardhmen e shqiptarëve.

- Shqiptarët, kudo në Ballkan nuk po arrijnë të krijojnë një unitet, pavarësisht pluralizmit politik që ekziston. Në vend se do të duhej t´i bashkonte kombëtarisht shqiptarët; po ndodhë e kundërta.

Tani, gjendja në Maqedoni është e ndërlikuar, për faktin që tri partitë kryesore shqiptare, të përfaqësuara në parlamentin maqedonas, nuk po arrijnë dot të gjejnë një gjuhë të përbashkët, në veçanti për çështjet më madhore; nacionale dhe sociale, por përkundrazi, secila e lufton njëra-tjetrën dhe përpiqen kush më shumë, do të bëhet më servil ndaj politikës dinake maqedonase.

Pyetje: Pse ngjanë kjo, a mund të kërkohen fajtorët për këtë politikë prapakthehu edhe jashtë trojeve etnike shqiptare?

Përgjigje: Populli ynë e thotë një fjalë të urtë: “faji është jetim”!

Për fatkeqësinë tonë, që nga shpallja e pluralizmit politik në ato vise; në skenën politike erdhën njerëz të etur për pushtet, e jo për shtet shqiptar. Erdhën njerëz të regjur për pehlivanizëm dhe për gatishmëri të bashkëpunojnë me qarqe të huaja, që hiqen si mike, por në të vërtetë, nën rrogoz e bënë dhe po e bëjnë punën e qarqeve armike. Fjala vjen, kur nga qarqe të huaja “aleate” kërkohet ndonjë bashkëpunëtor “këshilltar” apo ndërmjetësues; popull - me faktorët e huaj, aty nuk ka mundësi kurrsesi që të ofrohet ndonjë njeri humanist, intelektual i mirëfilltë, atdhetar i dëshmuar, por ofrohen “njerëz” servilë, që as i kanë mbrojtur kurrë të drejtat tona kombëtare, as nuk e bëjnë sot këtë punë të devotshme. Por, çka e bën edhe më të rrezikshme çështjen, është fakti, që, edhe nga qarqet e diplomacisë ndërkombëtare, që për më tepër se një decenie, në trojet shqiptare po vijnë “bedelët” e Maxhar Pashët, e tipave të “Marrëveshjeve” të arkitektëve Ahtisari dhe Çernomerdin & Co, kudo në trojet shqiptare.

Politika toptaniste e udhëheqjes së Tiranës, Prishtinës, Shkupit, i ka lënë shqiptarët vetëm në mëshirë të fatit!

Si mund të arsyetohet fakti fjala vjen, që në debatin për emrin e Maqedonisë, për historinë dhe për kulturën tonë nuk dëgjohet zëri i udhëheqjes “shqiptare”, por për ë gjitha këto çështje aq vendimtare për popullin tonë, vendosin apriori vetëm politikanët maqedonas dhe “aleatët” tanë.

Të mbytur në një letargji të pafalshme, gjithashtu, po veprojnë dhe akademitë shkencore në Tiranë dhe në Prishtinë.

A ka më mjerim politik se fakti, që kryeministri Sali Berisha në kor me Ali Ahmetin vajtojnë ditë e natë pse Maqedonia nuk u pranua në aleancën euro-atlantike! Pikërisht për këtë, këto ditë Ali Ahmeti deklaroi se qeveria e Shqipërisë është lobuesi kryesor që Maqedonia të pranohet në strukturat ndërkombëtare…

Pyetje: Dihet fakti se ne jemi vende fqinje, mos i shkon përshtati kjo mirësjellje e politikanëve në Tiranë dhe në Prishtinë popullit shqiptar në Maqedoni e Kosovë?

Përgjigje: - Aspak! Kjo, më kujtoi rastin, kur Sali Berisha qe i pari, i cili në vitin 1993 e njohu Maqedoninë shtet, pa asnjë kusht, as garanci për të drejtat e shqiptarëve, kur dihet fakti që shqiptarët janë popull shumicë në Maqedoni, me afër 40%, (zyrtarisht, 25% ), pastaj, qe pikërisht Sali Berisha - njëshi i politikës toptaniste në Ballkan, i cili, kur e theu embargon tregtare me naftë: Serbi-Mali i Zi; në atë kohë nuk pranonte se po e bënte këtë, ndërsa, kur kjo vepër e kriminalitetit ekonomik doli sheshit botërisht, ai tani deklaron pa pikë turpi se “këtë e kam bërë për të mirën Kosovës”.

Dihet nga të gjithë se Sali Berisha ka deklaruar disa herë, madje dhe në shtypin e huaj se, “jam kundër ribashkimit kombëtar” dhe këtë përpiqej ta argumentonte me “faktin” se forcat që janë për bashkim kombëtar, nuk arrijnë as 2%, kurse tani bën demagogji politike, duke thënë se: “angazhohem për bashkim kombëtar, por pa e cenuar sovranitetin e dy shteteve shqiptare në Ballkan”!…

Shtrohet pyetja; si po u cenuaka sovraniteti i Kosovës, kur kjo i ribashkohet Shqipërisë?!

Apo, si i rrezikohet sovraniteti Shqipërisë, kur asaj i ribashkohet pjesa e vet - Kosova Shqiptare?!

- Ndërsa Salua, harron se Kosova tani është pa sovranitet, sepse Serbia çdo ditë po e shkelë rëndë sovranitetin e saj.

Pyetje: Kur i thua këto, a mund të na faktosh konkretisht përse kujton kështu?

Përgjigje: - Natyrisht, se po! Shqiptarët brenda dhe jashtë atdheut pandalshëm e financojnë Maqedoninë. Pra shqiptarët, ani pse nuk kanë vende të hapura pune, nuk kanë bujqësi as industri të zhvilluar, të rëndë as të lehtë. Sepse, nuk mund të konsiderohet industri e zhvilluar; p.sh. një dyqan zejtari: (tekstil, këpucëtar, argjendtar etj.) si nisma të privatizimit të vogël - të cilat prej tyre vetëm shteti ka përfitime të mëdha. Prandaj, konsideroj që nga aspekti ekonomik jemi shumë të diskriminuar. Megjithatë, kjo popullatë e financon shtetin maqedon. Pastaj, ne tani i numërojmë mbi 150.000 shqiptarë që jetojnë në mërgim! Ata, tërë kohën i derdhin mjetet e tyre financiare në bankat e këtij shteti.

... Dhe, shih si shpërblim nga ky shtet kundërdemokratik diskriminohemi në të gjitha sferat e jetës, atje, ndaj shqiptarëve lejohet anarkia - kudo dhe kurdoherë.

Ithtarët e flaktë, “fundamentalistët partiakë”, këtë anarki e shfrytëzojnë për interesat e tyre dhe e konsiderojnë si vlerë demokratike.

Pyetje: Pse mendon që Kosova nuk ka sovranitet?

Përgjigje: Përderisa, Kosovën e administrojnë OKB-ja dhe BE sipas Rezolutës famëkeqe, 1244, Kosova me këtë lloj “pavarësie të kushtëzuar” ka mbetur si i thonë fjalës: “as mish as peshk” …Pra, ka mbetur pa ushtri, pa gjyqe të mirëfillta të drejtuara nga shqiptarët, pa diplomaci të mirëfilltë të drejtuar nga shqiptarët, pa ulëse në OKB, Si duket edhe këtu, qarqet ndërkombëtare po duan të bëjnë eksperimente me shqiptarët, duke mos u dhënë të drejtë për të vendosur në dikasteret ku veprojnë, që pushtetarët: pozitë-opozitë nuk kanë asnjë qëndrim të tyre që mund të realizohet. Atyre u lejohen vetëm ato qëndrime që i marrin të huajt, por jo vetëm kaq, atyre u lejohen si shpërblim për ruajtjen e “status-quos”, paqes në rajon; siç janë korrupsioni, kriminaliteti etj, etj…

Faktikisht, në Kosovë nuk ka opozitë të mirëfilltë, që proteston për të drejtat e popullit.

- Me këtë rast përkujtoj, që opozitë e vetme dhe serioze që proteston për këto të drejta është Lëvizja Vetëvendosje. Nuk ka dëshmi më të fortë se kjo Lëvizje, kur vet miku i “partive demokratike” ish-amabasadori i OSBE, William Walker, deklaroi: ”E vetmja opozitë në Kosovë është Lëvizja Vetëvendosje”.

Pyetje: Këto ditë u festua tetë vjetori i “Marrëveshjes së e Ohrit”, ndërsa kryetari i partisë PDSH-së, Menduh Thaçi, doli me propozimin që të bëhet një “Marrëveshje e Re” me Maqedoninë, sepse “Marrëveshja e Ohrit” dështoi. Si mendon për këtë çështje? A u realizua kjo “Marrëveshje” dhe a ka të drejtë, M. Thaçi?!

Përgjigje: Po, M. Thaçi, ka të drejtë kur konstaton që kjo “Marrëveshje” ka dështuar. Por harron M. Thaçi se partia e tij ishte një përkrahëse e madhe e kësaj maskarade, për të cilën shumëherë kam deklaruar brenda këtyre viteve se - kjo është vetëm një hedhje hi syve për popullin shqiptar dhe asgjë të mirë s´do të kemi prej saj. Kur them kështu, kujtoj që, më shumë janë vrarë ish-ushtarë të UÇK-re pas luftës, se gjatë luftimeve.

- Nga kjo e them me bindje të plotë se M. Thaçi dhe PDSH-ja nuk janë të sinqertë në politikën kombëtare, pikërisht qe PDSH-ja, ajo që ishte në koalicion në qeverinë maqedonase, kur shqiptarët bombardoheshin dhe vriteshin nga qeveria PDSH-VMRO.

Menduh Thaçi, kur flet për “Marrëveshje të Re”, manipulon me elektoratin shqiptar. Me këtë rast e përforcoj mendimin tim se ky dhe ish-udhëheqësi i PDSH-së, Arbër Xhaferi, e kanë një mani politike të përsëritshme, që kur janë në pushtet i harrojnë premtimet ndaj elektoratit, bëhen sylesh, përballë padrejtësive; ndërsa, kur bien në opozitë fillojnë farsat “patriotike” dhe kinse shpikin ide të reja në dobi të popullit shqiptar.

Nga kjo konstatoj përsëri se “Marrëveshja e Ohrit” ka vdekur njëherë e përgjithmonë, duke u bazuar në dhunën e pandalshme që po ushtrohet ndaj katundeve shqiptare mbi popullin e pambrojtur. Kujtoj këtu Sopotin, Brodecin dhe në fund çka është më tragjike, kur në sytë e policëve maqedonë dhe opinionit botëror, “komitët” maqedonasë, të përbërë nga një grup i madh huliganësh prej mbi 300 vetash, i sulmuan qytetarët shqiptarë rrugëve të Shkupit dhe në shtëpitë e tyre.

Pyetje: Kur jemi këtu tek kjo “ide novatore” e M. Thaçit, me sa më kujtohet për herë të parë këtë nismë e ka kërkuar politologu, Bardhyl Mahmuti?

Përgjigje: Po, ashtu është! Mirëpo, siç e ceka më lart “pehlivanët politikë” këtë mjeshtri e kanë; - t´ia vjedhin idetë dikujt tjetër. Mirëpo, kujtoj që edhe vet Bardhyli do të ishte i kënaqur sikur PDSH-ja do të arrinte të bënte ndryshime pozitive në favorin e kërkesave të ligjshme që shqiptarët të jenë të barabartë me maqedonët. M. Thaçi dhe partia e tij nuk mund të bëjnë ndryshime pozitive politike në favor të kombit shqiptar, sepse qerren e kanë lidhur gabimisht; me ata që “hesapet “ i bëjnë pa hanxhiun; kur vetëm para pak ditësh, ky servil politik, përkrah Ramush Haradinajt e përshëndetën “fitoren” e vjedhje-zgjedhjeve nga Sali Berisha.

Pyetje: Po si mendoni kështu, kur ai me ose pa probleme, me ndihmën Ilir Metës e fitoi të drejtën për ta keq-qeverisur Shqipërinë edhe katër vjet të zeza?

Përgjigje: Po, ke plotësisht drejt! Sepse, Saloja që prej viteve 90-ta, kur erdhi në pushtet mbolli dhe druaj se ende do të mbjellë vetëm tragjedi për kombin shqiptar. Kujtojmë njohjen e Maqedonisë okupatore pa kushte; kujtojmë furnizimin me naftë për Serbinë; kujtojmë piramidat “ e famshme” që e sollën në prag shkatërrimin Shqipërisë; kujtojmë Otranton dhe fatkeqësinë e madhe të tmerri që e neveriti opinionin botëror se i ajo e Gërdecit; ndërsa për “shpikjen” e “kombit kosovar” mund të konstatoj lirisht që edhe ky politikan i prapë ka gisht!

Unë habitem pakufishëm, si ka mundësi që Gjenerali i famshëm në luftën çlirimtare, Ramush Haradinaj, duke ia njohur të gjitha këto krime e turpe, që këtu as s´po kemi mundësi t´ia numërojmë të gjitha; të bëjë gabim të tillë fatal; që ta´ia uroj “fitoren” e pushtetit, atij që nuk e meriton.

Nuk pajtohem me mendimin që: Sali Berisha nuk e njeh politikën, si sot më kujtohet, kur me rastin e nënshkrimit të Rambujesë, i bëri ftesë publike delegacionit shqiptar në atë Konferencë që të mos e nënshkruajnë; sepse kjo është tradhti kombëtare. Ndërsa, tani pa pikë turpi e mohon një ftesë-deklaratë të tillë aq famoze! Madje, u kthye në një vasal i krejt botës në dëm të çështjes shqiptare. Sali Berisha, me të dy këmbët po e shkelë Kushtetutën e Shqipërisë.

Propozoj që ne shqiptarët brenda dhe jashtë atdheut të ngritemi dhe të protestojmë kundër kësaj qeverie që po i bën shkelje flagrante Kushtetutës në fuqi. Ky “politikan i prapë” nuk e respektoi Kushtetutën Socialiste e dalë nga pushkët partizane, kurse tani e shkelë edhe këtë Kushtetutë e dalë nga votat popullore demokratike.

Pyetje: I nderuar, siç u kuptua ca vonë; se u thelluam në çështje të mëdha të pazgjidhura kombëtare, prandaj, sa nuk harrova të të pyes si kalove gjatë muajit korrik në atdhe?

Përgjigje: Eh, si të të them; në vendlindje kalova mirë, u çmalla me të afërmit; miq, shokë e të tjerë…, mirëpo, duke u kthyer nga Tetova në Prishtinë, (sepse, e kisha biletën e aeroplanit nga Prishtina në Kopenhagë). - Kur arrita në pikën kufitare të Jazhincës, e cila tani u bë pika më rrezikshme për kalimin e atdhetarëve shqiptarë; ua përkujtoj lexuesve se kjo pikë kufitare u krijua që me njohjen e Maqedonisë së pavarur. Pra, aty më ndaluan, siç më kanë ndaluar disa herë, pasi emri im është i regjistruar në kompjuterët e kufitarëve si preson i papërshtatshëm.

- Aty, më arrestuan, me ç´rast m´i morën telefonin, pasaportën, dokumentacionin dhe prisnin urdhër nga Ministria e Brendshme e Shkupit, si të vepronin, me rastin tim. Më njoftuan policët kufitarë se ti duhet të presësh derisa të vinë inspektorët e sigurimit maqedonas, nga Shkupi. Pas një pritjeje katër-pesë orësh, erdhën dy punëtorë të sigurimit. Ata më morën në pyetje disa orë, natyrisht, se interesoheshin për veprimtarinë time dhe të disa shokëve të mi.

- U thosha se disa prej tyre i njoh, mirëpo, pluralizmi politik disi ka krijuar përçarje midis ideve partiake, shokët e mi natyrisht se kanë ide të ndryshme, aderojnë në parti të ndryshme, prandaj jo rrallëherë ka raste kur shokët edhe po grinden midis tyre për këto; unë jam nga ata që nuk dua të konfrontohem me njerëzit e në veçanti me shokët, për të tilla mospajtime. Pastaj, kur e kuptova qëllimin e tyre se ata interesoheshin të pyesin për njerëzit; ua thashë prerë: unë, nuk mbajë mend njerëzit çka flasin, dhe nuk dua të bëhem papagall i tyre; por unë përgjigjem vetëm pyetjeve për veprimtarinë time politike dhe humanitare.

- Nuk dua ta fshehu para lexuesve. Ata nuk më keqtrajtuan fizikisht, për faktin që pranova edhe të bisedoj pa praninë e avokatit tim. Mirëpo, reagova atëherë kur ata m´i morën numrat nga celulari im, pastaj, më pyesnin për njerëzit që numrat e tyre ishin aty. Më skandaloze dhe anticivilizuese qe fakti, që ata m´i morën edhe numrat e qeveritarëve, gazetarëve e të miqve danezë.

Unë iu deklarova; jam i pastër si loti! Them kështu, sepse jam luftëtar i paepur ndaj padrejtësive kudo që ndodhin nëpër botë; ndaj falsifikimeve, veprave kriminale ekonomike dhe të gabimeve nga keqbërësit si shpërndarja me drogë, prostitucioni e të tjera dukuri negative që janë të ndaluara me ligje ndërkombëtare. Pas tetë orësh më liruan për të udhëtuar në Prishtinë.

T´u them të drejtën, tërë kohën aty brenda isha i qetë, ndërsa, kur dola dhe po udhëtoja në pikën kufitare me Kosovën u ndjeva shumë keq i shqetësuar, sepse m´u kujtua se kështu si mua, po i ndalojnë veprimtarët e Lëvizjes Vetëvendosje, si Albin Kurtin me shokë. Gjithashtu, kujtoj këtu faktin sa shumë u revoltova, kur pashë që, në kufirin e Maqedonisë e njohur ndërkombëtarisht plotësisht shtet i pavarur, ishin ca baraka të vogla, ndërsa në pikën kufitare të Kosovës, ende jo sovrane, ishin bërë barrikada të pakapërcyeshme, marramendëse… Ndërsa, politikanët kokëshkretë të “kombit kosovarë” dhe ata “shqiptarë”, bëjnë zhurmë nëpër oda gjatë festave, dasmave e “mevludeve” kinse, jemi për bashkim kombëtar.

- I nderuar, të falënderojë për intervistën, ishte kënaqësi, që ishim bashkë!

Faleminderit, gjithashtu!

Intervistoi: Fadil Shyti

Kopenhagë, 22 Gusht 200

Sali Berisha dhëndër serb, Arbën Xhaferi filozof radikal
Xhemi Zeqiri

Veprimtari dhe diplomati i shquar shqipatr në intervistën ekskluzive për Agjencin Daily News, flet për tradhëtitë e poltikanëve shqiptar, veprimtarin e disaporsë shqiptare rreth kauzs kombëtare, UÇK-në, deputetin shqiptar të diaspors e shumë tema tjera që lidhen e ndërthuren me të kaluarën e të tashmen.Edhe krahas një veprimtarie kobëtare më shumë se 30 vjet baca Xhemil i tha Daily News-it se nuk mplaket por, se bëhet nervoz nga politika devijuese shqiptare.Dëshira e tij e pa realizuar është bashkimi i trojeve etnike shqiptare.

Intervistoi: Destan Jonuzi, kryeredaktor i Daily News-it

Daily News: Kush është Xhemil Zeqiri? Nga është, çfarë arsimimi ka të kryer dhe autori i sa librave është?

XHEMIL ZEQIRI:Jam i lindur në katundin Zhelinë, nga rrethi i Tetovës. Kam mbaruar shkollën e mesme teknike në Gostivar, pastaj u regjistrova në fakultetin e historisë në Prishtinë në vitin 1980-të, por, pas një viti, siç dihet, ndodhën demonstratat e pranverës së madhe të vitit 1981.
Në katund, aty ku jetoja, kisha provokime nga policia maqedonase: thirrje informative, maltretime etj, gjegjësisht nga një stacionin policor në katundin Grupin, i cili në atë kohë ishte një stacion terrorizues për shqiptaret në anën e Dervenit; prandaj, u detyrova të emigrojë së pari në Zvicër, pastaj në Gjermani, prej nga disa muaj më vonë erdha në Danimarkë, ku u vendosa me punë dhe prej atëherë, pra, që nga janari të vitit 1981, me një përkushtim të madh, jam munduar të veprojë pandalshëm, për çështjen e pazgjidhur kombëtare.
...Dhe, tani po bëhen afër 30 vite pra, mbi gjysmën e jetës sime e kalova në Danimarkë. Ashtu, si jeta e të madhit tonë, simbolit të resistencës shqiptare; Adem Demaçit, i cili i kaloi 30 vite kazamateve, jugosllave, duke e mbrojtur çështjen shqiptare, ndërsa unë, po rropatem rrugëve të perëndimit duke i përkrahur mendimet e ndritura të këtij kolosi të madh të shqiptarizmës.
-Pastaj, pasi e mora lejeqëndrimin në Danimarkë, në fillim kam punuar lloj-lloj punësh fizike, sepse diploma ime nuk ishte edhe aq me vlerë në Danimarkë, isha pa praktikë dhe këtu në perëndim iu intereson më tepër puna praktike dhe jo teorike. Pra, nuk isha i kualifikuar, për këtu. Pastaj, u bëra vozitës i autobusit urban dhe isha mirë, por, koha më pengonte shumë për aktivitete që pata filluar në Danimarkë, sepse orari i punës nuk më përshtatej dot, kur, aktivitetet filluan të shtohen fillova dhe kontaktet me gazetarë, partitë politike, shoqata që merreshin për çështjet internacionale, deputetë etj, prandaj, u detyrova të ndërpresë këtë punë dhe fillova të punoja taksist. Nga kjo punë isha më i lirë dhe kisha njëfarë pavarësie në punë, mbaja kontaktet më me rregull dhe kështu, prej atëherë vazhdoj punën si taksist.
-Pastaj, fillova të merrem me shkrime, kryesisht me publicistikë: me debate; iu drejtoja letra të hapura institucioneve daneze, evropiane dhe atyre të OKB-së; herë- herë i dërgoja edhe artikuj shtypit të vendit, për problemet politike që ishin aktuale për kohën. Natyrisht se, unë doja që të mos dilja me emër, por disa nga mesi ynë po i merrte të gjitha këto aktivitete se: ai na qenka siç thoshin “i madhi”, kur e pashë se kjo metodë ishte shumë e rrezikshme dhe do t´i kishte pasojat e veta dhe dëshpërimin e disa shokëve që dinin se kush vepron, ndërsa ky po i merrte si individuale, sepse, ky më mësonte se si duhet të veproi etj.etj, atëherë dola me emër dhe mbiemër. Më vonë ato shkrime dhe intervista do t’i botoj, vetëm e vetëm sa të dinë, sepse kishte matrapazë të tillë që mundoheshin të më pengonin në aktivitetin tim, por kur shihnin se nuk kanë mundësi, së paku të rreshtohen dhe mundësisht të jenë të parët, për këtë arsye u detyrova të dalë hapur me shkrime dhe me katër libra të botuara:
”Kosova jonë”, Tiranë, 2000,
“Në mbrojtje (diplomatike) të çështjes shqiptare”, Prishtinë, 2003,
“Polemika, intervista, debate dhe letra“, Prishtinë, 2005,
“Drejt Vetëvendosjes “, Prishitinë, 2008 .
-E kemi botuar këtë libër tre atutorësh; Unë, Mona Agrigoroaei nga Rumania dhe Fadil Shyti, nga rrethi i Vushtrrisë.
Meqenëse, Unë dhe Fadil Shyti, i kemi dhe disa shkrime të përbashkëta, të cilat i janë kushtuar çështjes së pazgjedhur shqiptare, do t´i botojmë në një libër ca më vonë. Pastaj, ka mundësi reale që do të botojë edhe një libër tjetër me intervista; pasi, materialet i kam të gatshme.
-Gjithashtu, kam dhënë shumë intervista, disa herë në disa Radio-TV dhe gazetat shtetërore daneze për situatat që zhvilloheshin këto 20 vitet e fundit në trojet shqiptare…

Daily News: Na flisni për fillim çfarë mendoni për politikën shqiptare në Luginën e Vardarit?

http://i46.photobucket.com/albums/f103/Grudjane/Krenaria%20Grudes/dajaka203.jpg
Xhemil Zeqiri: -Jam shumë i shqetësuar sepse, kaluan kaq shumë vite që u formuan partitë politike dhe asgjë pozitive nuk po lëvizë nga vendi në favor të popullit shqiptar; jemi dëshmitarë se këto parti politike të krijuara pas shpërbërjes së federatës jugosllave po luftojnë vetëm për interesat e veta kalnore e mafioze. Populli, duke e parë se këta matrapazë politikë që ishin shkolluar dhe edukuar në kurset e Kumrovcit, talleshin me situat politike që kalonte populli ynë pas vitit 1990; u iritua shumë; këto parti kishin si dirigjent një anti-shqiptar, më të madhin toptanist, Ibrahim Rugovën, dhe ky “politikan”e mbajti një vijë politike që sot jemi duke e paguar shumë shtrenjtë; -sepse, edhe pas tri luftërave nuk ndyrshoi situata në favor të shqiptarëve; pasi ky Ibrahim Rugova, një besnik i rrugës titiste; e formoi një parti, të ashtuquajtur, LDK kurse, në Tiranën zyrtare ishte formuar dhe PDSH-ja e udhëhequr nga një dhëndërr serb, i quajtur, Sali Berisha dhe këta “largpamës” të udhëhequr nga miqtë serbë e mbanin zap dhe politkën shqiptare në Luginën e Vardarit. Besoj, u kujtohet, kur populli shqiptar në Luginën e Vardarit duke e parë se partitë, PPD dhe Partia Popullore Shqiptare nuk bënin asgjë për përmirësimin dhe ndaljen e terrorit shtetëror ndaj shqiptarëve derisa, filloi një levizje radikale, në atë moment na doli në skenë një “filozof” i dalur nga kurset titiste që siç thotë populli: ” fjalët si Demushi e punët si Askushi.” –Ky, ishte “filozofi” titist, i quajtur , Arben Xhaferi, që më vonë kur do të merrte pushtetin në kualicion do të bëhej dhe “Xhaferson”, sepse, shpejt e pati haruar dhunën dhe terrorin shtetëror që përjetonin shqiptarët, pasi që Arbeni e kishte “mjaltë e sheqer” me Rugovën dhe Saluan, natyrisht, u bë i tillë.
Unë, mendoj se më tepër e kanë mbrojtur popullin, “kumunistët” shqiptarë se këto parti politike që janë bërë shërbëtore të pushtetit anti-shqiptar, maqedonas.
Por, befasia më e madhe qëndron aty se, pas luftës së Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare, përfaqësuesit e tyre që formuan, BDI-në, por, edhe kjo parti përsëri ra në ndikimin e politikës rugoviste dhe prej tyre nuk pritet më asgjë e mirë!
Në Luginën e Vardarit, ka disa parti të minore por, unë as u besoj!...
Përjashtoj këtu, partinë e z. Bardhyl Mahmutit, i cili është njëri ndër kuadrot politike me të shquara që kemi në hapsirën e Luginës së Vardarit dhe, si atdhetar dhe që rjedh nga një familje atdhetare e persekutuar dhe e pergjakur nga sistemi sllav.
-Pra, ky udhëhqës dhe partia e tij, e meriton përkrahjen e shqiptarëve për të bërë ndyrshimet e duhura në këtë hapësirë shqiptare.

Daily News: A Mendoni se politikanët shqiptarë të Luginës së Vardarit, duhet të jenë më unik?

Xhemil Zeqiri : - Po, natyrisht se do të duhej të jenë më unik –por, kjo tani më nuk mvaret nga këta politikanë sepse, këta tani i dirigjon pushteti dhe në vend që të jenë unik këta bëjnë gara n´mes njëri-tjetrit se kush do jetë i pari më servil; ndaj padronit, sllavo-maqedonas.
-Ja shembullin më real: PDSH-ja e Arben “trimit” thoshte se : “VMRON e kemi partnere natyrore”...por në politkë nuk vëllazëri, nuk ka mëshirë, aty ka vetëm interesa, dhe, pikërisht , VMRO-ja, e hodhi në rugë si limonin e shtrydhur dhe i mori në kualicion “luftëtarët e lirisë” që u betuan në uniformën e ushtrisë shqiptare, për bashkim kombëtar dhe më në fund u bënë partnerë, dhe se ajo far “Marveshje e Ohrit” as që ishte në favorin tonë por, këto e pranuan dhe se ajo, pastaj, u ndryshua; nëse iu kujtohet kur ish-presidenti maqedonas Trajkovsi, bëri ndryshime në atë “Marrëveshje”, pikërisht, njëri ndër komandantët e Ushtrisë Çlirimtare Kombatare, Rafis Halili, deklaronte se: “nëse vetëm një presje i hiqet “Marrëveshjes Ohrit, do të pëlcet pushka” !...
-Aty, u bënë “Marrëveshje të mëdha”- deklaronte, ai; dhe, ky far komandanti, tani heshtë, është qorruar nga korrupsioni dhe “fotejla”, prandaj, i mbyllë sytë edhe kur gjakosen fashatrat; Sopoti e Brodeci....

Daily News: -Si e komentoni pranimin e e Republikës së Kosovës dhe pasaportave të saj nga Maqedonia.?

Xhemil Zeqiri: -Maqedonia, ka probleme të mëdha me të gjithë: me Bullgarinë me Serbinë dhe me Greqinë, -tani më dolën hapur, sheshit për emrin, në vend që të flasin shqiptarët, sepse, emri Maqedoni është emër ilir, mirëpo, presidenti Topi dhe pionieri i Titos; Fatmir Sejdiu, i kanë futur veshët në lesh dhe nuk duan të dëgjojnë për këtë fakt, ata, po heshtin!...
Bullgaria, e njeh shtetin e Maqedonisë, por, jo edhe kombin; pra, maqedonët i konsideron si popull bullgar dhe territor të saj; Serbia, nuk ua njeh fenë as gjuhën, gjithashtu, edhe kjo e konsideron Maqedoninë, si territor të saj, prandaj, e ka njohur si shtet duke shpresuar se: herët a vonë ajo do t´i bashkohet asaj; sepse, është e lidhur me të që prej kohësh.
...Dhe, në fakt, atë shtet kur është formuar, pas luftës nga xhelati Tito, u bë dhe për t´i ndarë shqiptarët, si një republikë e dytë serbe.
-Për më keq; si diçka që shkon në disfavorin tonë, është fakti që: e vetmja Shqipëria e udhëhequr nga Sali Berisha, e ka pranuar, bile, pa asnjë kusht, pa qarë kokën aspak për të drejtat e shqiptarëve që jetojnë në trojet e veta, brenda këtij shteti dhe përbëjnë një popullsi prej gati një miljon.
Duke e shfrytëzuar këtë neglizhencë të shtetit amë, qeveritë e Maqedonisë, secila që vjen në pushtet, pandërprerëje po bëjnë terror të paparë mbi shqiptarët.
...Dhe, si për ironi të fatit, tani as “politikanët” e Kosovës, por, as ata të Shqipërisë administrative,( e udhëhequr prapë nga S.Berisha), kurrë nuk japin madje, as një deklaratë kundër këtuij terrori të okupatorëve sllavë.
-Konsideroj që, njohja e Maqedonisë për “Pavarsinë “e e Kosovës sipas kutit të “pavarësisë” së Athisarit ka qenë dhe presion ndërkombëtar dhe maqedonasit po e shohin qartë se kjo “pavarësi “ e mbyllur në Pako të Ahtisarit nuk është aspak në dëm të okupatorëve sllavë, por, iu jepë atyre mundësi më të mëdha se sa kishin para luftës, për të qenë faktor kryesor në Ballkan.

Daily News: Me ligjin e ri për zgjedhje në Maqedoni do të kenë mundësi që edhe mërgimtarët të votojnë dhe më këtë të fitojnë edhe një deputet. A mendoni se ky propozim është i mirë për diasporën shqiptare?

Xhemil Zeqiri: -Nuk e kam lexuar atë ligj por, kujtoj që, nuk mund të jetë aq shumë në favorin tonë, sepse, po të ishte i mirë për ne shqiptarët, maqedonët nuk do ta pranonin dot, por, edhe nëse e pranojnë çka mund të ndimojë apo të ndikojë në politikën shtetërore një deputet, dhe, mesiguri që, ai deputet do jetë ndonjë servil që e pranon këtë politikë të ndyrë antishqiptare.

Daily News: - A mendon se ky deputet do të luftojë më shumë për të drejtat e mërgatës shqiptare ? (arsimin e gjeneratave të reja të mërgimtarëve në gjuhën amtare etj).

Xhemil Zeqiri: Mërgatën e kanë shfrytëzuar partitë politike shqiptare dhe në fund e kanë lënë në harresë, dhe si mos më keq të përqarë dhe me shumë halle, sepse, sa herë që shkojnë bashkëatdhetarët tanë në vendlindje, kurdoherë, ankohen për maltretimet që iu bëhen nga Sllovenia, Kroacia, Serbia dhe në fund nga Maqedonia dhe, kjo ka një prapavijë të qëllimshme që t´ i lodhin dhe t´ i thyejnë shqiptarët, që, ata të heqin dorë nga vatrat e tyre ku kanë lerë dhe t´ i adaptohen perëdimit, pra, të asimilohen përfundimisht, në ato shtete ku jetojnë “përkohësisht“.

Daily News: A jeni human?

Xhemil Zeqiri: -Po, jam dhe kjo më ndihmon që, shpirtërisht të jam i qetë. Humanizmi, me flenë në shpirtin tim. U bënë gati 30 vite dhe kurrë nuk i kam kursyer lekët, për çështjen kombëtare dhe atje ku e kam parë se ka njerëz në nevojë iu kam ndihmuar atyre, me aq mundësi që kisha dhe këtë e bëjë kurdoherë, deri sot dhe, do ta bëjë edhe nesër...
http://i46.photobucket.com/albums/f103/Grudjane/Krenaria%20Grudes/dajaka202.jpg

Daily News: -Dëshira juaj e pa realizuar?

Xhemil Zeqiri : Po, dëshira ime ka qenë dhe është që shqiptarët të kenë të drejta kombëtare dhe sociale , këto që deri tani na mohohen jo vetëm nga sllavët e jugut, por, edhe nga bashkësia ndërkombatare.
Pluralizmi shumëpartiak në Shqipërinë Natyrale, u keqpërdorua tejmase, për faktin që po mungon një unitet i duhur GJITHËKOMBËTAR, merreni me mend sa marrëzi politike kjo që sot, ekzistojnë mbi 100 parti , që betohen ditë e natë në parimet demokratike, kurse, territoret shqiptare ende memzi po gjallërojnë të copëtuara, për më tepër dhe më zi, - janë bërë dhe po bëhen ricopëtime të reja që dikur nuk i kishim ashtu, para tri luftërave të fundit që i bëmë ne, shqiptarët.
Këto parti që dualën si “këpurdhat pas shiut”, nuk janë të interesuara për t´i fituar ne shqiptarët të drejtat kombëtare dhe barazinë si kombet tjera në Ballkan e më tej, por, ngatërrohen kot së koti për të ardhur në pushtet pa një shtet shqiptar të përparuar dhe të ribashkuar, në Ballkan.
Këto, pastaj i kanë ngritur shigjetat kundër njëra-tjetrës për çështje ideologjike, fetare e të tjera gjëra që janë të rendit të dytë apo të tretë...
Pra, dëshira ime është të jemi të bashkuar, të sinqertë ndaj njëri-tjetrit, ideologjia jonë, mbi të gjitha duhet të jetë shqiptaria ; e, kjo arrihet vetëm duke e fituar me këmbëngulje, madje, me çdo çmim të drejtën tonë si komb, për VETËVENDOSJE , e drejtë kjo, e cila po na mohohet nga okupatorët sllavë dhe nga miqtë e tyre kudo nëpër botë!...

Daily News: A bëhesh nervoz?

Xhemil Zeqiri: ...Po, si të mos bëhem nervoz!...
- T´ua them të drejtën, festat fetare, as nuk i shiqoj në TV shqiptare, kujtoj faktin këtu që; politikanët shqiptarë deri dje, deklaroheshin se ishin ateistë (të pa fe) , kurse, tani shihen duke u gajasur n´mes të priftrinjëve dhe hoxhollarëve para kamerave!!!
Përse e bëjnë këtë, mund ta di edhe një njeri më naivi, pa u thelluar gjatë...; këtë e bëjnë vetëm për të mashtruar popullin që kinse “ janë në udhë të Zotit”, që pastaj, ky popull i gjorë, i varfër dhe i shtypur, t´i votojë ata manipulatorë.
-Pastaj, janë po këta kameleonë të mjerë, që deri dje bërtisnin deri në kupë të qiellit: RROFTË KOMUNIZMI!
-Janë gjithashtu, po këta shkretanë, që deri dje ishin në ballë të luftës ideologjike kundër fashizmit; kurse, tani thonë pa pikë turpi që; fashizmi paska qenë më i mirë se komunizmi, e gjepura të tjera...
Madje, shkohet aq larg në marrëzira, sa që njëfar “bukuroshi”, Fatmir Mediu, ish- Ministër i Mbrojtjes së Shqipërisë, ky palo “bukurosh” republikani e monarkisti, shkon vajton dhe vendosë kurora me lule, tek ish-ushtarët fashistë gjermanë, të rënë gjatë LDB-së, shkon atje për t´u hequr “më papë se papa” duke harruar që, ata erdhën të vrasin dhe i vranë 28 mijë shqiptarë liridashës, në trojet e veta stërgjyshore.
-Duke harruar gjithashtu që, këtë “nderim”, nuk e bëjnë dot, as ministrat e mbrojtjes të vendeve më të zhvilluara demokratike?!
Pra, ky far z. i maskuar si demokrat , por në fakt rehabilitues cinik dhe i mjerë i fashizmit, e tregoi qartë pafytyrësinë e tij, prej matrapazi në rastin Gërdeci, ku si duket qenka involvuar në tregtinë e armëve. Për këtë “së shpejti” pritet ta thotë fjalën e vet, gjykata e Tiranës.
Përderisa, “fatmirët” i nderojnë në pikë të ditës ish-ushtarët e fashizmit, njëkohësisht, po prishen dhe po fyhen monometet e komandantëve dhe partizanëve çlirmtarë, të atyre që e dhanë jetën pë lirinë e Shqipërisë.
-Po, si të mos bëhesh nervoz; kur në ekranet televizive e shohim, Ismail Kadarenë, -ai, që gjatë sistemit socialist, ishte Nënkryetar i Frontit Demokratik, dhe, njëri ndër shkrimtarët më të privilegjuar në Shqipërinë Socialiste, kurse, tani çirret si papagall i çmendur duke shpifur dhe sharë sistemin socialist dhe ish-udhëheqësit e tij!
-Shpifë dhe trillon gjëra të paqena, fantazi si në romanet kriminalistike, ndaj atyre që deri dje u thuri hymne, e në veçanti, ndaj Enver Hoxhës.
I përbuzë tani ata, që popullin e drejtuan afër 50 vjet , ndaj atyre që popullit i dhanë bukën, dritat dhe shkollat – të cilat, tani edhe pas kaq vitesh, po i mungojnë, në këtë të ashtuquajtur sistem “demokratik”.
I mohon ata, që për më tepër se 30 vjet e ndalën vëllavrasjen e cila tani u rikthye si hjenë famëkeqe dhe po ua humbë jetën qindra shqiptarëve, po ua humbë ardhmërinë e ndritur breznive të tëra...
Natyrisht, bëhem nervoz, kur Kadareja, nuk e flet asnjë fjalë kundër kësaj politike të ndyrë anti-shqiptare që po ndjekin ballistët dhe zogistët në Shqipëri, por, për fat të keq të karakterit dhe moralit të tij, jo rrallëherë dhe, solidartizohet me ata; kujtoj këtu, deklaratën e tij të pacipë, që: “dy armiq e kanë dëmtuar rëndë Shqipërinë; perandoria otomane dhe komunizmi”!!!
Po, si mund të komentohet kjo deklaratë e dhënë në TV, Alsat, veçse, si një matufllëk i tij, anakroniko-politik.
Në Shqipërinë administrative, gjërat kanë shkuar aq për së prapthi sa që në Burrel, po kërkohet, të hiqet busti i Skenderbeut dhe në vend të tij të vendoset busti i satrapit, Ahmet Zogu! Kjo, është e turpshme, kjo është e tmershme!
-Po, nisma për heqjen e emrit të ndritur të Ismail Qemalit nga univerziteti i Vlorës?!
-Pse, nuk u dënua kjo nismë e errët, nga shkrimtari Ismail Kadare?!
- Ky shkrimtar i njohur nuk po reagon as kritikon si i ka hije, sepse, koka i ka marrë erë, duke shpresuar që me përkrahjen e politikës shtetërore “demokratike”, të Shqipërisë, do ta merr çmimin “Nobel”; prandaj, jo rastësisht, i bëhen atij pritje madhështore nga pushtetarët, madje, përpjekja shkoi deri atje që pa menduar se po bëhen dhe qesharakë para botës; presidenti, Topi kërkoi që këtij shkrimtari me namë, t´i jepet ky çmim!
- Mbase, marrëzirat e tilla askush nga politikanët e botës nuk i bënë dot...; jo ore zotërinj; nuk jepet çmimi “Nobel”, sipas “rendit” të lutjeve tuaja partiake dhe klanore!...
Ismail Kadare, kurrë nuk e kritikon klasën politike të sotme në trojet shqiptare dhe, as komunitetin ndërkombëtar, për padrejtësistë që po na bëhen ne shqiptarëve, sepse, ky plak matuf, që prej viteve 90-ta, është bërë leckë e përndimit, vetëm për të arritur majën e “meritave”, letrare, pra, me marrjen e çmimit “Nobel”.
Këto ditë e lexova në shtuyp një reagim të fortë ndaj Ismail Kadaresë, i shkruar një poet yni në mërgim, i cili n´mes tjerash, thotë: “ mbase, nuk i dihet ndoshta edhe e merr ... por, nëse nuk ta ta japin , dije se perëndimi e ka kuptuar dhe vërtetuar, se ke qenë me bindje të thella, enverist”!...
Ndëra, unë tani do t´i thosha, Ismail Kadaresë, : “mbase, nuk i dihet...por, nëse nuk të ta japin, dije se nuk të ta japin se, tani ke evoluar së prapthi, me bindje të thella, si fashist”
-Them kështu, sepse, në vendet me demokraci të mëdha popullore, e urrjenë fashizmin e vjetër dhe të ri dhe e luftojnë atë, me mjetet që ato i shohin të arsyeshme dhe të domosdoshme.

Daily News: -Edhe pse të shtyrë ca në moshë, shumica nga ju veprimtarët e lirisë, vlerësoni se keni vullnete rinore, a plaket “Baca”, Xhemë?

Xhemil Zeqiri: Jo, nuk plakem, sepse nuk kam kohë, as me u plakur; dhe, ne, të gjithë atdhetarët nuk kemi kohë për këtë; -sepse, konsiderojmë që ia kemi borxh atdheut të punojmë dhe veprojmë sa më gjatë dhe sa më shumë; përndryshe, do t´na mallkojnë dëshmorët , nëse amanetet e tyre nuk realizohen!

Daily News: - Në fund të shtoni diç për lexuesit dhe abonenët e “Daily News Agency?

Xhemil Zeqiri: -Lexuesve të Daily News, iu dëshiroj një vit të mbarë!
Konsideroj që, kërkohet nga të gjithë që t´ i ndjekim situatat me vëmendje, sepse, situatat në Ballkan janë shumë të brishta, pastaj, kriza ekonomike që i ka mbërthyer shtetet e perëndimit, gjatë vitit 2008 dhe kjo gjendje pritet të eskalojë më tej dhe viteve të tjera; pra, viti 2009 për shtetet kapitaliste, do të jetë vit i vështrirësive; prandaj, duhet të jemi më të bashkuar, afër njëri- tjetrit dhe t´í ndihmojmë popullit, me mundësitë që i kemi...

Pse duhen bashkuar Kosova e Shqipëria


● Ka guxuar edhe më parë të flasë për nevojën e bashkimit të Kosovës me Shqipërinë, por kësaj radhe, ai rendit të gjitha arsyet pse duhet të ndodhë ky bashkim.
● Është interes historik, është interes jetësor, është interes ekonomik, është interes i përgjithshëm i shqiptarëve që të bashkohet Kosova me Shqipërinë. Për shqiptarët është shumë më mirë që të jetojnë në një shtet më të madh e më të fortë sesa në dy shtete më të dobëta, më të varfra. Kjo është më e pranueshme, besoj, edhe për fqinjët ballkanikë. Më në fund, Kosova gjithmonë, deri në vitin 1912, i ka takuar asaj tërësie gjeografike dhe etnike që është quajtur Shqipëri. Vetëm ashtu, të bashkuar, shqiptarët bëhen, vërtet, të zhvilluar, të fortë, në Ballkan. Vetëm ashtu ata do të mund të arrijnë që të shtojnë vlerat e tyre të përgjithshme dhe të lirohen prej të këqijave. Kosova do ta lironte Shqipërinë prej të këqijave tipike për të, e Shqipëria Kosovën prej të këqijave tipike për Kosovën.- ka thënë akademik Rexhep Qosja, për gazetën Shqip. Akademiku i njohur, Rexhep Qosja, thotë se është në interesin e përgjithshëm të shqiptarëve të bashkohet Kosova me Shqipërinë. Madje, sipas tij, kjo është më e pranueshme edhe për fqinjët ballkanikë. "Për shqiptarët është shumë më mirë të jetojnë në një shtet më të madh e më të fortë sesa në dy shtete më të dobëta, më të varfra", thotë akademiku Qosja, gjatë një interviste ekskluzive për "Shqip". Në këtë intervistë, ai flet për Kosovën e pas 17 shkurtit, sfidat që e presin shtetin e ri, por edhe rreziqet e jashtme e të brendshme që i kanosen, qëndrimin e deritanishëm të Maqedonisë dhe Malit të Zi, por edhe të Rusisë, të cilin e konsideron "tregti politike", punën e qeverisë "Thaçi", pozicionin e hershëm e të tanishëm të Shqipërisë etj.

● Pas shpalljes së pavarësisë së Kosovës shtet më 17 shkurt, pres që Kosova të bëhet vërtet shtet, të funksionojë si shtet i pavarur. Nëse i emërtojmë gjërat saktë, siç janë, do ta themi se Kosova është e pavarur vetëm nga Serbia, ndërsa vazhdon të jetë një lloj protektorati, por tani jo më i Kombeve të Bashkuara, po, kryesisht, i Bashkimit Evropian. Po, mirë, kjo e vërtetë, tani për tani, nuk do të duhej të na e prishte qejfin posaçërisht. Sovranitetet tradicionale të të vegjëlve kanë marrë fund në botën gjithnjë e më të globalizuar. Gati 7 muaj pas shpalljes së pavarësisë kanë filluar problemet e para: rikonfigurimi i UNMIK-ut, misioni EULEX dhe përplasjet e Zanierin, kërkesat për negociata të reja Beograd-Prishtinë dhe beteja e vazhdueshme diplomatike e Serbisë për të bllokuar procesin e njohjes së shtetit të pavarur të Kosovës.

SHQIP: Ç‘po ndodh kështu? Pse kaq probleme? Ishin të pritshme reagime të tilla. Si e parashikoni situatën më tej?

QOSJA: Meqenëse e njoh, besoj, çështjen e Kosovës jo vetëm nga ana politike, por edhe nga ana e historisë dhe e kulturës; meqenëse e njoh, besoj, çështjen e Kosovës në raportin me Serbinë, Malin e Zi, Maqedoninë dhe Shqipërinë, nuk do të thosha se Kosova ka hasur në aq shumë probleme pas shpalljes së pavarësisë. Nuk bëhet lehtë shteti. Dhe, Kosova nuk është shpallur lehtë shtet dhe nuk është reale të pritet që, vërtet, të bëhet lehtë shtet. Ka më vështirë dhe ka më keq. Po të mos ishin SHBA-të, problemet, me të cilat do të ballafaqohej Kosova e shpallur shtet, do të ishin shumë herë më të mëdha. Dhe, të gjitha këto, pra, nuk duhet të na befasojnë, kurse të na dëshpërojnë - kurrsesi.

SHQIP: Para 17 shkurtit, ndarja e Kosovës po konsiderohej gjithnjë e më shumë si një variant i mundshëm. Për fat të mirë, nuk ndodhi. Por tani rreziku duket sikur është shtuar: protesta të serbëve në Mitrovicë, pushtime institucionesh zyrtare, zëra për krijimin e një grupi serb brenda strukturave shtetërore të sigurisë etj. Ç‘duhet të bëjmë për ta shmangur përgjithmonë një rrezik të tillë?

QOSJA: Nocioni ndarje nuk e ka më kuptimin që e kishte deri tani. Është bërë nocion disi i përbërë. Mund të flitet për një ndarje të brendshme dhe një ndarje të jashtme. Enklavat serbe brenda Kosovës bëjnë jetë shoqërore, politike dhe administrative pothuajse ndaras pjesës tjetër të Kosovës.
Mitrovica Veriore, që nga ditët e para pas Luftës, është e shkëputur prej Kosovës! Shtërpca po përpiqet të bëhet si Mitrovica Veriore. Çka do të thotë kjo? Do të thotë se Kosova jeton e ndarë përbrenda. Dhe, më tej: do të thotë se sovraniteti i mbikëqyrur, apo më qartë e thënë, sovraniteti i sunduar i Kosovës tani nga Bashkimi Evropian dhe SHBA-të nuk zbatohet plotësisht edhe mbi enklavat serbe dhe Mitrovicën Veriore! Sovraniteti i mbikëqyrur, i sunduar, i Kosovës në gjithë territorin e saj do të zbatohej po të ishin më të vendosur mbikëqyrësit e sovranitetit të Kosovës. Sa do të zgjasë gjendja e sotme, nuk mund ta di. E di se Serbia nuk do të lirohet as lehtë, as shpejt prej mitologjisë mesjetare për Kosovën. Nuk e di si do të jetë raporti i forcave në skenën politike botërore pas njëzet, tridhjetë a pesëdhjetë vjetësh, por e di se historia nuk ka marrë fund, dhe e di se rendi i tanishëm botëror nuk është i përjetshëm, dhe e di se do të ketë edhe rende të tjera botërore dhe, kam drojë, se në ndonjërin prej atyre rendeve të mëvonshme botërore, po të ketë raport të ndryshuar të forcave, në të cilin do të jenë të "shpërfillur" shqiptarët, mund të jemi të detyruar të ballafaqohemi prapë me Serbinë. Të mos e mendojmë këtë, domethënë të jetojmë sot për sot, domethënë të jetojmë pa shikim larghedhës dhe pa vizion për ardhmërinë tonë.

SHQIP: Po ju përsëris një pyetje që jua pata drejtuar para shpalljes së pavarësisë: Ish-kryeministri i Kosovës, Bajram Rexhepi, para do kohësh propozoi shkëmbimin e pjesës veriore të Mitrovicës me Luginën e Preshevës. Si ju duket ky propozim? A është apo jo një "pazar" i arsyeshëm?

QOSJA: Siç dihet, në çdo tregti marrin pjesë dy a më shumë palë. Një "pazar" i tillë do të ishte i arsyeshëm, i leverdishëm për ne, por jam i sigurt se nuk e pranon pala tjetër, e cila mendon se do të mbajë edhe Mitrovicën Veriore, edhe Luginën e Preshevës!

SHQIP: Të flasim pak për fqinjët më të afërt. Serbia, ashtu siç pritej, nuk e njohu dhe nuk do ta njohë, sikurse është shprehur, pavarësinë e Kosovës. Por nuk e kanë njohur as Maqedonia dhe Mali i Zi. Sipas jush, cilat janë arsyet?

QOSJA: Kur dëgjoj se çka flitet në institucionet politike e shtetërore në Tiranë dhe, pjesërisht, në Kosovë për politikën e Malit të Zi dhe të Maqedonisë ndaj Kosovës dhe Shqipërisë e, mandej, ndaj Serbisë dhe ishrepublikave të tjera të ish-Jugosllavisë, më duket se po dëgjoj njerëz që kanë zbritur prej Marsit, që nuk kanë as dijen më të paktë për politikën e deridjeshme të Malit të Zi e të Maqedonisë! Po nuk janë më shumë se tetë-nëntë vjet që Mali i Zi dhe Maqedonia ishin kundërshtare të zjarrta, të vendosura sa edhe Serbia, të idesë së pavarësisë së Kosovës. Ishin kundërshtare të zjarrta, të vendosura sa edhe Serbia, të kërkesave të ish-udhëheqjes kosovare për rikthimin e autonomisë së vitit 1974, mandej të kërkesave të lëvizjes studentore për republikë brenda Jugosllavisë, mandej të kërkesës për pavarësinë e Kosovës. Do të thoni: kanë ndërruar? Po, do të përgjigjem: e kanë ndërruar gjuhën. Tani edhe Mali i Zi, edhe Maqedonia flasin me gjuhë tjetër për Kosovën dhe për Shqipërinë shtetërore. Historia e re e Ballkanit dhe e Evropës, pas rënies së komunizmit, i ka detyruar edhe Malin e Zi, edhe Maqedoninë ta ndërrojnë gjuhën politike, dhe vetë politikën; por nuk jam i sigurt se e kanë ndërruar edhe zemrën. Retorika ndërrohet lehtë, kurse zemra shumë vështirë. Për këtë arsye them: nuk duhet të bëjmë ne trysni as mbi Malin e Zi, as mbi Maqedoninë që ta njohin pavarësinë e Kosovës. Nuk është kjo politikisht e mençme. Kosova e pavarur do të jetë e pavarur edhe pa njohjen e tyre. Mirë është për ne të na njohin, sepse i kemi fqinjë të parë dhe sepse atje jetojnë bashkëkombës tanë, por le të na njohin kur ta quajnë vetë të arsyeshme. Më në fund, edhe Mali i Zi, edhe Maqedonia, edhe Greqia do ta njohin Kosovën jo për shkak të Kosovës, jo për shkak të Shqipërisë a shqiptarëve, po për shkak të vetes. Kështu, për fatin tonë, i ka sjellë punët historia e re. Dhe, ky fat nuk do të duhej të na bënte shumë kërkues ndaj fqinjëve. Të mos e harrojmë atë të popullit: mos u kapardis kur të shkojnë punët mirë dhe mos u lig kur të shkojnë keq!

SHQIP: Po Rusia, pse vazhdon të këmbëngulë në veton e saj, edhe tani që Kosova e ka shpallur pavarësinë dhe e kanë njohur gati 50 shtete? Shpresonit në ndonjë ndryshim të mundshëm pas rokadës Putin- Medvedev?

QOSJA: Rusia është shtet i madh, e shtet i fortë dhe politika e jashtme, madje, as e brendshme, e shteteve të tilla të mëdha e të forta nuk ndryshon as lehtë, as shpejt. Ato bëjnë politikë të vijave të gjata, historike. Politikën e ndërrojnë lehtë e shpejt shtetet e vogla, të cilat jeta i shtrëngon të ndërrojnë fytyrën shpesh. Rusia është vëllai i madh i Serbisë dhe, siç është parë, nuk e ka harruar dhe nuk do ta harrojë vëllazërinë. Po nuk është kjo e vetmja arsye pse Rusia nuk e njeh Kosovën: arsye për këtë janë edhe interesat e saj gjeopolitike. Arsyen e dytë, pse nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, Rusia e tregoi shumë shpejt në politikën ndaj Gjeorgjisë – në Osetinë e Jugut e në Abkhazi. Tani, mbasi e njohu pavarësinë e Osetisë së Jugut dhe të Abkhazisë, Rusia do të duhej ta njihte pavarësinë e Kosovës. Nuk e bën këtë, ndoshta, pa qenë e sigurt se vendet perëndimore do t‘i njohin Osetinë e Jugut dhe Abkhazinë. Tregti politike.

SHQIP: A ka rreziqe që i kanosen shtetit të ri të Kosovës? Nëse po, ç‘rreziqe janë dhe si mund të shmangen?

QOSJA: Më sipër fola për rreziqet që i vijnë dhe mund të vazhdojnë t‘i vijnë Kosovës shtet prej Serbisë, prej Mitrovicës Veriore dhe prej enklavave serbe, në qoftë se nuk e pranojnë bashkëjetesën qytetare në Kosovë. Këto rreziqe ne mund t‘i shmangim mbi të gjitha në bashkëpunim me SHBA-të dhe Bashkimin Evropian. Por, janë edhe disa rreziqe që Kosovës mund t‘i vijnë prej vetvetes. Me rreziqet e këtilla ne, zakonisht, nuk merremi dhe nuk dëshirojmë të dëgjojmë të flitet për to. Historia ka dëshmuar se rreziqet e brendshme për një shtet shpesh mund të jenë më shkatërruese se të jashtmet. I frikësohem shumë shtetit të kalbur përbrenda: të kalbur sidomos në pikëpamje morale, në pikëpamje shpirtërore, në pikëpamje kulturore, në pikëpamje juridike. I frikësohem shumë njeriut të pa ndërgjegje, njeriut të papërgjegjshëm në pushtet. I frikësohem shumë njeriut me mendje të rrudhur në pushtet. I frikësohet shumë njeriut primitiv në pushtet, që nuk sheh tjetërkënd pos të vetëve. I frikësohem shumë, sidomos, mafies politike në pushtet. Politika është kimi prishëse dhe, në të lehtë e shpejt prishen kur e kur edhe të qëndrueshmit e lëre më të gatshmit për prishje. Parandalimi i prishjeve të brendshme nuk është i lehtë, kurse shërimi prej tyre tepër, tepër i kushtueshëm. Ndihmona, Zot! Si mund të shmangen këto rreziqe të brendshme? Besoj se shmangen: me funksionimin e shtetit të së drejtës; me parandalimin e mundësive për privatizimin e shtetit; me një politikë sociale sa më të drejtë; me largimin prej politikës të të korruptuarve dhe të atyre që duan të bëjnë politikë shtetërore me farefis, me miq, me servilë, me grupe mafioze!

SHQIP: Kosova ka tashmë Presidentin, Parlamentin, Kryeministrin dhe Qeverinë, bashkë me institucionet e tjera shtetërore. Si e vlerësoni punën e tyre të deritanishme? Po situata politike mos duket si e qetë apo është, vërtet, e tillë?

QOSJA: Institucionet shtetërore të Kosovës, që kanë dalë nga zgjedhjet e fundit (e këto ishin zgjedhje në të cilat fituan ata që duhej të fitonin: çlirimtarët e Kosovës) siç po shihet i kanë filluar disa nisma që kanë ngjallur shpresa te qytetarët. Kanë filluar të veprojnë kundër disa të këqijave që kanë lëshuar rrënjë të thella në politikën, në ekonominë, në administratën tonë: e kanë filluar betejën kundër krimit të organizuar, korrupsionit, hajnisë, plaçkitjes. Kanë filluar të mendojnë për trajtim tjetër, më normal të arsimit, shëndetësisë, e mund të presim të fillojnë të mendojnë për trajtim më normal, ndryshe, edhe të shkencës dhe të kulturës. Por, a do të kenë mjaft kondicion? A do ta çojnë deri në fund betejën kundër këtyre të këqijave - e kjo është çështje tjetër. Do të shihet. E, për Kosovën dhe për ta është tepër e rëndësishme ta çojnë deri në fund këtë betejë, t‘i çojnë atje ku e kanë vendin të korruptuarit, hajnat, shpërdoruesit e detyrës. Është e rëndësishme që ekonominë, kulturën, shkencën, arsimin ta çlirojnë prej disa grupeve mafioze, që veprojnë si dorë e zgjatur e disa zyrtarëve dhe disa drejtuesve në institucione të larta të ekonomisë të shkencës, të arsimit e të kulturës. Është e rëndësishme ta privojnë pushtetarin dhe, në përgjithësi, nomenklaturën politike dhe shtetërore prej privilegjeve, që ia ka krijuar ajo vetes gjatë tetë viteve të shkuara. Është e rëndësishme që Qeveria, Kuvendi, t‘i kenë duart e pastra dhe duarpastër të dalin para popullit dhe para të huajve. A do të ngjajë kjo – do të shohim. Uroj të mos kemi nevojë të mendojmë, të flasim e të shkruajmë për këta të sotmit, si për ata që i bënë shpurat e veta nga pesëdhjetë metra të gjata, që deshën ta bëjnë Kosovën me Shtëpi të bardhë, si ajo e Titos në Beograd, që deshën ta bëjnë Kosovën me Ditën e Presidentit, siç ishte Dita e stafetës së Titos, si ata që deshën funksionarëve t‘u bëjnë pallatin e punës, të pushimeve e të luksit në Gërmi, si ata që me mjetet publike të Kosovës bënë shtëpi për vete që, mandej, me para publike e zgjeruan edhe më, si ata që duke shpërdorur detyrën u bënë shpejt e lehtë pasanikë të mëdhenj në kushtet e Kosovës së varfër. Në politikë, si edhe në çdo punë tjetër, është e rëndësishme si e fillon; por edhe më e rëndësishme është si e vazhdon dhe e përfundon punën. Do të shohim si do ta vazhdojnë këta që e filluan mirë. I sigurt nuk jam plotësisht në pastërtinë e vazhdimit të tyre.

SHQIP: Cila është e ardhmja e shtetit të Kosovës në raport jo vetëm me Shqipërinë, por edhe me Maqedoninë, Serbinë apo dhe Malin e Zi, duke pasur parasysh se në këto vende jetojnë shumë shqiptarë?

QOSJA: Marrëdhëniet e Kosovës dhe të Shqipërisë, të Shqipërisë dhe Kosovës, janë një çështje e veçantë. Çfarë do të jenë marrëdhëniet midis tyre, çfarë cilësie dhe çfarë qëllimi historik do të kenë ato marrëdhënie duhet të mendojnë bashkë klasa e tyre politike dhe intelektuale - të mendojnë dhe të vendosin në pajtim me vullnetin e popullit të tyre. Marrëdhëniet e Kosovës me Maqedoninë, me Malin e Zi dhe me Serbinë nuk varen vetëm prej Kosovës po dhe prej Maqedonisë, Malit të Zi dhe Serbisë, si dhe prej shqiptarëve që jetojnë në këto shtete. Koha e ardhshme mund të sjellë shikime të reja, qëllime të reja dhe marrëdhënie të reja në Ballkan. Mund të mendohet se ndryshimet gjeopolitike në Ballkan nuk kanë marrë fund; rikonstruktimi i hapësirës ballkanike, duket, mund të vazhdojë ende.

SHQIP: A na duhet një platformë e veprimit ndërshqiptar dhe e integrimit të faktorit shqiptar në Ballkan?

QOSJA: Nuk ka dyshim se rrethanat ndërkombëtare në fund të shekullit XX dhe, tani, në fillim të shekullit XXI e kanë favorizuar dhe vazhdojnë ta favorizojnë faktorin shqiptar. Kjo kohë i ka sjellë popullit shqiptar mundësi që nuk i ka pasur prej shekullit XV e këndej. Do t‘i shfrytëzojnë shqiptarët këto mundësi për t‘u konsoliduar si komb, për t‘u zhvilluar, për të përparuar, për t‘u rritur në pikëpamje politike, ekonomike, kulturore dhe qytetëruese - për t‘u bërë një komb, vërtet, modern, varet shumë, shumë prej tyre. Kemi njerëz mendjeshkurtër që faktorin shqiptar, dhe Kombin shqiptar, duan ta fragmentarizojnë, por kemi edhe njerëz me shikime të tjera, historike. Pa politikë të integrimit të faktorit shqiptar këto mundësi nuk do të shfrytëzohen. Është e vërtetë se në Kosovë, më hapur se në Shqipërinë shtetërore, po rritet grupi i separatistëve, që synon t‘i largojë sa më shumë shqiptarët e Kosovës me ata të Shqipërisë. Në disa fakultete, në Akademinë e Shkencave e të Arteve të Kosovës e në disa institucione kulturore veprojnë disa vetje që e kanë gjetur edhe realizimin intelektual, edhe leverdinë në atë separatizëm brenda kombit shqiptar. Ç‘është e vërteta, këtë ideologji të tyre paramoderne, prapakthyese, e nxisin disa qarqe të jashtme dhe, duket, ndonjë ambasadë në Prishtinë. Mund të jetë se edhe institucionet shtetërore të Kosovës përjetojnë trysni për t‘i ndarë edhe kombëtarisht Kosovën e Shqipërinë!

SHQIP: Nuk keni hezituar të shpreheni mbi bashkimin e shqiptarëve, e më konkretisht të Kosovës me Shqipërinë. Po ju citoj: "Do të ndodhë një ditë, sado që po shtohet numri i feudalëve dhe i bujkrobërve të tyre, që e kundërshtojnë deri në vetëmohim një ide të tillë". I qëndroni ende këtij mendimi dhe pse? Më mirë dy shtete shqiptare në rajon apo një dhe më i madh e më i fortë?

QOSJA: Si të mos e kem edhe më tej, gjithnjë, këtë mendim. Është interes historik, është interes jetësor, është interes ekonomik, është interes i përgjithshëm i shqiptarëve që të bashkohet Kosova me Shqipërinë. Për shqiptarët është shumë më mirë që të jetojnë në një shtet më të madh e më të fortë sesa në dy shtete më të dobëta, më të varfra. Kjo është më e pranueshme, besoj, edhe për fqinjët ballkanikë. Më në fund, Kosova gjithmonë, deri në vitin 1912, i ka takuar asaj tërësie gjeografike dhe etnike që është quajtur Shqipëri. Vetëm ashtu, të bashkuar, shqiptarët bëhen, vërtet, të zhvilluar, të fortë, në Ballkan. Vetëm ashtu ata do të mund të arrijnë që të shtojnë vlerat e tyre të përgjithshme dhe të lirohen prej të këqijave. Kosova do ta lironte Shqipërinë prej të këqijave tipike për të, e Shqipëria Kosovën prej të këqijave tipike për Kosovën.

SHQIP: Normalisht, Plani i Ahtisarit u konsiderua dhe, siç po duket, konsiderohet ende i mirë. Por seç kanë filluar të dalin ca probleme të vogla. A mund të kishim një më të mirë se ai?

QOSJA: Lëvizja Vetëvendosja i ka bërë një përimtim të bindshëm dhe në pjesën më të madhe të pikave plotësisht të drejtë atij Plani. Ai është Plan që e lejon federalizmin apo, madje, konfederalizimin e Kosovës. E federalizimi a konfederalizimi i Kosovës nuk do parë si ai i Zvicrës. Ky i Kosovës është plot me rreziqe për nesër. Kjo domethënë se mund të kishim një plan më të mirë se ai. Po, siç dihet, Ahtisari nuk e kishte lehtë: prej tij pritej të bënte një Plan që do t‘i bënte qejfin krejt botës dhe babait! Sigurisht, për interesa dhe arsye të ndryshme, ka spikatur roli i SHBA dhe i Evropës në përkrahje të pavarësisë.

SHQIP: Analistë të shumtë po vërejnë një tërheqje disi të pashprehur të Shteteve të Bashkuara dhe angazhim paksa të dukshëm të institucioneve evropiane. Pse ky ndryshim rolesh?

QOSJA: Kosova është në Evropë dhe një ditë, të shpresojmë jo shumë vonë, do të pranohet në Evropën e Bashkuar. Tani mbasi në pjesën më të madhe është kryer puna, është kryer në radhë të parë në sajë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, ato - SHBA-të mund t‘i lënë më shumë mbikëqyrje, e kjo mbikëqyrje do të thotë sovranitet, Evropës në Kosovë. Por faktori amerikan, politika amerikane, mbetet këtu edhe nëse zvogëlohet prania e amerikanëve në Kosovë. Nuk i mendoj mirë punët e Ballkanit pa Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

Meidani dhe Godo, jashtëzakonisht parimorë

Shqipëria ka pasur një rol jo fort të ekspozuar ndaj çështjes së Kosovës. E ka mbështetur fort, por duke dashur të mos krijojë probleme, ka mbajtur qëndrim të moderuar. I pyetur se si i duket pozicionimi i Shqipërisë përballë Kosovës dhe ç‘mbetet për t‘u përmirësuar midis nesh, akademiku Qosja përgjigjet: Çka ka më të vetëkuptueshme se populli shqiptar në Shqipëri ta dëshirojë dhe ta mbështesë pavarësinë e Kosovës. Dhe, kjo është politikisht dhe moralisht e arsyeshme, e natyrshme, e domosdoshme. Ashtu e ka përkrahur lirinë e vëllezërve të vet. Dhe, ashtu përkrahet një zgjidhje politike kombëtare në Ballkan, me të cilët përmbushen interesa jetësore, historike, të përshtatshme dhe të ardhshme të popullit shqiptar në Kosovë, të popullit shqiptar në Shqipëri dhe të popullit shqiptar në Maqedoni, në Mal të Zi e në diasporë. Përkrahja e Shqipërisë ndaj Kosovës dhe pavarësisë së saj është shprehur fuqishëm, sidomos në prag të Luftës dhe, mandej, gjatë Luftës. Pa Shqipërinë nuk do të mund të bëhej lufta çlirimtare në Kosovë, pa dyshim, dhe pa Shqipërinë nuk do të mund të mbahej UÇK-ja. Të gjitha këto që thashë nuk duan të thonë, ndërkaq, se forcat politike, në Shqipëri, të rreshtuara njëra kundër tjetrës në luftën politike për pushtet, nuk kanë treguar dobësi, më të vogla a më të mëdha në qëndrimet ndaj Kosovës, të cilat në shkencën historike do të shpjegohen në të ardhmen. E di, personalisht, se ish-kryetari i Shqipërisë, Rexhep Meidani, kryetar i Shqipërisë në çastet vendimtare për luftën në Kosovë dhe për pavarësinë e Kosovës, dhe kryetari i Këshillit për Politikë të Jashtme të Kuvendit të Shqipërisë, Sabri Godo, ishin jashtëzakonisht parimorë dhe të palëkundshëm, të pakompromis në përkrahjen politike, diplomatike dhe tjetër të Kosovës e të luftës së saj. Dhe, e di, personalisht se ish-kryetari i Shqipërisë, Sali Berisha, ka bërë shumë varavinga në politikën e tij ndaj Kosovës dhe lëvizjes kombëtare në Kosovë dhe këto varavinga të tij, për të cilat kam shkruar (në librin Fjalor demokratik) kushtëzoheshin prej luftës së tij për pushtet në Shqipëri.

Midis pavarësisë e pushtetit, Berisha zgjodhi rrugën e dytë

Jo njëherë ai e ka varrosur idenë e pavarësisë së Kosovës, i bindur se ashtu po përkrahej e lavdërohej prej disa faktorësh ndërkombëtarë. E kam të ruajtur deklaratën e Lordit Kerington, në të cilën ai theksonte: Shqipëria ka kryetarin që është kundër kërkesave për pavarësi të Kosovës, sepse ato kërkesa nuk i përkrahin as faktorët ndërkombëtarë! Kush nuk e di sot se ky ish-kryetar i Shqipërisë e furnizonte Serbinë e Millosheviçit me naftë kur OKB-ja e kishte vënë në bllokadë dhe kush s‘e di se ai ishte kundër Konferencës së Rambujesë. Dhe kundër bombardimeve! E të mos flas tani për disa veprime të tij nëntokësore, për të cilat është marrë vesh tani vonë. Unë, natyrisht, nuk e them se ai ishte deri në fund kundër pavarësisë së Kosovës, por them se midis pavarësisë së Kosovës dhe pushtetit të tij në Shqipëri, ai zgjidhte të dytën! Me pyesni se çfarë më duket pozicionimi i Shqipërisë përballë Kosovës sot? Eshtë pozicionim, kryesisht, i dëshiruar. Po të mos harrojmë: edhe sot, si deri sot, pozicionimi i Shqipërisë shtetërore ndaj Kosovës varet nga politika amerikane dhe evropiane ndaj Kosovës. Çfarë ka për të përmirësuar midis nesh? Shumë. Shumë. Shqipëria dhe Kosova nuk e kanë përcaktuar ende në asnjë pikë politikën e ndërsjellë ndaj ardhmërisë së tyre. Po, kjo është një temë e madhe, për të cilën duhen organizuar debate në media dhe tubime shkencore.
QOSJA: Berisha, tirani në 99 mënyra

SHQIP: Profesor, kur e keni vizituar për herë të fundit Shqipërinë? Dhe, ç‘ndryshime keni vënë re?

QOSJA: Në Shqipëri, për herë të parë, isha në janar të vitit 1970 e për herë të fundit para më tepër se tre vjetësh. Kur isha, para më tepër se tre vjetësh, kam parë shumë ndryshime. Në të vërtetë edhe Shqipëria, edhe Kosova, edhe shqiptarët kudo në Ballkan vetëm tani po urbanizohen si duhet e sa duhet. Në Shqipëri (si edhe në Kosovë) po ndodh një ndërtimtari e madhe dhe e shpejtë, me vlera të dukshme dhe me dobësi të dukshme arkitekturore, artistike. Po zhvillohen qendrat e qyteteve e po harrohen anët; po zhvillohet qendra e Shqipërisë e po harrohen anët. Kam lindur e jam rritur jo shumë larg Vermoshit dhe miqtë e atjeshëm më thonë se Vermoshi ka mbetur ai që ishte në vitin 1945. As komunizmi, as demokracia nuk u lodhën për të - aspak. Kështu po zhvillohet e gjithë Shqipëria: me dallime tepër të mëdha. Kemi qendrat e qyteteve, po thuhet, gjithnjë e më evropiane dhe kemi anët, disa dhjeta metra larg qendrave - më keq se ballkanike, si përpara. Kemi disa mijëra politikanë e tajkunë, që janë bërë milionerë, dhe kemi disa miliona të varfër ose shumë, shumë të varfër. Kemi disa mijëra me nga disa punë dhe kemi qindra e qindra mijëra të lënë në mëshirë të Zotit - pa punë! Domethënë: Shqipëria (dhe Kosova) zhvillohen pa aspak drejtësi sociale!

SHQIP: Si dhe sa i ndiqni zhvillimet aktuale politike, ekonomike dhe shoqërore në Shqipëri? Cili është mendimi juaj për to?

QOSJA: I ndjek aq sa më bëjnë të mundshme televizionet shqiptare dhe interneti. I përcjell në vazhdimësi. Jam natyrisht i gëzuar pse zhvillime të dëshiruara ndodhin dhe i dëshpëruar pse ato zhvillime aq shpesh shoqërohen nga jo pak të këqija.

SHQIP: Keni qenë shpesh kritik me mënyrën e drejtimit të shtetit shqiptar pas viteve ‘90. Jeni shprehur se "monizmi totalitar është zëvendësuar nga pluralizmi i totalitarizmave". Pse? Çfarë ka çaluar në drejtimin e shtetit?

QOSJA: Në krye të punëve politike dhe shtetërore të Shqipërisë, sipas bindjes sime, me disa përjashtime, janë gjetur njerëz, të cilët, në thelb, i kanë sjellë dëm Shqipërisë. Jam i bindur se vlerësimi i rolit të tyre në një të ardhme, të liruar prej pasioneve të sotme partiake dhe prej instant-analistëve të sotëm, do të jetë katastrofal. Shqipëria vazhdon të jetë nga ato shtetet që politikologët e quajnë shtet i privatizuar. Instant-analistët, që e arsyetojnë çdo nomenklaturë politike, së cilës ia kanë shitur shpirtin, thonë: po, Shqipëria është zhvilluar shumë gjatë këtyre viteve. Po, është zhvilluar! Ai është zhvillim i natyrshëm, i domosdoshëm, si bari që gjelbëron në pranverë, si të mbjellat që piqen në verë. Por, të bëjmë pyetjen: ku do të ishte sot Shqipëria pa patologjinë e tyre politike dhe qeverisëse? Shumë më përpara. Ndoshta në BE.

SHQIP: Në këndvështrimin tuaj, me ç‘notë do ta vlerësonit shkallën e demokracisë në Shqipëri? A ka ndonjë ngjashmëri edhe në Kosovë kjo mënyrë e të drejtuarit të shtetit në Shqipëri?

QOSJA: Shqipëria është demokratike vetëm nga jashtë. Ka shumë parti, ka shumë media dhe ka zgjedhje, formalisht, të lira. Brendësia e saj politike e shtetërore, thelbi i saj, as përafërsisht nuk është demokratike. Në qoftë se demokracia, megjithatë, është marrëdhënie, dhe ligj, zbatim ligji, në qoftë se demokracia pashmangshëm e nënkupton funksionimin e shtetit të së drejtës, Shqipëria as përfaqërisht nuk mund të quhet shtet demokratik. Në brendësinë e vet, në thelbin e vet, në përbërjen e vet të brendshme, ajo është shtet brutal, shumë brutal, shtet me shumë dhunë, shumë shpërdorime, shumë cenime të Kushtetutës e të ligjeve dhe shtet me frikë. Nuk po paraqes tani këtu një varg të dhënash mbi sjelljet e qeverisë dhe në qeveri, mbi sjelljet e Kuvendit dhe në Kuvend, mbi sjelljet e partive dhe në parti, që e dëshmojnë këtë brutalitet kundërdemokratik. Po e paraqes vetëm një të dhënë. Diku nga fundi i janarit të këtij viti, pohimit të një deputeti se një familjar i Kryeministrit të Shqipërisë mund të jetë pronar i një kazinoje, Kryeministri do t‘i përgjigjet sa vijon: "Do ta mësosh mirë si ta qepësh gojën, mor rrugaç. Do ta heq imunitetin mor horr, mbaje mend do të çoj në gjykatë! "Dhe më tej: "Të jesh i bindur ti se ta bëj fytyrën si këpuca, po të lakoj emrat e familjarëve të tu. S‘të thotë kush ty këtu se në ‘iks‘ bordello janë kapur njerëzit e tu, që në filan bordello janë kapur ato kuplarat e tua. S‘të thotë dot njeri këtë, as për lidhjet e tua me kuplarat. Do dalësh nga Parlamenti sa herë të shpifësh, se ti je budalla, ke edukatë kanalesh or horr, or njeri kuplarash!". Dhe, më tej: "Kur të përmendësh Sherefedinin të lash gojën, sepse emrin e tij nuk mund ta ndotësh as ti dhe as ata që shkruajnë këto shpifje, që si moldave goditen me nallane nëpër pub-e!!!".

SHQIP: Gjashtë muaj më vonë, i njëjti Kryeministër, të njëjtit deputet, në të njëjtin Kuvend i drejtohet kështu: "Jot motër dhe jot shoqe çfarë do bëhet?... Jot motër, çfarë do bëhet?... Ç‘do bëhet, fundërrinë, jot motër?... Prostitutë motelesh do bëhet?..".

QOSJA: Të njëjtën ditë, në të vërtetë të njëjtën natë, në të njëjtin Kuvend, Kryetarja e këtij Kuvendi, çohet në ndihmë të Kryeministrit, prej të cilit e ka mësuar dhunën politike dhe gjuhën politike dhe thotë: "Në fakt, ky e meriton me e kap për zhelesh, e jashtë!... Nxirreni jashtë atë zotërinë, nxirreni jashtë! Zotëri kape jashtë e nxirre! Vagabond! Ik andej! Ik! Del jashtë! Edhe nuk hyn më..." ! Tani ju pyes: në cilin Kuvend, të cilit shtet, në këtë planet, mund të dëgjohet diçka e këtillë? Jam i bindur, askund. As në Evropë, as në Azi, as në Afrikë. Për shtatë shekuj demokraci në Angli, konflikti më i ashpër në Kuvendin britanik konsiderohet ky: një deputet, me nofkën Shtylla, i thotë deputetit tjetër (nuk e di sigurt nëse atëherë ishte Kryeministër) Uinston Çërçill, mbasi ky e kalon kohën prej tre minutash për diskutim: "Le të shkojë në vend bulldogu!". Çërçilli do t‘i përgjigjet gjakftohtë: "Po zotëri, unë po e ndërpres fjalën dhe po shkoj, por ju duhet ta dini çka bën bulldogu kur shkon te shtylla"! Natyrisht, ne nuk mund të kërkojmë prej Kryeministrit tonë, as prej Kryetares së Kuvendit tonë, të kenë as mendjen e Çërçillit, as kulturën e Çërçillit, as mentalitetin e tij a të deputetëve të tjerë britanikë. Por, ne mund të kërkojmë dhe duhet të kërkojmë prej Kryeministrit dhe Kryetares së Kuvendit të mos ndotin ashtu Kuvendin e Shqipërisë, të mos fyejnë ashtu Shqipërinë e shqiptarët. Të mos ushtrojnë aso dhune dhe të mos i bëjnë aso kërcënimesh një qytetari të Shqipërisë. Kryetari, Kryeministri, kryetari a Kryetarja e Kuvendit kudo në botë zgjidhen, përpos të tjerash, edhe për arsye se janë dëshmuar si tolerantë, të përgatitur të durojnë mospajtime, kritika, ironi, cinizëm në fjalët e opozitës apo të qytetarëve.

Atje, në atë vend, ku është e mundshme që Kryeministri dhe Kryetari i Kuvendit të flasin me aso gjuhe në Kuvend; atje, në atë vend, ku Kryeministri dhe kryetari i Kuvendit i kërcënohen ashtu deputetit, atje, në atë vend, nuk ka demokraci. Jo dhe jo. Atje, në atë vend, të drejtat njerëzore, liritë qytetare, nëpërkëmbën, shkelen gjithsesi dhe me gjithçka! Atje, në atë vend, ku ashtu egër, brutalisht, fyhet një deputet, familja e tij, një qytetar, familja e tij, atje, në atë vend, nëpërkëmben, shkelen, përbuzen të gjitha të drejtat, liritë, të gjitha vlerat njerëzore.

Merreni me mend: po të ishte konteksti politik i Shqipërisë, konteksti evropian dhe botëror i Shqipërisë së sotme, "demokratike", ai që ishte i Shqipërisë komuniste, çka do të bënin Kryeministri dhe Kryetarja e Kuvendit të tij! Mendoni se dhuna e tyre mbi qytetarët do të ishte më e paktë se në kohën e komunizmit? Jo. Do të ishte edhe më brutale. Enver Hoxha ishte diktator, por më i kulturuar se këta "demokratë". Kryeministri i Shqipërisë sot ushtron tirani në 99 mënyra. Sa kolegë nga Tirana më kanë thënë: qytetarët shqiptarë janë të frikësuar shumë. Berisha i qet prej pune për asgjë, ua qet prej punës djalin, vajzën, nusen, dhëndrin, nipin, mbesën. Ai të shkelë me njerëzit e tij!

Ju më pyesni nëse ka ngjashmëri midis kësaj mënyre të qeverisjes në Shqipërinë shtetërore me qeverisjen në Kosovë. Edhe në Kosovë, në qeverisje, ka padrejtësi, e shantazhe e të këqija të tjera të ndryshme, por asi brutaliteti, aso dhune, nuk ka. Fyerjet e tilla familjare në Kosovë do të përfundonin me viktima. Kam dëgjuar njerëz të politikës në Kosovë duke thënë: "Çfarë njeriu është ai Balla që duron aso fyerjesh të familjes para syve të krejt Shqipërisë?! Në Evropë, me shekuj, për fyerjen më të vogël nderi është mbrojtur në dyluftim, kurse sot mbrohet me ligje, e në Shqipëri sot - në asnjë mënyrë"!

SHQIP: Duket se jeni pesimist për faktin se ende nuk kemi arritur të ndërtojmë një shoqëri qytetare. Çfarë na mungon për ta përmbushur këtë detyrë? I kujt është faji: i klasës politike që na ka drejtuar apo që na drejton tani, apo i yni, i popullit?

QOSJA: Fakti se Kryeministri dhe Kryetarja e Kuvendit mund ta përbaltin një qytetar në Kuvend, para syve të krejt popullit, pa pësuar kurrfarë pasojash ligjore, kushtetutare, flet shumë edhe për opinionin, edhe për ne - të gjithëve. E tillë është gjendja jonë shpirtërore dhe morale! Në Evropë, pas një paraqitjeje të tillë edhe Kryeministri, edhe Kryetarja e Kuvendit do të detyroheshin prej opinionit të largohen nga qeveria dhe Kuvendi - them përgjithmonë. Nuk janë parlamentet e shteteve hane, ku mund të flitet gjithçka, të përdoren gjithfarë fjalësh, të fyhet e dhunohet tjetri. Qeveria dhe Kuvendi janë institucione ku përfaqësohet jo vetëm politika e popullit, por edhe nderi e dinjiteti i tij. E Kryeministri i Shqipërisë në vazhdimësi po e bën Kuvendin e Shqipërisë institucion-shembull të shoqërisë pa etikë. Në një shtet me qytetari të vërtetë dhe me intelektualë të vërtetë, me intelektualë të vërtetë e jo koniunkturistë që fërkojnë duart para dhunëtarëve politikë, skandale të tilla tiranike s‘mund të ndodhin.

SHQIP: Kjo do të thotë rrugë e gjatë për të hyrë në BE apo jo?

QOSJA: Mund të jetë e gjatë dhe mund të mos jetë shumë e gjatë rruga jonë për të hyrë në Evropë. Evropa është shumë praktike. Dhe është Zonjë e Madhe. Nuk ka qenë kurrë pa shërbëtorë kjo Zonjë. Çka mendojmë ne? Se Evropa do të na veshë me mëndafshet e brokatet e saj dhe do të na stolisë me margaritarët dhe diamantet e saj? Jo. Jo. Ne, me disa nga ballkanasit e tjerë, do të jemi shërbëtorët e Zonjës, të heshtur e të përulshëm. Se ashtu e meritojmë. Ashtu, thonë shkodranët, i meriton mushka drutë. A mund t‘i trajtojë Evropa më dinjitetshëm ata, të cilët lejojnë që Kryeministri dhe Kryeparlamentarja ta bëjnë çka po e bëjnë Kuvendin e popullit? Jo.

SHQIP: Profesor, korrupsioni dhe krimi i organizuar konsiderohen nga pengesat kryesore që e mbajnë Shqipërinë larg Unionit Evropian. Sa kanë në dorë qytetarët dhe sa qeveria për t‘ia pastruar sadopak këto njolla?

QOSJA: Nuk janë korrupsioni dhe krimi i organizuar vetëm njolla: ato janë e keqe e madhe e shoqërisë. Ato janë dëshmi për shpërdorimin e egër të demokracisë dhe ato janë pengesë e madhe për zhvillimin e demokracisë. Qytetarët kanë shumë në dorë për të mënjanuar të korruptuarit prej politikës. Populli është i vetmi sovran dhe ky sovran, po doli i vendosur në rrugë me emrat e të korruptuarve në gojë, ata do të fluturojnë menjëherë prej kabineteve të tyre dhe prej politikës. E qeveria? Edhe qeveria mund të bëjë sa populli për parandalimin e korrupsionit dhe mënjanimin e të korruptuarve. Po, si? Si, nëse edhe vetë është deri në fyt e korruptuar. Sorra sorrës nuk ia nxjerr sytë. Është Kushtetuta. Janë ligjet. Zgjidhet prokurori që do të merret vetëm me luftën kundër korrupsionit. Krijohet organi që hulumton konfliktin e interesave i përbërë prej njerëzish të institucioneve shtetërore, të organizatave të pavarura, të shkencës e të kulturës.

Dhe, ashtu hapet fronti kundër korrupsionit e krimit të organizuar. Me rekomandimet e këtij organi hetohet pasuria e të pasuruarve për shtatë-tetë a dhjetë-pesëmbëdhjetë vjet. Milionerëve të pasuruar me korrupsion u merret, u nacionalizohet, pasuria. Dhe, u krye puna. A do të ketë më të tillë që do të vazhdojnë të vjedhin kur e dinë se pasuria e krijuar me hajni do t‘u merret dhe ata do të përfundojnë në burg?! Jo. E ka të pamundur ta zbatojë këtë procedurë qeveria! Pse? Sepse së pari, do të duhej të pajtohej me hetimin e pasurisë së anëtarëve të vet të të gjitha qeverive që 17-18 vjet. Dhe, të politikanëve të tjerë të pasuruar turr. Dhe, ky hetim i pasurisë së tyre do të sillte nacionalizimin e pasurisë dhe burgosjen e kush e di sa vetave. E, këtë nuk e bëjnë. Pse të vetëvriten!? Këtë nuk e bën Qeveria. Pse të bëjë vetëvrasje politike e morale!? Evropa e ka të vështirë të pranojë në familjen e vet vende që kryesojnë në listat e shteteve më të korruptuara të planetit.

SHQIP: Duket sikur Evropa po luan rolin e njerkës me Shqipërinë. P.sh., Bullgaria nuk është se e zgjidhi problemin e korrupsionit apo të krimit të organizuar që u pranua në BE. Sa të vërtetë ka në këtë konstatim?

QOSJA: Pse Bullgaria aq lehtë u pranua në BE? Së pari, shteti bullgar kur u pranua në BE as përafërsisht nuk ishte aq rëndë i sëmurë sa shteti shqiptar - as nga sëmundja e korrupsionit. Dhe, e dyta, Bullgaria është shumë afër Rusisë, është në pozitë shumë më strategjike se Shqipëria dhe duhej të ishte në Bashkimin Evropian sa më parë edhe për këtë arsye. E përsëris: Evropa e mençur është shumë praktike.

SHQIP: T‘i kthehemi politikës në Shqipëri. Që prej më shumë se një viti kemi një President tjetër, zotin Bamir Topi, i cili, përkundër disa parashikimeve, ka mundur t‘u qëndrojë fort presioneve politike të ardhura në të shumtën e rasteve nga partia që e zgjodhi. Si e vlerësoni punën e tij të deritanishme?

QOSJA: E kam thënë edhe herë tjetër dhe, tani, po e përsëris se kryetarin e tanishëm të Shqipërisë, Bamir Topin, prej se ishte nënkryetar në Partinë Demokratike e kam shikuar me një mirëkuptim dhe, madje, simpati. Bamir Topi dhe Besnik Mustafai, me maturinë e tyre më dukeshin përjashtime të dëshiruara e të çmuara në Kryesinë e kësaj partie. Paraqitja e tij në Kosovë, ndërkaq, më ka dëshpëruar. Kam parë se ndikohet lehtë, se në sjelljen e tij mund të lënë gjurmë lehtë demagogët e ndryshëm të partishëm. Nuk e them se u qëndron fort trysnive të ardhura prej Kryeministrit dhe sejmenëve të tij. Është përpjekur t‘u qëndrojë, por jo deri në fund, dhe, madje, jo aq sa i jep të drejtë Kushtetuta. Po të ishte kryetari i Shqipërisë, Bamir Topi, parimor e i vendosur sa i bën të mundshme Kushtetuta, po të ishte i fortë sa do të duhej të ishte i fortë kryetari i shtetit, po të ishte i vendosur ta shikojë plotësisht i liruar prej përkatësisë partiake njëmendësinë shqiptare, interesin e gjithë qytetarëve të Shqipërisë, Kryeministri nuk do të mund të luante vallen që po e luan: vallen e shkeljes së ligjeve, shkeljes së Kushtetutës, nëpërkëmbjes së Kuvendit, fyerjeve të hatashme të Akademisë dhe të anëtarëve të saj. E të tjera. E të tjera.

SHQIP: E kritikoni shpesh Berishën, edhe kur ishte President, edhe kur ishte në opozitë, dhe tani si Kryeministër. Një pyetje më e shkoqur: jeni takuar ndonjëherë me të? Ç‘marrëdhënie keni pasur dhe keni tani me të? Nëse keni pasur raporte të mira, pse u keqësuan ato?

QOSJA: Me Kryeministrin e tanishëm të Shqipërisë, Sali Berisha, nuk kam pasur kurrë marrëdhënie as të mira, as të këqija; e kam takuar dy herë, gjatë dy ditëve, në fillim të vitit 1991. Me profesorët Idriz Ajeti, Hajrullah Gorani dhe Ramiz Kelmendi, me ftesë të një grupi intelektualësh nga Shqipëria, ishim në Tiranë, në përpjekje për të paqësuar forcat e kundërta politike, të cilat ishin futur në luftë politike, në urrejtje, në konflikt të papërmbajtur, që rrezikonte qëndrueshmërinë dhe paqen e Shqipërisë. Synonim të arrihej një pajtim midis tyre. Komunizmi kishte rënë dhe krejt kjo, natyrisht, ishte në interesin e partive të reja, në radhë të parë të Partisë Demokratike dhe të krejt popullit shqiptar.

Ai që nuk e pranoi idenë e pajtimit ishte Sali Berisha. E pranuan, madje, shumica e ish-të burgosurve politikë, por nuk e pranoi sekretari i Partisë së Punës në Fakultetin e Mjekësisë. Dhe, mandej, mbasi u zgjodh kryetar e çoi Shqipërinë ku e çoi; në pragun e luftës qytetare, që i solli Shqipërisë, ende nuk dihet saktë, sa mijëra viktima, që çoi në fund të Adriatikut mbi tetëdhjetë djem, vajza, nëna, fëmijë dhe foshnja, që i solli Shqipërisë shumë dëme materiale dhe shkatërrim të shumë vlerave. Në flakën e kësaj lufte, që e ndërpreu Evropa, ai e pranoi idenë e pajtimit kombëtar, e ftoi popullin për pajtim kombëtar, deklarata e tij e pajtimit kombëtar u dha në televizion e në radio dhe u botua në gazeta. E formoi, madje, edhe qeverinë e Pajtimit Kombëtar në krye me Bashkim Finon. Dhe, kështu, idenë time dhe të profesorëve Idriz Ajeti, Hajrullah Gorani e Ramiz Kelmendi, ai e pranoi mbasi me politikën e tij të konfrontimit e dogji dhe e përgjaku fort Shqipërinë. Ai mbeti për mua njeriu që i solli Shqipërisë gjithë atë tragjedi, njeriu, që, madje, u "rizgjodh" kryetar në gjendje të jashtëzakonshme!

A mund të mos e kritikoj unë një person të tillë politik!? Si mund të mos jem unë kundër një personi të tillë shkatërrues politik! Jo. Nuk jam bërë unë shkrimtar për t‘u shkruar himne diktaturave dhe diktatorëve, a kryetarëve të zgjedhur në gjendje të jashtëzakonshme, për të përkrahur e lavdëruar shpërdoruesit e demokracisë, autoritarët e paautoritet, tiranët e ndryshëm të demokracisë. Jo. Jam bërë shkrimtar për të thënë të vërtetën dhe për të mbrojtur të drejtën - vlerat shoqërore dhe intelektuale. Jam bërë shkrimtar për të paguar çmim për mendimin tim e jo për t‘u pasuruar. Unë nuk mund të hesht dhe nuk kam të drejtë të hesht, sepse vepra dhe jeta më obligojnë të ngre zërin kundër të këqijave dhe autorëve të tyre. Nuk urrej kë dhe nuk ia fal kujt. Dhe, nuk kërkoj të ma falë kush të keqen nëse e bëj. Jam i bindur se rëndësia ime si shkrimtar dhe intelektual do të jetë nesër më e madhe në qoftë se është e madhe urrejtja e pushtetarëve dhunëtarë, e pushtetarëve të korruptuar dhe e mafieve të tyre sot ndaj meje. Vetëdija për këtë më bën edhe më të vendosur në misionin tim intelektual dhe politik.

SHQIP: Institucione të ndryshme kombëtare dhe ndërkombëtare kanë shprehur shqetësimin se Partia Demokratike po përpiqet të vendosë nën kontroll institucionet kryesore të pavarura. Nga ana tjetër, tre institucionet kryesore të shtetit drejtohen nga krerët e PD-së: Presidenca nga z. Bamir Topi (ish-nënkryetar), (Kryeministria nga z. Sali Berisha (kryetar) dhe Parlamenti nga znj. Jozefina Topalli (nënkryetare). Përbën vërtet shqetësim kjo skemë?

QOSJA: Si nuk përbën shqetësim? Në një vend normal demokratik, kjo nuk do të ndodhte. Një Kryeministër a një kryetar në një vend, vërtet, demokratik këtë nuk do ta lejonin as vetë. Shqipëria edhe pas komunizmit funksionon si shtet njëpartiak, natyrisht pa ato pasojat e sistemit njëpartiak komunist, por, megjithatë, me shumë pasoja të sotme. Uzurpimi i të gjitha institucioneve nga një parti e bën të pamundshme luftën politike dhe ligjore kundër të këqijave ekzistuese në shoqëri, në shtet, në politikë dhe e bën të mundshme shfaqjen e të këqijave të reja të ndryshme. Duhet dëgjuar televizionet e Tiranës, madje, edhe ato që janë kthyer në zëdhënëse të qeverisë për të parë se çka krejt po prodhon në Shqipëri shteti njëpartiak. Uzurpimi i sotëm i të gjitha institucioneve nga një parti, tregon sa të thella janë rrënjët e mentalitetit bolshevik në politikën tonë.

Deklarata për... Drejtimin e shtetit

Në krye të punëve politike dhe shtetërore të Shqipërisë, sipas bindjes sime, me disa përjashtime, janë gjetur njerëz, të cilët, në thelb, i kanë sjellë dëm Shqipërisë. Jam i bindur se vlerësimi i rolit të tyre në një të ardhme, të liruar prej pasioneve të sotme partiake dhe prej instant-analistëve të sotëm, do të jetë katastrofal.

... Shqipërinë

Shqipëria është demokratike vetëm nga jashtë. Ka shumë parti, ka shumë media dhe ka zgjedhje, formalisht, të lira. Brendësia e saj