Home / Histori / Mathieu  Shqip – français

Mathieu  Shqip – français

Unë po i përgjigjem këtu një pyetjeje e bërë publikisht nga miku Hasan Huta. Një nga miqtë e mi besnik (Toskas composer) iu përgjigj se vetëm profesor Mathieu Arefi mund të përgjigjet saktësisht. Z. Huta donte të dinte se çfarë nënkuptimi ka shprehja “periudha helenistike” në historinë e Greqisë. Ja pra përgjigjja ime që mund të interesoje miqtë të tjerë të FB apo shumë të tjerë jashtë faqës ime të FB.
Termi “helenistik” u përdor për herë të parë nga historiani gjerman Johann Gustav Droysen (1808-1884) në veprën e tij « Geschichte des Hellenismus » (1836). Periudha helenistike u përcaktua si e tillë nga historianët e shekullit të 19-të në bazë të një kriteri kulturor dhe gjuhësor : zgjerimi i helenizmit. Kronologjia e pranuar zakonisht nga të njëjtët historianë të shekullit të 19-të fillon me vdekjen e Aleksandrit të Madh në -323 para erës sonë deri në vetëvrasjen e mbretëreshës Kleopatra VII në -30 para erës, datë e cila shkaktoi sundimin Romak : kjo XXXII dinastia i jep fund dinastive faraonike të Egjiptit.
Aleksandri i Madh (në foto mbi kalin “Buçë e falë”) është me origjinë pellazgo-maqedonase : asnjë herë nuk ka thënë se ishte “grek” por ai kishte një kulturë helene. Ai kishte mësuar greqishtën falë Aristotelit të cilin i ati (Filipi II i Maqedonisë) e kishte zgjedhur si mësuesin e tij. Mbretëresha e Egjiptit Kleopatra VII rrjedh nga Ptolemeu (në Greqishten e lashtë Πτολεμαῖος / Ptolemaios i lindur në -368- dhe i vdekur në -283 para Krishtit) gjenerali prestigjioz maqedon i ushtrisë së Aleksandrit III të Maqedonisë dhe një nga “Diadokët” kryesorë. Ai ishte caktuar satrap i Egjiptit gjatë ndarjes së perandorisë së Aleksandrit në -323. Në -305 ai u shpall mbret (dhe jo faraon, nën titullin e Ptoleme i parë SOTER. Ai është autori i « Kujtimeve », tani të zhdukur, të cilit kanë shërbyër si burimi kryesor për « Anabasës » të Arrien-it dhe « Jeta e Aleksandrit » të Plutarkut. Ptolemeu do të kishte marrë pjesë në fushatat ushtarake kundër Tribalëve (popull pellazgo-Ilir) të udhëhequr nga Aleksandri në -335. Ptolemeu dhe Kleopatra VII rrjedhin nga dinastia ptolemaike (në Greqstën e lashtë Λαγίδαι / Lagidai) ose « Lagide » që rezulton nga « Lagos » babai maqedonas i Ptolemeut I . Para kësaj dinasti Ptolemaike Egjipti u pushtua nga Persianët nga -341 në -332 para erës sonë (dinastia XXXI Achaemenid, jo-autokton). Sidoqoftë, ky pushtim persian i Egjiptit i dha fund dinastisë autoktone e XXX-të të Faraonëve të vërtetë. Dinastia e mbretërve Ptolemaikë të Egjiptit kishte tradhtuar origjinën e tyre pellazgo-Maqedonase e cila shpejt u helenizua. Por, sigurisht, si në historinë e të Greqisë, disa detaje të caktuara nuk i shpëtojnë vëmendjes të një vëzhguesi të rreptë ose një studiuesi të zellshëm : të gjitha këto të dhëna, të gjetura tek shumë autorë antikë, zbulojnë qartë origjinën e tyre Pellazgo-Maqedonase.
Pasqyrë historike : këtu janë afërsisht datat kryesore të “Greqisë” strikto sensu
-776 – 490 Greqia Arkaike }
-490 – 323 Greqia Klasike } -776 afërsisht (data bazuar
në Lojrat Olimpike) ;
-323 – 30 Greqia Helenistike } kjo datë duhet të ulet rreth
60 vjet dmth rreth 716 vjet civilizim
helen.
Sundime të ndryshme :
-146 – 395 pushtimi romak }
395 – 1453 pushtimi bizantin }
1453 – 1830 pushtimi osman } 1976 vjet pushtime të ndryshme
Nga pushtimi romak në – 146 pes Greqia humbi pavarësinë dhe prestigjin e saj të kaluar. Sidoqoftë, pas rënies së perandorisë “Lindore Romake”, Greqia ra në duart e Perandorisë Bizantine (shekujt IV-XV : 395-1453). Por në planin gjuhësor, problematika e origjinës së gjuhës greke u devijua dhe u shmang me shfaqjen e “indo-europianizmit” nga fundi i shekullit XIX përfshirë gjuhëtarët e parë të cilët, në kuadrin e studimeve të tyre, nuk e morën parasysh “fenomenin Pellazgjik” dhe as ata nuk e perceptuan ose kuptuan që gjuha shqipe zbret drejtpërdrejt nga Trako-Ilirishtja që është trashëgimtaria e drejtpërdrejtë të Pellazgëve. Për shkak të mungesës së kryerjes së studimeve dhe kërkimeve të nevojshme (mbi Pellazgët dhe Shqiptarët), ata deklaruan troç se Pellazgët, paraardhësit e civilizimit Grek, u zhdukën pa lënë asnjë gjurmë ! Nga ana tjetër, duke mos kryer studime të thelluara të gjuhës shqipe (në të dy dialekteve të saj : Gegërishtja veriore dhe toskërishtja jugore) ata deklaruan, në mënyrë të zbrazët, se gjuha shqipe paraqiste veçori unike në Evropë megjithëse e konsideruan si një gjuhë të veçantë ndërsa e vëndosën indo-evropiane. Kjo është arsyeja pse u fut në dollap. Ishte dogma “indo-evropianiste” e gjuhëtarëve të shekullit XIX që shkaktoi telashe dhe errësoi më tej historinë e gjuhësisë evropiane. Në të vërtetë, duke mos arritur të gjenin një “gjuhë amtare”, ata krijuan një “gjuhë virtuale” e quajtur “gjuhë indo-evropiane” ndërsa kishin në dorë, gjuhën me të lashtë të Evropës e trashguar saktësisht nga Pellazgët të trashëguar paraardhësit dhe jo stërgjyshërit të Helenëve. Kjo është arsyeja pse ne gjejmë në Iliadë (poezi më e lashtë se Odisea) një onomastikë (antroponime, toponime, oronime, eponime, teonime dhe terma të tjerë të ndryshëm) që nuk ka kuptim në gjuhën greke (ose keqinterpretohet fonetikisht nga Greqishtja) që shpjegohet në mënyrë të përsosur nga shqipja dhe veçanërisht dialekti gegë i Shqipërisë veriore dhe lindore. Për këtë temë, unë kam krijuar një leksik me më shumë se njëqind fjalë të nxjerrë nga poezitë epike (Iliada dhe Odisea) dhe të shpjegueshme nga shqipja.
Sidoqoftë, fillimisht, kishte një larmi të madhe të dialekteve në Greqi, të grupuara në katër grupe. : Arcako-Qipriot, Prerendimor, Jon-Atik dhe Eolian. Të flasësh për Greqishten e lashtë nuk ka shumë kuptim kur duam t’i referohemi një prej idiomave antike, por në fakt Greqishtja e lashtë i referohet Atikës (dialekti i grupit Jono-Atik), gjuha e Athinës antike. Mos të harrojmë që, si sipas Herodotit, Jonët ishin Pellazgë para se të bëheshin Helenë. Për më tepër, jonishtja është shumë afër shqipes (veçanërisht gegërishtjës) dhe është në origjinën të asaj që quhet “greqishtja e lashtë”. Është në këtë idiomë që u shkruan tekstet e parë arkaik dhe klasik, përfshirë Iliadën dhe Odisenë (poezi të traditës gojore Pellazge, pra jo greke). Sidoqoftë gjatë periudhës helenistike dhe përzierjes së popullatave helene, Koineia u bë një “gjuhë e përbashkët” (nga mbiemri κοινός). Kjo “koine” (nga disa dialekte të grupit Jono-Atik) gradualisht u imponua në dëm të dialekteve, duke u bërë kështu “lingua franca” e Antikitetit, në konkurrencë me Latinishten : u bë gjuha zyrtare e « Perandorisë Romake Lindore. Pa harruar që greqishtja ishte gjuha liturgjike e krishterimit ortodoks dhe ishte në këtë variant të greqishtes që të krishterët kanë njohur Biblën, përpara se të vazhdonin të evoluonin për të lindur greqishten e sotme.
Français
Je réponds ici à une question faite publiquement par l’ami Hasan Huta. L’un de mes amis fidèles lui a répondu que seul le professeur Mathieu Aref pourrait lui répondre très exactement. Mr Huta voulait savoir ce que signifiait la dénomination « période hellénistique » de l’histoire de la Grèce. Voici donc ma réponse qui pourrait intéresser d’autres amis de FB.
Le terme « Hellénistique » a été employé pour la première fois par l’historien allemand Johann Gustav Droysen (1808-1884) dans son ouvrage Geschichte des Hellenismus (1836). La période hellénistique a été définie comme telle par les historiens du XIXe s à partir d’un critère culturel et linguistique : l’expansion de l’hellénisme. La chronologie communément admise par ces mêmes historiens du XIXe s commence avec la mort d’Alexandre le Grand en -323 avant notre ère jusqu’au suicide de la reine Cléopâtre VII en -30 avant notre ère date qui provoqua la domination romaine : cette XXXII e dynastie met fin aux dynasties pharaoniques d’Egypte.
Alexandre le grand (voir photo sur son cheval “Bucephale”) est d’origine pélasgo-macédonienne : jamais il n’a affirmé qu’il était “grec” mais il était de culture grecque. Il avait appris le grec grâce à Aristote que son père (Philippe II de Macédoine) avait choisi comme son précepteur. La reine d’Egypte Cléopâtre VII était issue de Ptolémée (en grec ancien Πτολεμαῖος / Ptolemaios né en -368- et mort en -283 avant notre ère) prestigieux général macédonien de l’armée d’Alexandre III de Macédoine et l’un des principaux « Diadoques ». Il avait été désigné satrape d’Égypte lors du partage de l’empire d’Alexandre en -323. En -305 il se fait proclamer roi (et non « pharaon ») sous le titre de Ptolémée 1er SOTER. Il est l’auteur de Mémoires, aujourd’hui disparus, qui ont servi de source principale pour l’Anabase d’Arrien et la Vie d’Alexandre de Plutarque. Ptolémée aurait participé aux campagnes militaires contre les Triballes (peuple pélasgo-illyrien) menées par Alexandre en 335. Ptolémée1er et Cléopâtre VII sont issues de la dynastie des Lagides (en grec ancien Λαγίδαι / Lagidai) ou ptolémaïque, dynastie issue du macédonien « Lagos » père de Ptolémée 1er (d’où l’appellation « lagide »). Avant cette dynastie ptolémaïque l’Egypte était occupée par les Perses de -341 à -332 avant notre ère (XXXI e dynastie achéménide non autochtone). Toutefois cette occupation perse de l’Egypte met fin à la XXXe dynastie autochtone des Pharaons. La dynastie de rois ptolémaïques d’Egypte avait trahi leur origine pélasgo-macédonienne lesquels s’est rapidement hellénisée. Mais, bien entendu, comme dans toute l’histoire de la Grèce, certains détails n’échappent pas à un observateur averti ou à un chercheur assidu : tous ces indices que retrouvent chez de nombreux auteurs antiques, révèlent bien leur origine pélasgo-macédonienne.
Voici grosso modo les dates principales de la « « Grèce » stricto sensu :
-776 – 490 Grèce archaïque }
-490 – 323 Grèce classique } -776 environ (date basée sur les
J.O.) ;
-323 – -30 Grèce hellénistique } cette date est à baisser de 60
ans environ
Soit 716 ans environ de civilisation grecque.
Occupations diverses :
-146 – 395 Occupation romaine }
395 – 1453 Occupation byzantine } 1976 ans
1453 – 1830 Occupation ottomane } d’occupations diverses
A partir de l’occupation romaine en – 146 avant notre ère la Grèce a perdu son indépendance et son prestige passé. Toutefois après la chute de l’Empire « romain d’Orient » la Grèce est tombée sous l’escarcelle de l’Empire byzantin (IVe au XVe s : 395-1453). Mais sur le plan linguistique la problématique de l’origine de la langue grecque a été dévoyée et escamotée avec l’apparition de « l’indo-européanisme » vers la fin du XIXe s dont les premiers linguistes qui, dans le cadre de leurs études, n’ont pas pris en compte le « phénomène pélasgique » et n’ont pas, non plus, perçu ni compris que la langue albanaise descend directement du thraco-illyrien lequel est l’héritier directe des Pélasges. Faute d’avoir effectué les études et recherches nécessaires (sur les Pélasges et les Albanais) ils ont, de but en blanc, déclaré que les Pélasges, prédécesseurs de la civilisation grecque, ont disparu sans laisser de traces. D’un autre côté n’ayant pas effectué des études approfondies sur la langue albanaise (et ses deux dialectes : gheg du nord et tosk du sud) ils ont déclaré, à brûle-pourpoint, que la langue albanaise présentait des particularités uniques en Europe et l’ont considérée comme une langue à part tout en la considérant indo-européenne. C’est pourquoi elle a été mise au placard. C’est le dogme « indo-européiste » des linguistes du XIXe s qui a semé le trouble e obscurci davantage l’histoire de la linguistique européenne. En effet, faute d’avoir trouvé une « langue mère » ils ont créé de toutes pièces une « langue virtuelle » appelée « langue indo-européenne » alors qu’ils avaient, sous la main, la plus vieille langue d’Europe héritée justement des Pélasges prédécesseurs des Hellènes/Grecs et non leurs ancêtres. C’est pourquoi nous retrouvons dans l’Iliade (poème plus ancien que l’Odyssée) une onomastique (anthroponymes, toponymes, oronymes, éponymes, théonymes et autres vocables divers) n’ayant aucune signification en grec (ou mal interprétés phonétiquement par le grec) laquelle s’explique parfaitement par l’albanais et particulièrement le dialecte gheg du nord et de l’est de l’Albanie. J’ai, à ce sujet, créé un lexique de plus d’une centaine de mots tirés des poèmes épiques et explicables par l’albanais.
Toutefois à l’origine, il existait en Grèce une grande variété de dialectes, regroupés en quatre groupes : l’arcado-chypriote, l’occidental, l’ionien-attique et l’éolien. Parler du grec ancien n’a pas grand sens lorsqu’on veut se référer à un des idiomes antiques mais dans les faits le grec ancien désigne l’attique (dialecte du groupe ionien-attique), langue de l’Athènes antique. N’oublions pas que selon Hérodote les Ioniens furent des Pélasges avant de devenir des Hellènes. D’ailleurs l’ionien est très proche de l’albanais surtout le gheg) et c’est lui qui est à l’origine de ce que l’on appelle « grec ancien ». C’est dans cet idiome que sont écrits les premiers textes archaïques et classiques dont l’Iliade et l’Odyssée (poèmes de tradition orale pélasgique, donc non grecs). Cependant lors de la période hellénistique et le brassage des populations hellénophones la Koinè est devenue une « langue commune » (de l’adjectif κοινός/koinós). Cette « koinè » (issue de plusieurs dialectes du groupe ionien-attique) s’est progressivement imposée au détriment des dialectes, devenant ainsi la « lingua franca » de l’Antiquité, en concurrence avec le latin : elle devint la langue officielle de l’Empire « romain d’Orient ». Sans oublier que le grec fut la langue liturgique du christianisme orthodoxe et c’est dans cette variante de grec que les chrétiens ont connu la Bible, avant de continuer d’évoluer pour donner naissance au grec moderne d’aujourd’hui.
Hasan Huta, Nijazi Muhamedi dhe 69 të tjerë
4 komente
8 ndarje
Pëlqej

 

Komento
Ndaj

Komentet

About admin

x

Check Also

Kurti: Do të kemi shumicën në Kuvend pa koalicion, me Serbinë hapim kapitull të ri!

22- 02/2021 Albin Kurti Kryeministër Kryetari i Lëvizjes Vetëvendosje, Albin Kurti, u ...