Home / Opinion / Fragment nga romani: “Vrasje në tri kohë”, botim në vitin 2005, të autorit

Fragment nga romani: “Vrasje në tri kohë”, botim në vitin 2005, të autorit

Letërsi,

Fotografia e Avdi Ibrahimi

Avdi Ibrahimi

Arta dhe lule anemona

X.
E diel, mars…
Rrezonë.
Nuk e di çka ndodhte me mua. Kisha një boshllëk që nuk mbushej me asgjë në zemër. As libri, që asnjëherë nuk më ndahet, sot nuk më ngushëllon. Nuk ta lë të të ndryshkët truri, më duket sikur më thoshte, sa herë e hapja dhe sërish e mbyllja, ndoshta pa lexuar as dy fletë të tij.
Lajmet që jep “Dardania e lirë” janë të rënda, kudo luftime, kudo të rënë, kudo zjarr e flakë, por kudo ushtarët e UÇK-së qëndrojnë dhe luftojnë. Luftojnë në Drenicën qendrore, në Shalë të Bajgorës, në Llapin heroik… Luftëtarët trima po e përballojnë me sukses ofensivën e soldateskës serbe, thoshin lajmet. Ç’po ndodhte me mua. Më bëhej se shikoja djalin tim, me një tufë lule në dorë. Nuk e di si ndodhi, por u kujtova se sot ishte Dita e Pranverës. Kujtimet ku nuk më dërguan. Në këtë ditë, ruaj një kujtim të mrekullueshëm, dhe i cili nuk më lë vetëm as në momentet më të rënda. Vjen ky kujtim, me bën shoqëri, pastaj më duket sikur jam ende fëmijë dhe luaj e lazdrohem si pa të keq. Shumë vjet më parë, isha nxënës i klasës së katërt në shkollën fillore. Këtë ditë, bashkë me shokët dhe shoqet e klasës, organizuam një shëtitje në bjeshkët e Sharrit, në afërsi të qytetit të Lidhjes. Me ne, doemos, ishte njeriu më i shenjtë i fëmijërisë sime, ishte pra, mësuesja shumë e dashur Ankize Drenusha. Shëtitja bëhej që të njiheshim me historikun e qytetit, ta njihnim natyrën e mrekullueshme të këtyre anëve.
Së pari vizituam Muzeun e Lidhjes Shqiptare. Pastaj, duke shkuar në Kalanë e lashtë, bëmë një pushim në Mirardhësh, aty afër rrapit qindravjeçar. Rrugës në të majtë të Lumbardhës, duhej të arrinim në grykën D(u)ivit. Aty buron Lumbardha. Pastaj lëshohet tatëpjetës, duke krijuar lumi shtratin e vet, mes për mes qytetit dhe derdhet rrëzë shpateve të Pashtrikut, tek Drini i Bardhë. Dikur mbaj mend, jemi ulur në një lendinë afër shpateve të D(u)ivit. Ne mblidhnim lule, që kishin buluar atyre anëve, sa nuk mbaj mend diçka të tillë në jetën time. Mësuesen e shoqëronim unë dhe shoqja e klasës Artë Borshi. Ajo, kishte gjetur një lule Anemonë, një lule Narcisi, siç i thoshin ndryshe. Është lulja e parë që del në pranverë. Por, edhe është lulja më jetëshkurtër. Arta deshi ta këpuste një lule, por nuk e la mësuesja. -Pse, mësuese nuk duhet ta këpusë këtë lule, -e kisha pyetur unë me kureshtje.
– Thirri edhe nxënësit e tjerë, -na kishte thënë mësuesja, duke shikuar diku mbi supet tona. Nxënësit ishin tubuar rreth mësuese, dhe secili më kureshtarë se tjetri përpinin fjalët e saj. Ajo, mësuesja jonë pra, atë ditë na kishte rrëfyer legjendën për lule Anemonën.
“(…). Të dashur nxënës! Në kohëra të lashta, sipas gojëdhënave të të parëve tanë, përposh kësaj kodrine shkëmbore, (mësuesja e kishte ngritur dorën nga kodrina, që ishte në formë vezoreje, aty nga ana jugore, nëpërmjet një kurrizi, kjo kodrinë lidhet me shpatet e Sharrit, që janë të pasura me pyje e kullosa), kishte jetuar një vajzë me një bukuri të rrallë, e cila e kishte emrin Lumbardha. Ishte e bija e Thermidiut dhe e Premtes, hyjneshës ilire të plleshmërisë dhe të lindjes. Lumbardha për nga natyra kishte qenë vajzë e sjellshme dhe shumë e ndjeshme. E kishte dashur shumë natyrën, në veçanti lulet. Dhe një ditë pranvere, duke mbledhur lule, e kishte këputur edhe lulen Anemonë, pra lule Narcisin. Sipas besimeve të vjetra ishte quajtur edhe lulja e vdekjes. Lumbardha kishte bërë një tufë me lule Anemonë. Nën kurorën e kësaj tufe lulesh, krejt pa pritur dhe për habinë shumë të madhe të vajzës së quajtur Lumbardhë, ishte hapur toka. Nga një thellinë e errët dhe e frikshme kishte dalë zoti i vdekjes, Hadi. E kishte rrëmbyer vajzën Lumbardhë! (Mbaj mend, një fjali të saj, se më kishte rrëqethur atëherë. Kështu ka mundur ta rrëmbej edhe Artën tonë, kishte thnë mësuesja duke buzëqeshur). Vajzën Lumbardhë e kishte dërguar në botën e nëntokës, kur asnjëherë nuk depërtojnë rrezet e diellit, të hënës apo të yjeve. Atje, perëndia e lashtësisë Had, kishte ngritur një kopsht përplot me lule të verdha, Anemonë, pra me lule Narcisi. Nëpër atë kopsht, rridhnin disa burime të trishtueshme. Një, ishte lumi i trishtimit, i cili ishte në rrethin e parë dhe, të gjithë i përqafonte me ftohtësi. Mjerë ata që kishin këtë fat. Dy, ishte lumi i vajtimit. Një ujëvarë që kishte lëshuar gjëmë të mëdha, nga shpirtra kriminelësh, të cilët kishin shkaktuar tragjedi sa kishin qenë gjallë. Tre, ishte lumi i pikëllimit. Një ujëvarë tjetër, që kishte pasur ujë përvëlues. Gjatë rrjedhës, kishte marrë ngjyrën e gjakut. Në të përvëloheshin dhunuesit e femrave të virgjëra dhe keqbërësit, të cilët me politikën e tyre u kishin sjell shkatërrime popujve. Katër, ishte lumi i zjarrtë. Ishte një shkretëtirë, ku kishte rënë shi i zjarrtë. Aty i kishin vendosur shpifësit, spiunët dhe nxitësit e veprave të ndyra dhe thashethemexhinjtë! Të gjithë këta lumenj-ujëvara, formojnë kënetën e urrejtjes.
Kështu Thermidiu dhe Premtja e kishin humbur Lumbardhën, e ajo kishte humbur bukurinë e Pranverës dhe, ndjeshmërinë që kishte pasur. Prindërit e saj ishin pikëlluar shumë për vajzën e cila ishte zhdukur pa lënë asnjë gjurmë. Por, një ditë, kur nuk e kishin pritur fare, syri i zotit, ju kishte zbuluar të vërtetën. Thermidiu, nga pikëllimi i madh, ishte shndërruar në kodrinë shkëmbore, ngase sipas perëndisë, nuk ja kishte treguar Lumbardhës të fshehtën për lulen e vdekjes. Ndërsa Premtja nuk ishte dorëzuar nga dhembja që i kishte shkaktuar kjo fatkeqësi. Aji ishte ngritur një ditë dhe kishte shkuar të Kryezoti, Zeus, që thoshin se e kishte pasur vendin, diku atje në Dodonë të Pellazgjisë. Kishte shkuar dhe e pikëlluar e kishte kërcënuar: nëse Hadi nuk do t’ia kthente vajzën, ajo, Premtja, nuk do të ishte më perëndeshë e plleshmërisë dhe e lindjes. Kjo ishte shumë e rëndë, ngase bota do të kthehej në shkretëtirë. Nën urdhrin e Zeusit, Hadi kishte pranuar t’ia kthejë Premtes vajzën, por vetëm në dy të tretat e vitit.
Kështu Lumbardha vjen në tokë në Pranverë ku Premtja e gëzuar u jep bimëve pjellori dhe kodrën shkëmbore e vesh më gjelbërim dhe lule shumëngjyrëshe. Në të njëjtën kohë, natyra e tërë vishet më gjelbërim: Kështu për jetë e mot, ishte përshëndetur dhe përshëndetet Lumbardha. Diku afër fundit të vjeshtës, ajo duhej të kthehej në botën e të vdekurve. Atëherë, natyra kishte marrë një pamje zymtësie, nga pikëllimi i Premtes për të bijën. Kur ishin ndarë, në atë fund vjeshte, nënë e bijë kishin derdhur aq shumë lot sa ishte krijuar kjo gurrë nën tokë, që kishte dalë nga gryka e Du(i)vit, andaj që nga ajo kohë, emri i lumit të Thermidiut ishte bërë lumi Lumbardha. Kurse Premtja, në shenjë nderimi për Zeusin, që i kishte bërë të mundur ardhjen e vajzës, Lumbardhës, për një të tretën e vitit, në kodrinën e Thermidiut, kishte ngritur një vend të shenjtë, një faltore, e cila, si e dini edhe ju, është edhe sot dhe mban emrin e Shën Premtja.
Të dashur nxënës këtu edhe përfundon kjo legjendë, me shpresë se për një kohë të gjatë do ta mbani në mend. Këtë rrëfim, nxënës të mi, na kishte thënë mësuesja me një zë të përmallshëm, ju lutëm, tregojuni brezave të ardhshëm…”.
Dikur mësuesja kishte heshtur. Unë, fshehurazi mësueses dhe shokëve të klasës, kisha filluar t’ia hiqja duke i numëruar gjethet e një luleje. Shkëpusja fletët dhe thosha më vete: ”më do, s’ më do! Më do, s’ më do! Gjethi i fundit thoshte se “më do”! Gati kisha fluturuar nga gëzimi. Askush nuk e dinte, përveç meje, se Arta më donte.
Në një degë të një qershie të egër, e mbushur e tëra me lule, kishte zënë vend një harabel dhe ja thoshte këngës. Ndoshta është ndonjë këngë dasme, kisha folur me vete. Ku ta dija, ndoshta rrëfente ndonjë tregim të bukur, si ato tregimet e moçme të Gjergj Elez Alisë, e të kresnikëve shqiptar.. Jo, më kishte ardhur një mendim krejt papritur, ndoshta recitonte vjershë. Nuk e di pse, por atëherë më ishte kujtuar një tregim që ma kishin treguar në shtëpi, e që bënte fjalë për nusen e bukur, e cila ishte martuar me gjarpër. Më kishte zënë një trishtim i çuditshëm, të cilin nuk dija t’ia shpjegoja as Artës.
Ç’kërkonte sot, në këtë zjarr lufte për liri kujtimi për mësuesen time të dashur, kujtimi për rrëfimin e legjendës ilire. Shumë vjet pas, kisha vënë në fletët e ditarit një kujtim dhe rrëfimin e një legjendeje, që na kishte thënë një mësuese e mrekullueshme. Kisha mall për mësuesen, apo e kërkoja Artën, ishin dy gjëra që nuk arrija t’i ndaja. Por, e kisha mbajtur mirë në kujtesë frikën time, mos, si për dreq, po e rrëmbenin edhe Artën në atë botën e nëntokës. Zot, sa shumë ishin të ngjashme bukuria e Artës dhe e vajzës Lumbardhë, për të cilën na kishte rrëfyer mësuesja. E mbaj mend, e kisha shikuar Artën, nga koka të këmbët. Edhe në sytë e saj, kur i takuan sytë e mi, kishte një trazim. Ata sy, kudo që kisha shkuar vite e vite pas, më kishin ndjekur. Jo, sytë, shikimi i trazuar i tyre.

About admin

x

Check Also

Një përgjigje (në vargje) nga Nexhmije Hoxha për sulmet ndaj LANÇ

Maj 13, 2019  Nga Xhevdet Shehu Në valët e debatit për Luftën ...